"Nie jesteśmy tymi złymi". Marsz Niepodległości oczami policjantów

Spokojnie, to nie żadna wojna. W ostatnich latach na Marszu Niepodległości nie ma już takich awantur jak kiedyś, gdy pod nogami co chwilę wybuchała ci petarda, a nad głową latały cegły. Może ktoś nazwie cię "zomowcem Tuska", ale kilka lat temu byłeś przecież "bojówką Kaczyńskiego". Nie przejmuj się. Rób swoje.

• Karol, policjant oddziału prewencji: – Kiedyś praktycznie co roku dochodziło na Marszu Niepodległości do awantur. Było naprawdę gorąco. Ale w ostatnich latach jest spokój.
• Grzesiek, były policjant służby kryminalnej: – Jak widzisz człowieka, który wykrzykuje nienawistne hasła, aż się w tobie gotuje. Kluczowa jest decyzja, kiedy poczekać, a kiedy wejść do akcji. Nie można eskalować napięcia.
• Tomek, który zabezpieczał sześć Marszów Niepodległości. – Na Marszu Ciszy premier i prezydent szli ramię w ramię. Liczę więc, że tragedia w Krakowie nie doprowadzi 11 listopada do żadnych politycznych prowokacji.
• Policja znalazła się w centrum sporu o Trybunał Konstytucyjny. Marek, były policjant prewencji: – Kiedyś słyszałem, że jestem "PiS-Policją". Teraz atakuje nas druga strona. A policjant po prostu wykonuje rozkazy.

Rok 2013.

Kompania Tomka przesuwa się nieco za tłumem maszerującym ulicami Warszawy. Słychać okrzyki, palą się race, ale sytuacja jest pod kontrolą. Nagle w stronę policji leci pierwszy kamień. Zaraz za nim butelka i petarda. Z sekundy na sekundę jest coraz gorzej. Grupa uczestników marszu zakłada kominiarki, zasłania twarze chustami. Policja apeluje o "zachowanie zgodne z prawem, bo w przeciwnym razie może zostać użyta siła fizyczna i inne środki przymusu bezpośredniego". Ale agresja rośnie. To już nie pojedyncze przedmioty, a deszcz butelek, petard i flar.

WIDEO

Kraków pogrążył się w ciszy. Wyjątkowy hołd dla ofiar zamachu:

Dowódca każe formować tyralierę, pieszy szyk bojowy.

Tarcza przy tarczy. Szyba w kasku opuszczona. Równo! Trzymać szyk! Pewny, miarowy krok. Jeśli policjanci się zawahają, tłum to zauważy. Rozkaz: granaty hukowe i błyskowe. Ręka nie może zadrżeć. Jeśli rzucisz za blisko – ogłuszysz swoich. Jeśli za daleko i trafisz w protestujących – też źle.

Huk. Błysk. Butelki nie przestają latać. Zaczyna się regularna bitwa.

Awanturnicy podeszli bliżej. Kopią w tarcze. Pałki i miotacze gazu pieprzowego idą w ruch. Nie możesz uderzać w głowę, szyję i tzw. części wrażliwe. Dużo bezpieczniej bić po rękach i nogach. Masz ich rozgonić, a nie połamać kości. Zimna krew? Łatwo się mówi. Pod nogami właśnie wybuchła ci petarda, nad kaskiem latają butelki. Jeśli ktoś trafi cię racą, twój mundur może zacząć się palić. Jeśli ktoś rzuci ci kostką brukową w głowę, raczej poczujesz.

"Co ja tu, kur..., robię?!"

W Tomku buzuje adrenalina. Jako policjant oddziału prewencji zabezpieczał niejedną imprezę masową, ale nosi mundur dopiero od trzech lat. Czegoś takiego jeszcze nie widział. Jest w szoku, że tłum nagle ich zaatakował. Niedługo będzie liczył w radiowozie siniaki. Cały obolały, do formy wróci po kilku dniach. Teraz nie ma czasu o tym myśleć. Zanim tłum się rozproszy, minie chwila.

Wojna i pokój

– Rok później, w 2014 r., zostaliśmy zaatakowani niedaleko Stadionu Narodowego. Rzucano w nas żwirem i kamieniami. Niektórzy policjanci oberwali w głowę i padli. Musieli być wynoszeni z tłumu. Tamte lata były gorące. Jechałeś na marsz i wiedziałeś, że będzie grubo – mówi Tomek.

