Zawiadomienie do prokuratury zamiast referendum w Gliwicach. Na listach "podpisali się" zmarli

O odrzuceniu wniosku o referendum poinformowała w piątek delegatura Krajowego Biura Wyborczego w Katowicach.

Zgodnie z prawem referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta może odbyć się na wniosek co najmniej 10 procent uprawnionych do głosowania mieszkańców. W przypadku Gliwic było to 12,7 tysiąca.

Ponad siedem tysięcy wadliwych podpisów

Komisarz wyborczy w postanowieniu poinformował, że grupa referendalna dostarczyła wniosek o przeprowadzenie referendum z 18,1 tysiąca podpisów. Spośród nich 11 tysięcy zakwalifikował jako prawidłowe, a 7,1 tysięcy jako wadliwe. Poziom błędów wyniósł 39 procent.

"Ustawowy wymóg dla ważności wniosku o zarządzenie referendum nie został spełniony z powodu braku wymaganej liczby prawidłowo złożonych podpisów" - poinformował komisarz wyborczy.

Najwięcej błędów dotyczyło innego lub niepełnego adresu (2,9 tysiąca), braku praw wyborczych na właściwym obszarze (2,1 tysiąca), wielokrotnego poparcia (729), błędnego, niepełnego lub nieczytelnego numeru PESEL (514) i braku wyborcy w Centralnym Rejestrze Wyborców (330).

Podpisy zmarłych

"Należy podkreślić, że w wyniku weryfikacji numerów PESEL niewystępujących w Centralnym Rejestrze Wyborców ujawniono 245 numerów PESEL osób zmarłych. (…) Liczba osób zmarłych przed datą udzielenia rzekomego poparcia na kartach poparcia wskazuje na zbieranie podpisów w sposób niezgodny z ustawą o referendum lokalnym. Wśród ujawnionych danych podpisów osób zmarłych na listach, najdawniej datowany zgon pochodzi z 2010 roku" - podkreślił komisarz wyborczy.

Zapowiedział złożenie w tej sprawie do prokuratury zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Będzie skarga

Inicjatorzy referendum zapowiedzieli, że złożą przysługującą im skargę na postanowienie komisarza wyborczego. Swoje zastrzeżenia zgłaszali już na etapie weryfikacji podpisów. Nie podzielił ich komisarz wyborczy.

Katarzyna Kuczyńska-Budka oceniła, że wokół referendum toczyła się gra polityczna.

"Szanuję każdego mieszkańca, który podpisał się pod wnioskiem o referendum. Szanuję również tych, którzy krytykują moje działania, ale widzę też, jak wiele dobrego dzieje się w Gliwicach i wierzę, że mieszkańcy też to widzą" - napisała.

Referenda na Śląsku

Kuczyńska-Budka została wybrana na urząd prezydenta Gliwic w 2024 roku. To pierwsza kobieta w historii miasta na tym stanowisku. Jest związana z Koalicją Obywatelską. Wcześniej była miejską radną. Pracowała między innymi w biurach polityków KO, na stanowiskach związanych z komunikacją i dialogiem w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Śląskiego, Śląskim Urzędzie Wojewódzkim oraz Urzędzie Miejskim w Zabrzu, a także jako dziennikarka.

Dotychczas w województwie śląskim przeprowadzono cztery referenda, które zakończyły się odwołaniem władz miejskich. W 2026 roku mieszkańcy odwołali prezydenta Częstochowy Krzysztofa Matyjaszczyka wraz z radą miasta. W 2025 roku odwołano prezydentkę Zabrza Agnieszkę Rupniewską. Frekwencja okazała się zbyt niska, żeby odwołać radę miasta. W 2009 roku, w wyniku referendum, ze stanowiska musiał odejść prezydent Częstochowy Tadeusz Wrona, a w 2012 roku odwołano prezydenta Bytomia Piotra Koja wraz z radą miejską.

Bez powodzenia w 2009 roku próbowano odwołać prezydenta Gliwic Zygmunta Frankiewicza wraz z radą miasta, w 2012 roku prezydent Rudy Śląskiej Grażynę Dziedzic wraz z radą miasta, a w 2017 roku prezydenta Bytomia Damiana Bartylę. We wszystkich trzech przypadkach frekwencja podczas referendum okazała się zbyt niska.