Ziekenfonds wijt lagere vaccinatiegraad in Brussel aan bestuurlijke versnippering

Volgens de analyse van het ziekenfonds (bekend als Helan in Vlaanderen), leidt de versnippering van het vaccinatiebeleid in België leidt tot een lagere toegankelijkheid tot vaccins en vaccinatietwijfel bij de bevolking. Uit cijfers blijkt ook dat vooral de vaccinatiegraad onder volwassenen te laag blijft.

Uit een analyse bij de leden blijkt dat in Vlaanderen 58,5 procent van de 65-plussers is gevaccineerd tegen griep, tegenover 43,3 procent in Brussel en 44,7 procent in Wallonië. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt een vaccinatiegraad van 75 procent aan als doelstelling.

Volgens cijfers van Sciensano neemt de griepvaccinatiegraad in Brussel wel toe, maar is dat niet het geval in het Waalse Gewest. De vaccinatiegraad voor pneumokokken blijft laag in het hele land: in 2023-2024 was slechts 14 procent gevaccineerd in de risicobevolkingsgroep (65-plussers en 45-plussers met een chronische ziekte).

Kinderen vs volwassenen

In Vlaanderen zit alles rond vaccinatie gecentraliseerd bij het departement Zorg, maar in het Franstalige landsdeel zit dat complexer. De vaccinatie van kinderen en zwangere vrouwen wordt in de Franse Gemeenschap beheerd via ONE (Office de la naissance et de l'enfance), maar de overheidsinstellingen Vivalis (in Brussel) en AViQ (in Wallonië), die op gewestelijk niveau opereren, zijn verantwoordelijk voor het vaccinatiebeleid voor volwassenen.

Voor volwassenen bestaan er in Wallonië en Brussel momenteel ook geen doelstellingen om een bepaalde vaccinatiegraad te behalen.

Ook verschillen de vaccinatiekalenders en registratiesystemen tussen de deelstaten. In Vlaanderen wordt gewerkt met Vaccinnet, dat alle vaccinaties sinds 2006 registreert. In het Franstalige landsdeel worden twee registratiesystemen gehanteerd: ONE gebruikt E-vax om de vaccinaties van kinderen en zwangere vrouwen te registreren.

Vivalis en AViQ gebruiken dan weer Vaccicard voor de vaccinregistratie bij volwassenen, dat bovendien pas gelanceerd is. E-vax en Vaccicard zijn nog niet aan elkaar gekoppeld.

Verschillen

Volgens de studie heeft de versnippering van het vaccinatiebeleid een impact op de toegankelijkheid van vaccins en de vaccinatietwijfel. Bepaalde vaccins zijn in het ene gewest namelijk minder toegankelijk dan in de andere.

De onderlinge verschillen tussen de basisvaccinatieschema's maken het voor burgers niet evident om te begrijpen waarom die per deelstaat variëren. Daarnaast wordt de doeltreffendheid van het systeem volgens de Onafhankelijke Ziekenfondsen ook beperkt doordat de vaccinatiegraad onvoldoende wordt gemonitord.

Maar een hoge vaccinatiegraad onder de bevolking is noodzakelijk om zoveel mogelijk mensen te beschermen tegen ziekten en uitbraken te vermijden. Daarnaast blijkt uit studies ook de economische winst van een hoge vaccinatiegraad: elke euro die in vaccinatie wordt geïnvesteerd, levert gemiddeld 19 euro op, terwijl de levenslange vaccinatiekost relatief beperkt blijft.