Niski głos. Ciemne włosy lekko zaczesane na bok. Teraz to już 16 lat, jak służy w oddziale prewencji. Ma w rodzinie kilku policjantów. Już jako nastolatek myślał, że sam założy kiedyś mundur. Zabezpieczał sześć marszów, ostatni w 2024 r. Pracuje w dużej jednostce, w której jest kilka kompanii. Co roku na marsz wyjeżdżają dwie, trzy.

– Zawsze dojdzie do jakichś incydentów, ale przez ostatnie lata na marszach panował spokój. Zdecydowana większość uczestników to ludzie, którzy chcą po prostu uczcić święto – ocenia Tomek.

– Po 2020 r. zmieniła się taktyka. Policjanci zostali wycofani z głównej trasy marszu na boczne ulice, trochę dalej od tłumu. Nie widać ich już tak, co zmniejszyło napięcie – twierdzi i dodaje, że gdy to napięcie rośnie, reaguje też reprezentująca organizatorów Straż Marszu Niepodległości.

Podobnie ostatnie marsze oceniają inni funkcjonariusze. Karol służy w dużym oddziale prewencji poza Warszawą. Marek i Grzesiek to świeżo upieczeni policyjni emeryci ze stolicy. Pierwszy przez lata działał w prewencji, drugi w służbie kryminalnej.

Karol: - Zabezpieczałem dziewięć marszów. Pierwsze to były po prostu zadymy. Teraz na szczęście już się tak nie dzieje.

Grzesiek: - Na swoim pierwszym marszu byłem w 2011 r., a na ostatnim – rok temu. To już zupełnie inne wydarzenie niż kiedyś. Od lat nie dochodzi do regularnych bitew. Marsz idzie pod patronatem prezydenta, jest cała ta polityczna otoczka.

Marek: – Zabezpieczałem sześć albo siedem marszów. Ostatnio jest dużo spokojniej, natomiast to zawsze wielka niewiadoma. Wiele zależy od nastrojów społecznych.

Organizatorzy zapowiadają dziś rekordową frekwencję. – W ubiegłym roku szacowaliśmy liczbę uczestników na 300 tys. osób. Trudno mi powiedzieć, ilu przybędzie w tym roku. Być może pół miliona, być może nawet więcej – mówił na łamach "Rzeczpospolitej" Rafał Buca, rzecznik Stowarzyszenia "Marsz Niepodległości".

Marsz odbywa się w trakcie gorącego sporu politycznego o Trybunał Konstytucyjny i kilka dni po masakrze w Krakowie, gdzie 24-latek wjechał na Rynek Główny z bronią i zastrzelił sześć osób, a kilkanaście ranił.

Tomek: - Szczerze mówiąc, nie wiem, jak ta atmosfera wpłynie na marsz. Obudziliśmy się w nowej rzeczywistości. Postawa policji w Krakowie jest przez większość społeczeństwa oceniana bardzo pozytywnie, więc nie powinno być tu dodatkowego napięcia i agresji w naszym kierunku.

Karol: – Zabezpieczałem w Krakowie jeden z budynków, przy którym strzelał zamachowiec. Jak zamach wpłynie na marsz? Zadałeś mi bardzo trudne pytanie. W dużej części społeczeństwa tragedia wywołała falę empatii, pewnie będą mieli refleksję, by na marszu zachowywać się spokojnie. Ale mogą się też znaleźć jednostki, które zareagują odwrotnie i będą tym bardziej szukać prowokacji.

Losowanie Lotto

W oddziale prewencji nie masz grafiku na miesiąc do przodu. Taka robota. O tym, czy zabezpieczasz marsz, dowiadujesz się najwcześniej kilka dni przed. Na nogi postawiony jest nie tylko cały stołeczny garnizon. Przyjeżdżają policjanci z różnych stron Polski. Jeden telefon, pakujesz się i ruszasz do Warszawy na dwa, trzy dni.

To potężna operacja.

W 2024 r., według informacji przekazywanych przez samą policję, brało w niej udział ponad osiem tysięcy funkcjonariuszy. Przede wszystkim z oddziałów prewencji, ale też z pionu kryminalnego, wydziału ruchu drogowego i innych wyspecjalizowanych jednostek.

