Kritik zirve öncesi Rusya büyükelçisi Hürriyet’e konuştu: Yeni dünya düzeni kuruluyor

Bu görüşme yalnızca üç liderin zirvesi mi olacak? Yoksa İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası düzenin yeniden şekillenmesinde yeni bir aşamaya mı tanıklık edeceğiz?
Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Sergey V. Vershinin ile bütün bu soruların yanıtlarını konuştuk. Görüşmede dikkatimi çeken nokta, Büyükelçi’nin hemen her soruyu daha geniş bir dünya düzeni tartışmasına bağlamasıydı. Moskova, bugünkü gelişmeleri yalnızca Ukrayna savaşı üzerinden okumuyor. Daha kapsamlı bir küresel güç değişiminin yaşandığını savunuyor. Büyükelçi’nin bu konuda açıklamaları şöyle:
ÜÇ LİDER ÜÇ BÜYÜK GÜÇ
- “Üç büyük gücün liderlerinin katılımıyla bu ölçekte gerçekleştirilecek ilk üçlü toplantı olacak. Dolayısıyla uluslararası ilişkiler üzerinde büyük bir etkisi olacaktır. Biz bu etkinin olumlu olmasını umuyoruz. Biz her zaman diyalogdan ve açık görüş alışverişinden yana olduk.
Haberin Devamı
- Uluslararası gündemdeki acil ve en önemli meseleleri ele alacakları kesin. Barış, istikrar ve herkes için sürdürülebilir kalkınma... Aynı zamanda dünyaya bakarak hepimizin karşı karşıya bulunduğu küresel sorunları anlamaya çalışmak. Görüşebileceklerini tahmin ettiğimiz önemli ve sıcak başlıklar arasında Avrupa’daki durum, Ortadoğu’daki gelişmeler ve uluslararası ekonomik ilişkiler bulunuyor.

BÜYÜKELÇİ VERSHININ: SİLAHSIZLANMA SÜRECİNE GERİ DÖNMELİYİZ
- Bugün stratejik silahlar gibi son derece önemli bir alanda geçmişte var olan anlaşmaların artık mevcut olmadığını görüyoruz.
- Açıkçası, tarafsız herhangi bir gözlemci size şunu söyleyebilir; geçmişte Sovyetler Birliği ile ABD arasında, daha sonra da Rusya ile ABD arasında imzalanmış bu anlaşmaların ortadan kaldırılması sürecini başlatan Rusya değildi. Bu bizim tercihimiz değildi. Biz bu anlaşmaların ve sınırlamaların yürürlükte kalmasını isteyen tarafız.
- Biz silahsızlanma alanında hepimizin karşı karşıya olduğu sorunlar hakkında ayrıntılı görüşmeler yapmaya hazırız. Silahsızlanma sürecine geri dönmeliyiz. Daha güçlü bir stratejik istikrar sağlamalıyız. Dünyada radikal ve köklü değişimlerin yaşandığı bir sürece girdik.”
Haberin Devamı
RUSYA’NIN YENİ DÜNYA DÜZENİ ÖNERİSİ
Dünya giderek daha tehlikeli hale geliyor. Yeni bir dünya düzenine mi giriyoruz? Rusya, ABD ve Çin arasında yeni bir güç dengesi mi kurulacak? Büyükelçi’nin yanıtları şöyle oldu:
- “Kaçınılmaz olarak dünyada yeni bir düzene doğru ilerlemek zorundayız. Bana göre bu yeni düzenin modeli çok kutuplu bir sistem olmalıdır. Bu süreç zaman alacak.
- Çok açık ilkelere bağlı kalmalıyız. Bu ilkeler Birleşmiş Milletler tarafından da yıllar önce kabul edildi. Egemenliğe, bağımsızlığa saygı, iç işlerine müdahale etmeme, birbirimize saygı göstermek ve eşit olmak. Ve güvenlik bölünmez olmalı.
- Hiç kimse kendi güvenliğini başka birinin güvenliği pahasına sağlamaz ve sağlamamalı. Aslında bu bir zorunluluk. Eşit ortakların birbirlerine saygı gösterdiği ve kendi güvenliklerini başkalarının güvenliğine saygı temelinde inşa ettiği bir sistem.
Haberin Devamı
BAŞTA AVRUPA OLMAK ÜZERE ÜLKELERİN SAVAŞ VE SALDIRIYA KARŞI HAZIRLIĞI
Bazı Batılı başkentlerden, özellikle Avrupa’dan iki ya da üç yıl içerisinde Rusya Federasyonu’na karşı savaşa hazır olunması gerektiği yönünde çağrılar duyuluyor, ülkeler tedbirler alıyor. Büyükelçi’ye açık açık Rusya NATO ülkelerine ya da Avrupa’ya mı saldıracak sorusunu yönelttim:
BÜYÜKELÇİ VERSHININ: HERHANGİ BİR ÜLKEYE SALDIRMAK İÇİN HİÇBİR NEDENİMİZ YOK
- Hem Devlet Başkanımız hem de Dışişleri Bakanımız birden fazla kez bu iddiaların saçmalık olduğunu açıkladı. Böyle planlar kesinlikle mevcut değil.
- Avrupa Birliği ile NATO’nun diğer üyeleri, kendi halklarının ve seçmenlerinin gözünde yaptıklarını haklı göstermeye çalışıyorlar. Ukrayna’yı neden finanse ettiklerini, neden silahlandırdıklarını ve neden savaşı durdurmadıklarını kendi kamuoylarına açıklamak istiyorlar.
Haberin Devamı
- Bizim herhangi bir ülkeye saldırmak için hiçbir nedenimiz yok. Bu mesajı son derece açık biçimde iletiyoruz.
- Açıkçası saldırı altında olan başkaları değil, biziz.”

