CNN TürkCHP'de "kurultayı kaçırma" kavgasıPunchUS accuses Minnesota lawmaker-elect’s wife of illegal entrySky TG24Partite Iva e collaboratori, allarme Cgil: in pensione a 71 anni e con assegni bassiInquirerVP trial Day 45: Defense to present DTI, FDA, Citem witnesses on Cale88한겨레Korea’s Democrats move to impeach chief justice of Supreme CourtBollywood HungamaMohitt Maalik to play antagonist opposite Tiger Shroff in spiritual action film VajrThe Hollywood ReporterJennifer Lawrence Thinks Her ‘Hunger Games’ Bow and Arrow Prop Was StolenZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFAitnewsرسميًا: ChatGPT Health يدعم Health Connect ووكلاء Dots على أندرويد والحاسوبThe South AfricanSouth Africa’s neighbour to import smartphones duty-freeSözcüDünyanın en iyi peyniri bu ülkede üretiliyor: 45 ülkeyi geride bıraktıThe RegisterSupport tech fixed malware by charging client less for their services
The Daily Newsstand · Free, Always
Friday, November 20, 2026

Marslı filmi gerçeğe dönüştü: Ay toprağında ilk kez patates yetiştirildi

Translate

Uzayda tarım yapma hedefi, Oregon Eyalet Üniversitesi'nin yürüttüğü son araştırmayla bilimkurgu olmaktan çıkarak gerçeğe dönüştü.

Botanik ve Bitki Patolojisi Bölümü'nden Aymeric Goyer ve ekibi, organik madde takviyesi yapılmış Ay toprağı simülasyonunda patateslerin yaşam döngüsünü sorunsuz bir şekilde tamamladığını ortaya koydu. Goyer, elde edilen bu başarının, Ay'da kurulacak uzun süreli insanlı üsler için hayati bir gıda üretim sistemi adımı olduğunu belirtti.

Bu çarpıcı bulgular, NASA'nın Ay'da kalıcı bir insan varlığı kurmayı amaçlayan Artemis programı için büyük bir avantaj sağlıyor. Zira Dünya'dan sürekli ve yüksek maliyetli gıda ikmali yapmak yerine, astronotların kendi besinlerini üretebilmesi uzay görevlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.

Uzay tarımının önündeki en büyük engellerden biri, Ay yüzeyini kaplayan, kaya ve tozdan oluşan, organik madde açısından son derece fakir "Ay regoliti" tabakasında bitki yetiştirilip yetiştirilemeyeceğiydi.

'npj Microgravity' dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar, bu sorunu aşmak için solucan gübresine (vermikompost) başvurdu. Ay regoliti simülasyonları, farklı oranlarda solucan gübresiyle zenginleştirilerek patates tohumları için test edildi. Uzmanlar, gelecekteki görevlerde astronotların yanlarında çok az miktarda organik madde götürüp, gıda atıklarını ve bitki kalıntılarını dönüştürerek kendi gübrelerini üretebileceklerini öngörüyor.

Kaynak olarak ekle

YÜZDE 30'LUK GÜBRE FORMÜLÜ DÜNYAYI YAKALADI

Araştırma sonuçlarına göre, yüzde 30 oranında solucan gübresi eklenmiş simülasyon topraklarında yetişen patatesler, Dünya'daki tarım alanlarındakilerle aynı büyüme ve gelişim seviyesine ulaştı. Hiç organik takviye yapılmayan regolitlerde ciddi büyüme geriliği ve zayıf kök yapısı saptanırken, yüzde 5 ila 15 oranındaki gübre takviyelerinin gelişimi tam anlamıyla toparlayamadığı görüldü.

Deneylerde, Dünya'nın en verimli patates bölgelerinden biri olan Oregon'un Hermiston toprakları kontrol grubu olarak kullanıldı. Ayrıca Ay'ın dağlık ve düz (mare) bölgelerindeki yapısal farklılıkları yansıtmak amacıyla beş ayrı regolit türü test edildi.

AĞIR METAL TEHLİKESİ ORTADAN KALKTI

Ay regoliti, içerdiği yüksek orandaki ağır metaller nedeniyle bitkiler için doğal bir toksisite tehdidi oluşturuyor. Ancak çalışmada yer alan doktora sonrası araştırmacı David Handy, kompost kullanımının bitkilerin zararlı bileşiklere maruz kalmasını engellediğini ve topraktaki toksisiteyi büyük ölçüde dengelediğini ifade etti. Organik maddelerin ağır metalleri bağlama özelliği sayesinde patatesler zarar görmeden büyüyebildi.

Üstelik laboratuvar analizleri, bu patateslerin besin değerinden hiçbir şey kaybetmediğini ve tüketim için tamamen güvenli olduğunu kanıtladı. Patateslerde doğal olarak bulunan ve zehirlenmeye yol açabilen glikoalkaloid seviyelerinde herhangi bir tehlikeli artış kaydedilmedi.

UZAY MENÜSÜNÜN YILDIZI NEDEN PATATES?

Bilim insanlarının bu zorlu deney için patatesi seçmesi ise tesadüf değil. Dar alanlarda en yüksek kaloriyi sağlayabilen, besin değeri oldukça yüksek ve pratik bir gıda olması, patatesi uzay görevlerinin vazgeçilmezi konumuna getiriyor.

Konuya ilişkin araştırmalar genişleyerek sürüyor. Yakında yayımlanması beklenen yeni bir çalışmada, simüle edilmiş Ay toprağında test edilen 10 farklı patates çeşidinin büyüme verileri bilim dünyasıyla paylaşılacak ve uzay tarımı için en ideal türler belirlenecek.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.

View the original on Sözcü →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.