Rano odprawa. Najpierw dowódcy kompanii i odcinków rozmawiają z "górą", potem spotykają się ze swoimi ludźmi. Kompania to około stu policjantów. Każda składa się z kilku plutonów. Plutony dzielą się jeszcze na drużyny.

Co roku na odprawie słyszysz mniej więcej to samo.

Dowiadujesz się, jaki rejon będzie zabezpieczać twoja kompania. Słyszysz, kto jest twoim bezpośrednim dowódcą i dowódcą całego zabezpieczenia. Przypominają ci, że zawsze masz czekać na rozkaz. Bez niego nie możesz użyć żadnych środków przymusu bezpośredniego. Uczulają cię, żebyś nie dał się sprowokować. Nieraz ktoś poda ci butelkę wody. Podziękuje, że dbasz o bezpieczeństwo na marszu. Ale dla niektórych grup jesteś tym złym. Tylko czekają na twój błąd.

Karol: – Jedziesz na przydzielone ci miejsce i czekasz w odwodzie na polecenia. To trochę jak losowanie Lotto. Po tym samym marszu jeden policjant powie ci, że sporo się działo, a drugi, że przestał spokojnie cały dzień.

Siedziby władzy centralnej – Kancelaria Premiera czy Pałac Prezydencki – placówki dyplomatyczne czy dworce są obstawione przez służbę kryminalną, która jest oczami całej operacji. Wtapiasz się w tłum po cywilu. Wyławiasz "klientów", którzy są agresywni, mają środki pirotechniczne albo niebezpieczne narzędzia. Obserwujesz, gdzie grupują się ludzie i jakie są nastroje. Meldujesz o tym sztabowi operacji. Nieraz musisz wejść w tłum i jak najszybciej kogoś zatrzymać.

Uważaj na siebie.

Schowałeś pod kurtką środki przymusu bezpośredniego: pałkę i kajdanki. Ale nie masz tarczy i kompanii kolegów, która w sekundę obroni cię przed tłumem. Jeden błąd i zamiast radiowozem możesz wrócić z marszu karetką.

Wyhamuj, młody

Grzesiek zabezpieczał jako służba kryminalna kilkanaście marszów. Recytuje bez zająknięcia, bo zna te okrzyki na pamięć. "Biała Polska", "Polska dla Polaków", "ktoś tam do wora, wór do jeziora". Okrzyki o tym, kto powinien wisieć na drzewach zamiast liści. Wulgarne przyśpiewki, że osoby o innym kolorze skóry mają zniknąć z Polski. Innej wiary też. I jeszcze innej orientacji seksualnej.

Wychodzi na to, że prawie wszyscy mają "wypier...ć".

– Słyszysz takie hasła i wyobrażasz sobie pewnie napakowanego, wytatuowanego osiłka. Nieraz nic bardziej mylnego. Elegancki dżinsik, fryzura ułożona u barbera, równiutko przycięta broda. Idzie i cały czas wyzywa innych, a w tobie się gotuje – opowiada Grzesiek.

Spotkał taką grupę na swoim pierwszym marszu kilkanaście lat temu. Na koszulkach radykalna symbolika. Wulgarne okrzyki. A on, świeżo upieczony policjant, ma głowę napakowaną przepisami i ideałami. Myśli, że trzeba od razu wejść w tłum, skontrolować ich, zatrzymać. Analizuje w głowie, jakie pytania trzeba im zadać na przesłuchaniu.

Nagle czuje dłoń na ramieniu. Starszy policjant z 30-letnim doświadczeniem.

"Wyhamuj, młody. Jeszcze nie teraz. Zobaczysz, co będzie, jak się ściemni".

– Nie atakowali nikogo, a gdybyśmy ostro zareagowali, zaczęłaby się burda. To byłoby eskalowanie napięcia. Dowódca najczęściej każe ci dalej obserwować taką grupę i zabezpiecza w odwodzie kompanię, jeśli nagle zrobi się grubo – tłumaczy Grzesiek.

– Takie grupy często wcześniej ustalają, że prędzej czy później rozpętają awanturę. Wystarczy, że jeden rzuci cegłę i reszta idzie za jego przykładem – dodaje.

Starszy policjant miał przed laty rację. Ledwo się ściemniło i zaczęły latać przedmioty. Dowódca ustawił tyralierę, pałki i tarcze poszły w ruch. Skończyło się zdemolowaniem Placu Konstytucji i wieloma zatrzymaniami.

