RM323 Bilion: Pelancongan Malaysia perlu kejar nilai lebih tinggi

Industri pelancongan Malaysia terus menunjukkan kedudukannya sebagai salah satu sektor penting dalam ekonomi negara apabila menjana nilai tambah RM323 bilion pada 2025, bersamaan 15.9 peratus daripada keluaran dalam negeri kasar. Laporan Akaun Satelit Pelancongan 2025 oleh Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) turut menunjukkan industri ini berkembang 8.6%, berbanding 7.8% pada tahun sebelumnya.

Angka ini sememangnya memberi gambaran positif. Namun, pada pandangan saya sebagai pensyarah dalam bidang pelancongan, kejayaan industri tidak seharusnya dinilai berdasarkan saiz sumbangan ekonomi semata-mata. Persoalan yang lebih penting ialah sama ada pertumbuhan tersebut mampu menghasilkan nilai yang lebih tinggi kepada destinasi, pekerja, perniagaan tempatan dan komuniti yang bergantung kepada aktiviti pelancongan.

Satu perkembangan yang menarik ialah perbelanjaan pelancongan dalaman yang meningkat 15.2% kepada RM236.9 bilion. Pertumbuhan ini didorong oleh permintaan daripada pelawat antarabangsa dan pelancong domestik. Bagi Malaysia, keseimbangan kedua-dua pasaran ini penting kerana pelancongan antarabangsa membawa perbelanjaan dari luar negara, manakala pasaran domestik membantu mengekalkan permintaan apabila pasaran luar berubah.

Namun, struktur sumbangan industri juga perlu dibaca dengan lebih teliti. Perdagangan runcit menyumbang 50.6% daripada keseluruhan nilai tambah pelancongan, diikuti makanan dan minuman sebanyak 16.4 peratus. Perkhidmatan khusus bercirikan pelancongan menyumbang 13.1%, penginapan 9.3%, manakala aktiviti kebudayaan, sukan dan rekreasi sebanyak 4.3%.

Perdagangan runcit memang menjadi salah satu kekuatan Malaysia sebagai destinasi. Tetapi angka ini turut menunjukkan ruang untuk memperluas pengalaman pelancongan yang mempunyai nilai lebih tinggi. Pelancong tidak seharusnya hanya datang untuk membeli-belah dan makan. Mereka perlu mempunyai lebih banyak sebab untuk tinggal lebih lama, mengikuti aktiviti berbayar dan bergerak ke lebih banyak destinasi.

Di sinilah pembangunan produk menjadi penting. Malaysia mempunyai kekuatan dalam makanan, warisan, alam semula jadi, kesihatan, acara perniagaan dan pelancongan berasaskan komuniti. Cabarannya ialah menukar aset tersebut kepada pengalaman yang mudah ditemui, mudah ditempah dan mempunyai nilai yang jelas kepada pelancong. Produk yang menarik tetapi sukar diakses akhirnya tidak memberi kesan ekonomi yang optimum.

Dalam membaca angka ini, kita juga perlu berhati-hati supaya tidak menyamakan sumbangan yang besar dengan prestasi yang sempurna. Nilai tambah yang tinggi menunjukkan skala aktiviti ekonomi, tetapi ia belum menjelaskan sepenuhnya tentang produktiviti, kualiti pengalaman atau sejauh mana hasil pelancongan kekal dalam ekonomi tempatan. Sebab itu, pertumbuhan perlu dinilai bersama petunjuk yang menunjukkan kualiti dan pengagihan manfaatnya.

Dalam konteks Tahun Melawat Malaysia 2026, sasaran ketibaan pelancong memang penting, tetapi ia tidak seharusnya menjadi satu-satunya ukuran kejayaan. Tempoh penginapan, purata perbelanjaan, kadar kunjungan semula dan pengagihan perbelanjaan antara destinasi perlu diberikan perhatian yang sama. Jika pelancong tinggal lebih lama, lebih banyak komponen industri akan menerima manfaat daripada setiap kunjungan.

Perkara ini juga berkait dengan pengagihan pelancong. Destinasi utama seperti Kuala Lumpur, Pulau Pinang dan Melaka sememangnya mempunyai tarikan yang kukuh. Namun, manfaat ekonomi akan menjadi lebih luas sekiranya pelawat turut bergerak ke bandar sekunder dan kawasan luar bandar. Promosi sahaja tidak mencukupi. Akses pengangkutan, maklumat digital dan kebolehtempahan produk perlu disediakan secara konsisten.

Satu lagi angka yang wajar diberikan perhatian ialah guna tenaga. Industri berkaitan pelancongan mencatatkan kira-kira 3.7 juta pekerja pada 2025, bersamaan 22.1 peratus daripada jumlah guna tenaga negara. Ini menunjukkan bahawa prestasi pelancongan mempunyai kesan langsung terhadap kehidupan ramai pekerja. Namun, pertumbuhan pekerjaan perlu disertai peningkatan kemahiran, produktiviti dan peluang perkembangan kerjaya.

Sebagai pendidik, saya melihat keperluan industri terhadap graduan juga sedang berubah. Sektor pelancongan memerlukan tenaga kerja yang bukan sahaja memahami operasi, tetapi mampu mengurus pengalaman pelanggan, teknologi digital dan perubahan tingkah laku pengguna. Pertumbuhan jumlah pelancong tanpa peningkatan kapasiti dan kualiti perkhidmatan akhirnya boleh memberi tekanan kepada pengalaman destinasi.

Nilai RM323 bilion membuktikan bahawa pelancongan Malaysia mempunyai skala ekonomi yang besar. Cabaran seterusnya bukan sekadar membesarkan angka tersebut, tetapi meningkatkan kualiti nilai yang terhasil daripada setiap kunjungan. Jika Malaysia mampu memanjangkan tempoh tinggal, meningkatkan perbelanjaan dan menyebarkan manfaat kepada lebih banyak destinasi, pertumbuhan industri akan menjadi lebih bermakna.

Pada pandangan saya, inilah ukuran yang lebih sesuai untuk menilai kejayaan pelancongan selepas 2026. Malaysia tidak hanya perlu menarik lebih ramai pelancong. Kita perlu memastikan setiap kunjungan menghasilkan manfaat yang lebih besar kepada industri dan masyarakat. Dengan pendekatan ini, Tahun Melawat Malaysia 2026 boleh menjadi pemangkin kepada pelancongan yang lebih bernilai, bukan sekadar lebih besar dari segi jumlah.

Penulis ialah pensyarah Fakulti Pengurusan Hotel dan Pelancongan Universiti Teknologi Mara.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.

Subscribe to our newsletter and get news delivered to your mailbox.