Migrantenbootjes van zee gehaald vlak bij onze kust, wat is er aan de hand?

De afgelopen weken zijn boten met migranten gesignaleerd voor de Nederlandse en Belgische kust. Dat viel op, omdat nog niet eerder wat gebeurd bij de Nederlandse kust. Ook in België lijkt de hoeveelheid bootjes toegenomen.

Wat is er gebeurd? Verplaatst de smokkelroute zich naar het noorden? We zetten de vijf belangrijkste vragen op een rijtje.

Wat is er gebeurd?

Gisteravond was het opnieuw raak in België. Twee migranten met onderkoelingsverschijnselen werden op een bootje aangetroffen. Elf anderen werden later gevonden, zij hadden zich vastgeklampt aan een boei.

Een dag eerder dobberde een boot met zo'n dertig migranten urenlang voor de kust van het Belgische Nieuwpoort. Uiteindelijk belandden ze in Franse wateren, waar ze van boord werden gehaald door de Franse kustwacht.

In Nederland werd eind oktober bij het Zeeuwse Breskens een rubberboot met 38 mensen van zee gehaald. Dat was voor zover bekend de eerste keer dat een boot met migranten bij de Nederlandse kust was gespot.

Waar willen ze naartoe?

De mensen zouden allemaal op weg zijn naar het Verenigd Koninkrijk. Al jaren is de oversteek van Frankrijk naar Engeland een veel genomen route onder migranten. Sommigen willen de oversteek naar het VK maken, omdat ze daar bijvoorbeeld familie hebben.

De afgelopen jaren nam de migratiestroom zodanig toe dat er vorig jaar de 'One in, One out'-deal werd gesloten tussen Frankrijk en het VK. Mensen die het Kanaal nu illegaal oversteken, worden teruggestuurd naar Frankrijk.

Het doel van de afspraak was om de illegale overtochten terug te dringen en mensensmokkel tegen te gaan. Toch blijven mensen komen.

De oversteek verplaatst naar het noorden?

Volgens gouverneur Koen Surdiacourt van West-Vlaanderen hebben mensensmokkelaars een nieuwe modus operandi bedacht.

In plaats van dat zij direct vanaf de Franse kust naar het Verenigd Koninkrijk proberen te varen, taxiën ze langs de kust om migranten op te pikken. Daarbij gaan ze zowel naar het noorden, richting België en Nederland, als naar het zuiden langs de Franse kust.

"Hoe verder de boten uit elkaar vertrekken, hoe moeilijker het is voor de politie om ze te lokaliseren", zegt Surdiacourt.

Neemt de hoeveelheid boten toe?

Volgens Surdiacourt lijkt het erop dat de hoeveelheid bootjes die deze nieuwe route bevaart, toeneemt. Dat komt deels omdat er nog steeds heel wat mensen in tentenkampen in Noord-Frankrijk wachten op een overtocht, zegt hij.

Daarnaast is het weer nu gunstig om te vertrekken. "De zee is rustig, er is weinig wind, weinig golven en weinig stroming."

Ook Dries Derudder, woordvoerder van het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust in het Belgische Oostende ziet dat. Hij heeft dit jaar al "tientallen" meldingen gekregen. Hij noemt het geen toeval dat er meer bootjes gespot zijn. "De omstandigheden om zo'n oversteek te maken lijken gunstig."

Volgens Surdiacourt speelt mee dat het toeristische seizoen aan de Belgische kust voorbij is. "België heeft een kustlijn met veel sociale controle", zegt hij. "De duinzones zijn kort en er staan flatgebouwen direct aan de kust."

Wie zit er op de boten?

Er zijn voornamelijk alleenstaande mannen op de boten aangetroffen. Dat heeft in veel gevallen waarschijnlijk dezelfde reden als waarom er meer mannen dan vrouwen in de asielopvang zitten: vluchten is gevaarlijk. De vader van een gezin of de oudste zoon wil dat de rest van de familie besparen.

Vrouwen of meisjes die alleen reizen, lopen een groter risico om seksueel misbruikt of uitgebuit te worden dan mannen of jongens.

Maar ook voor mannen en jongens is het een "super gevaarlijke situatie", zegt Derudder. Vanwege de zee, lage temperaturen en gammele bootjes. "Het toont ook de wanhoop van de mensen die de onderneming aangaan."

Wat wordt er gedaan?

De politie van het Belgische Middelkerke zet extra personeel in en krijgt steun van omliggende politiezones en de federale politie. Daarnaast zijn er extra patrouilles op bekende hotspots en wordt er een drone ingezet om het gebied vanuit de lucht te bewaken.

Een woordvoerder van de Nederlandse kustwacht laat aan de NOS weten dat er "extra aandacht" is voor de situatie en dat het kustwachtvliegtuig het "meeneemt" in patrouilles. Er wordt geen extra personeel ingezet. Dat is een keuze die vanuit de politiek moet komen, zegt de woordvoerder.