Ale nie zawsze czeka się na wejście oddziału zwartego prewencji. Nieraz meldujesz, że ktoś np. taranuje innych, rzucił racą w tłum, wyciągnął niebezpieczny przedmiot. I dostajesz szybki sygnał, żeby go zatrzymać.

Grzesiek tłumaczy: – W tłumie nie ma miejsca na dłuższe gadki. Krzyczysz: "stój, policja!". Zakładasz człowiekowi kajdanki i jak najszybciej się ewakuujesz. Tłumaczysz gościowi, na jakiej podstawie został zatrzymany.

On lekko w szoku. Dopiero co krzyczał o swojej sile, a teraz siedzi zakuty w radiowozie.

Zanim wytrzeźwieje, trochę minie.

Gorąca prośba

Kto idzie w Marszu Niepodległości?

Tomek: - Moim zdaniem 80–90 procent to po prostu osoby, które maszerują z flagami, śpiewają hymn, patriotyczne piosenki. Chcą wspólnie świętować. Przechodzą spokojnie trasę, wracają do domu.

Grzesiek: – Jakieś 10 procent to ludzie sprawiający problemy. Radykałowie, kibole, chuligani. Po takich przynajmniej wiem, czego się spodziewać. Ale pamiętam starszego pana, który szedł i krzyczał "Żydzi do gazu!". Nie mam pojęcia, czy zaraz rzuci we mnie cegłówką, czy zrobi mu się słabo i będzie potrzebował pomocy. Zawsze mnie zastanawia, skąd w ludziach tyle nienawiści.

Marek: – Jeśli przyjeżdżają zorganizowane grupy kibolskie z innych miast, jest duże prawdopodobieństwo, że nie będą jedynie rozmawiać o pogodzie. Niektórzy są pod wpływem alkoholu albo narkotyków, np. mefedronu. Oczy jak pięć złotych, ręce szeroko, idzie po chodniku jak szeryf i od razu wiadomo, że będą problemy.

– Z ludzi wychodzą w tłumie najgorsze instynkty. Jeśli dziesięć osób krzyczy coś na polityka X, to jest spora szansa, że jedenasta też krzyknie, nawet jeśli tak naprawdę nic do niego nie ma. Płyniesz z tłumem. W grupie czujesz się bezkarny. Raz mężczyzna zaczął nas wyzywać i ewidentnie cieszył się, że zyskuje poklask. Zatrzymaliśmy go za znieważenie funkcjonariusza. W radiowozie się rozpłakał.

"Nie wiem, panowie, co mi odje...ło".

Zgodnie z ustawą o Policji, gdy istnieje uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego pod groźbą kary lub w celu znalezienia określonych przedmiotów, policjant może dokonać kontroli osobistej. Sprawdzić komuś plecak, poprosić, by opróżnił kieszenie. Dlatego, jak mówi Marek, niektórzy na marsz nie docierają.

– Pan twierdzi, że przyszedł manifestować swój patriotyzm, a w plecaku pałka teleskopowa, kastet, petardy. Widziałem wpisy internetowych mędrców, że jak poprosisz policjanta o protokół kontroli, to go zatka i odstąpi od czynności. Straszna bzdura. Co to za problem wypełnić formularz?

Grzesiek: – Jeśli coś zaczyna się dziać, kluczowe pytanie brzmi, czy wjechać "na grubo", czy jeszcze poczekać. Granica jest bardzo cienka.

Karol: – Dla jednego dowódcy "grubo" oznacza wyzywanie policjantów, a dla drugiego – regularną bitwę. Natomiast żaden dowódca nie podejmie decyzji o użyciu pododdziału zwartego na podstawie samych krzyków.

Nie możesz sam podgrzewać atmosfery. Nie ruszasz na kogoś z pałką tylko dlatego, że rzucił pod twoim adresem kilka wyzwisk. Próbujesz przywołać go do porządku.

– Tyle że trzeba dostosować kod komunikacyjny do adresata. Nie pytam: "Przepraszam, mam gorącą prośbę. Czy mógłby pan łaskawie odnosić się do mnie z większą uprzejmością?". Tylko trochę ostrzej i innymi słowami.

Jeden organizm

Kawiarnia w galerii handlowej.

Karol wybiera takie miejsce, żeby nikt go nie słyszał. I co chwilę zerka na telefon. – Nie wiem, czy zaraz nie poderwą mnie pod Trybunał Konstytucyjny – tłumaczy. Nie poderwą. Ale kilka dni później pojedzie na zabezpieczenie Rynku Głównego po masakrze w Krakowie. Spędzi tam całą noc.

Tłumaczył już: taka robota. Gdy było gorąco na granicy z Białorusią, dostawał takie nagłe telefony dwa, trzy razy w miesiącu.

– Policjanci oddziałów prewencji dzielą się moim zdaniem na dwie kategorie. Jedni kochają tę robotę. Inni jej nienawidzą. Ja należę do tej pierwszej – zastrzega.

Wygodniej siedzieć na komendzie czy komisariacie niż słuchać na stadionie, jak kibole krzyczą zza płotu, że jesteś "małym chu.." albo "karakanem", a potem ruszać na nich z tarczą. Jako prewencyjny jesteś na pierwszej linii. – Jeśli wysyłają cię na zabezpieczenie z powodu przyjazdu Trumpa, przez całą akcję spokojnie stoisz przy trasie. Ale zwykle jest dużo goręcej. Bitwy na stadionach, strajki, marsze kobiet, Wolne Sądy – tam wszędzie jest prewencja – wylicza Karol.

Czemu kocha tę robotę?

– Bo czujesz, że jesteś częścią większego organizmu. Tuż obok stoi kolega z tarczą. Jak będzie trzeba, skoczy za tobą w ogień, a ty za nim. Jestem trochę skrzywiony, ale ja w życiu nie zostawiłbym tej pracy.

Trzeba ją po prostu czuć. Lubić to robić.

Nawet jeśli czasem bywa gorąco.

Rekord

Rok 2020.

Kompania Tomka jest w gotowości. Rozkaz dowódcy: trzeba pilnie biec na róg Alej Jerozolimskich i Nowego Światu. Policjanci wciśnięci w bramę. Atakuje ich wściekły tłum. Tomek leci w pełnym rynsztunku, a ma wrażenie, że zaraz pobije swój biegowy rekord. Reszta kompanii nie gorsza.

Chwila i są na miejscu.

Jest źle. Na policjantów lecą kamienie, race, petardy, butelki, a nawet hulajnogi. Jeden z nich dostał w głowę betonową donicą. Doznał wstrząśnienia mózgu. Łącznie podczas wydarzeń związanych z tamtym marszem rannych zostanie 35 funkcjonariuszy. Kompania Tomka formuje tyralierę, spycha tłum tarczami. Ale same tarcze i pałki nie wystarczą. Dowódca zezwala na użycie broni gładkolufowej, gazu łzawiącego i granatów hukowych. Wydarzenie przejdzie do historii Marszu Niepodległości jako "Bitwa pod Empikiem".

– Policjanci najpierw zostali wciśnięci w bramę, potem w podwórze. To była najgrubsza akcja, w jakiej brałem udział na marszu. Gdybyśmy szybko nie rozgonili tłumu, mogło dojść do tragedii. Widziałem kolegów, którzy dostali butelkami i kamieniami i byli transportowani do karetek – wspomina Tomek.

Karol: - Też brałem udział w zabezpieczeniu tamtego marszu. Byłem tuż przy "Bitwie pod Empikiem". Cóż, sympatycznie było. Cegłówki, race, płyty – dosłownie wszystko leciało w naszą stronę. Kilku moich znajomych mocno oberwało. Jeden w głowę; poszedł na dłuższe L4.

Ale na tamtym marszu ucierpieli nie tylko policjanci.

Tomasz Gutry, 74-letni wówczas fotoreporter Tygodnika Solidarność, został postrzelony z broni gładkolufowej. Doznał złamania kości twarzoczaszki; pocisk utkwił w jego twarzy. Prokuratura umorzyła śledztwo ws. przekroczenia przez policję uprawnień. Uznała, że postrzelenie nie było zamierzone, a policjanci wzywali wcześniej tłum do rozejścia się. Fotoreporter twierdził, że policjant strzelił w jego kierunku i że nie słyszał ostrzeżeń. Sąd nie uwzględnił jego zażalenia na umorzenie śledztwa.

Nieraz nie trzeba śledztwa prokuratury, żeby wiedzieć, że coś poszło nie tak.

Gorąca krew

Grzesiek: - Mam w głowie sytuację z protestu rolników w 2024 r. Poleciała kostka brukowa, a jeden z policjantów ją złapał i odrzucił. Przecierałem oczy ze zdumienia. Myślałem: "Co ty odwaliłeś, człowieku?".

Policjant został ukarany naganą.

Inna sytuacja, gdy zdaniem Grześka coś poszło nie tak: Marsz Niepodległości sprzed wielu lat. Młodzi policjanci przyparci do ściany. Tłum zaczął w nich rzucać kamieniami, cegłówkami, znakami drogowymi. Zasłaniali się tarczami. – Moim zdaniem zostali w tej sytuacji źle ustawieni. Nie mieli jak się ewakuować – ocenia były policjant.

Zaznacza: przy tak dużym zabezpieczeniu nie ma szans, by wszystko przebiegło perfekcyjnie. Zawsze ktoś popełni błąd.

– Dzisiaj część kompanii to młodzi policjanci na kursach albo w służbie adaptacyjnej. Nie zawsze trzymają ciśnienie – kontynuuje Grzesiek. I opowiada jeszcze jedną historię: zaczynają się przepychanki, napięcie rośnie, nagle jeden z młodych policjantów wyrywa do przodu. – Starszy błyskawicznie pociągnął go do tyłu. Dosłownie w tym momencie przeleciała obok młodego cegłówka. Gdyby nie reakcja kolegi, dostałby w głowę.

Trzymanie ciśnienia to jedno. Jeśli chcesz dobrze zabezpieczać marsz, musisz orientować się w terenie. – Przyjeżdża bardzo wielu policjantów spoza Warszawy, którzy nie znają miasta. Ciemno. Coś się dzieje. Potrzebna jest szybka reakcja. Rzucam do kogoś: "Biegnij przez park na ulicę X", a on nie wie, gdzie jest. Zdezorientowany. Zanim wykona w terenie jakąś czynność, zastanawia się dwa razy.

Tomek: – Nie uważam, że młodzi za każdym razem nie dają rady. Natomiast ostatnie dwa, trzy lata to wielkie nabory z powodu braków kadrowych. Wzięto ludzi niczym z łapanki. Pytam gościa, czemu przyszedł do policji, a on mi mówi, że wysłał kilkanaście CV i tylko policja odpowiedziała. "Jak mi się spodoba, to zostanę".

Grzesiek: - Teraz ważna jest ilość, a nie jakość. Przyjmą każdego. Próg się zmniejszył. Kryteria doboru do służby chyba jeszcze nigdy nie były tak niskie. Co z tego, że młody ma piękne ciało po siłowni, jak głowa nie nadąża? Ja się nie dziwię dowódcom, że na zabezpieczeniu dużych wydarzeń coraz rzadziej pchają się w tłum. Całe szczęście, że nie ma już takich awantur jak kiedyś.

– Choć ten marsz może być gorący.

W centrum awantury

30 października 2026 r. policja znalazła się w centrum awantury o Trybunał Konstytucyjny.

Grupa sędziów uznała, że organem kieruje sędzia Anna Korwin-Piotrowska, która wydała zarządzenie o przymusowej przerwie w czynnościach prezesa Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Prezydent Karol Nawrocki stwierdził, że "polityczną decyzją rządu postanowiono bezprawnie przejąć Trybunał Konstytucyjny". Pod gmachem zaczęli się gromadzić politycy opozycji i demonstranci.

Policjanci zjawili się na miejscu po tym, jak Korwin-Piotrowska skierowała do komendanta głównego Policji pisemne wystąpienie o ryzyku naruszenia porządku oraz zagrożeniu dla pracowników Trybunału, a prokurator generalny prosił o zwrócenie szczególnej uwagi na bezpieczeństwo Trybunału. Poseł PiS Dariusz Matecki pisał na X, że "ZOMO Tuska zajęło TK". Podobne hasła wykrzykiwali też demonstranci, a Telewizja Republika grzmiała o zamachu stanu. Tymczasem komendant główny Policji Marek Boroń twierdził w liście, że działania policji były zgodne z prawem.

Marek: – Co byś, kur..., nie zrobił, zawsze dla kogoś będzie źle. Jak policjanci brali udział w zabezpieczeniach miesięcznic smoleńskich i chronili dom Kaczyńskiego, słyszałem, że jestem "PiS-Policją". Odpowiadałem, że przyjmowałem się jeszcze za rządów PO. Po trybunale policja jest równana z ziemią przez drugą stronę.

Tomek: – Słyszałem, jak pod TK demonstrant krzyczał do policjanta, że ma "zdjąć mundur" i "przeprosić matkę". Nie jesteśmy od rozstrzygania sporów politycznych, działamy na podstawie ustawy o Policji. Mam być posłuszny swojemu dowódcy, a nie obywatelowi, który wyzywa mnie ze względu na swoje sympatie polityczne. Ja munduru zdejmować nie zamierzam. Matki też przepraszać nie będę.

Grzesiek: – Powiedzmy sobie szczerze: jako policjant zawsze jesteś ujeb... w politykę. Policja jest używana do celów politycznych od lat. Kto jest twoim szefem? Komendant główny. A kto jest nad komendantem? Minister, który jest częścią rządu. Więc niech nikt mi nie mówi, że policja nie jest upolityczniona. Tak było, jest i pewnie będzie.

Wizerunki policjantów spod Trybunału były publikowane w mediach społecznościowych. Niektórzy nawoływali, by za uczestniczenie w "zamachu stanu" ponieśli odpowiedzialność karną.

Tomek: - Uważam, że na tym polu nie mamy odpowiedniej ochrony prawnej. Sam "latałem" kiedyś na YouTube po jakimś proteście. Złożyłem pozew z powództwa cywilnego. Film został usunięty, a ja dostałem nawiązkę. Natomiast w tego typu sytuacjach policjant najczęściej musi radzić sobie sam.

A jak podchodzą do doniesień, że funkcjonariusze spod Trybunału przez wiele godzin stali "bez jedzenia i wody"? Mówił o tym szef Policyjnej Solidarności, Jacek Łukasik.

Grzesiek: – Bez przesady. Nieraz byłem w podobnej sytuacji. Chyba nie trzeba nikomu mówić, że skoro jedzie zabezpieczać jakiś teren i nie wiadomo, ile czasu tam spędzi, powinien wziąć butelkę wody. Żołnierzowi nie trzeba przypominać, że warto wziąć na wojnę karabin.

Rób swoje

Start tegorocznego marszu zaplanowano na g. 14.30. Tradycyjnie ruszy z ronda im. Romana Dmowskiego. Uczestnicy przejdą Alejami Jerozolimskimi oraz Mostem Poniatowskiego.

Kilka dni przed marszem Karol dostał wiadomość, że nie będzie brał udziału w zabezpieczeniu. Jadą inni z jego jednostki. Za to Tomek znalazł się na pokładzie. Zareagował spokojnie. Swoje już w mundurze przeżył.

- Jestem nastawiony optymistycznie. Widziałeś poniedziałkowy Marsz Ciszy w Krakowie? Prezydent Nawrocki i premier Tusk szli ramię w ramię. Liczę, że ostatnia tragedia nie doprowadzi 11 listopada do żadnych politycznych prowokacji. Mam nadzieję, że dobra passa zostanie podtrzymana i będzie na Marszu Niepodległości względny spokój.

Co radziliby policjantom, którzy jadą na zabezpieczenie marszu pierwszy raz?

– Tylko spokojnie, młody. Będzie dobrze. Przede wszystkim zawsze czekaj na rozkaz. Jak czegoś nie wiesz, wal śmiało. Nie jesteś sam. Jeśli ktoś cię obraża, nie odpowiadaj. Stój spokojnie. On tylko czeka, żeby cię sprowokować.

I najważniejsze: nie ma żadnego "oni kontra my".

Kiedy rusza marsz, nie jesteśmy po dwóch stronach barykady. Dzisiaj stoisz naprzeciwko uczestnika marszu w kasku i ochraniaczach, jutro spotkacie się w piekarni albo tramwaju.

Być może niektórzy wycelują w ciebie telefony. Nazwą bojówką Kaczyńskiego albo zomowcem Tuska. Nie zwracaj uwagi. Wbrew temu, co twierdzą niektórzy, nie jesteśmy tymi złymi.

Ciesz się Świętem Niepodległości. Nie zdejmuj munduru. Nie przepraszaj matki.

Co by się nie działo, po prostu rób swoje.

Chcesz skontaktować się z autorem? Napisz! dariusz.faron@grupawp.pl