UKRAYNA, DONBAS VE NATO ÜYELİĞİ: MOSKOVA’NIN KIRMIZI ÇİZGİLERİ
ABD’nin Ukrayna’nın NATO üyeliği karşılığında Donbas’tan çekilmesi fikri iddiası ile Rusya’nın kırmızı çizgilerini de konuştuk. Üç liderin Çin’deki temaslarında ele alınması beklenen bu konuda Büyükelçi, Herson, Zaporijya, Lugansk ve Donetsk bölgelerinde düzenlenen referandumları hatırlatarak, “Bu bölgelerin halkları Rusya’ya geri dönmek yönünde oy kullandı. Dolayısıyla bu konu çözüme kavuşmuştur” dedi ve şöyle devam etti:
Haberin Devamı
BÜYÜKELÇİ VERSHININ: NATO’NUN GENİŞLEMESİNDEN MEMNUN OLMAYIZ
- “Bu bölgedeki insanların doğal haklarını savunmak için çok şey yapıyoruz. Bunlar arasında kendi ana dilini konuşma, dinlerini yaşama ve Birleşmiş Milletler tarafından tanımlanan tüm insan haklarından yararlanma gibi haklar yer almakta. Dolayısıyla mesele toprak değil. Mesele insanlar.
- NATO’nun defalarca genişlemesinin dalgalarından ve sınırlarımıza yaklaşmasından memnun olamayız. Sonuçta da NATO ekonomik bir ittifak değil. Askerî-siyasi bir ittifak.
‘AVRUPA’DAKİ ŞAHİNLER BARIŞA HAYIR DİYOR’
- Brüksel’dekiler savaşçı askeri niyetlerini gizlemiyor. Avrupa’daki şahinler barışa hayır diyorlar. Bunların arasında Londra da, Brüksel’deki Avrupa liderliği de bulunuyor.
- Öncelikle ateşkes arayışındalar. Ardından bu ateşkesten sonra Ukrayna’ya asker göndermek istiyorlar. Biz ise bunun savaşın devamı anlamına geleceğini söylüyoruz.
- Çeşitli nedenlerle Rusya’ya karşı bu savaşı sürdürmek istiyorlar. Bu mesele yalnızca askerî harekâtla ilgili değil. Ekonomik kazanç elde etme çabasıyla da ilgili. Çünkü Rusya’yı dünyadaki enerji piyasalarından, doğal gaz ve petrol piyasalarından çıkarmaya çalışıyorsanız, bunun anlamı nedir? Bu, ekonomik ayrıcalıklarınızı koruma çabasıdır.
- Ukrayna topraklarında NATO birliklerinin bulunmasını kabul edemeyiz.”
Büyükelçi ekonomik gerekçelerden bahsederken, birçok uluslararası finans kuruluşundaki oylama usullerinin hâlâ yaklaşık 80 yıl önce kurulan sistemin bir kopyası olduğunu söyledi. Ardından da sistemin artık bugünkü düzene uymadığını ileri sürdü. Büyük resime bir kez daha işaret etti;
- “Çin’in uluslararası finans sistemindeki varlığı ve katılımı, bugün sahip olduğu gerçek ekonomik ve finansal ağırlığı yansıtmıyor.
- Ayrıca Hindistan, Çin, Endonezya ve Malezya gibi yeni güçlerin yükselişi ve artan etkisi gayet açık.
- İkinci Dünya Savaşı’ndan hemen sonra uluslararası finansal, ekonomik ve siyasi ilişkilere hâkim olanlar, dünyadaki değişimleri dikkate almak istemiyor.
- Dolayısıyla bu dönüşüm eski güçlerin direnciyle karşılaşıyor. Ve bu direnç yalnızca siyasi değil, askerî nitelikte de olabiliyor.”
AVRUPA-ATLANTİK GÜVENLİK SİSTEMİ ÖNERİSİ
Rusya’nın Ankara Büyükelçisi ardından Avrasya güvenliği kavramına dikkati çekti. “Yeni ve daha büyük bir sisteme ihtiyaç var” diyen büyükelçi, iki kıtadaki devletlerin yeni bir ortak alan oluşturması gerektiğini söyledi:
- “Bu alan, güvenliğin bölünmezliği ilkesi ve herkesin çıkarlarına saygı temelinde oluşturulmalı.
- Bu çabalar uzun yıllara yayılacak. Avrasya coğrafyasındaki her devletin talepleri, kaygıları dikkate alınmalı.
- Avrasya coğrafyasında bulunan bütün ülkeleri kapsayabilecek, daha geniş bir yapı oluşturmaya çalışıyoruz.”
BU BÖLÜM BİTERKEN...
Moskova, Ukrayna savaşının ötesinde bir dünya düzeni tartışması yürütüyor. Rusya, yalnızca savaşın nasıl sona ereceğini değil, savaş sonrasında Avrupa güvenliğinin ve küresel güç ilişkilerinin nasıl şekilleneceğini de tartışmaya açıyor. Moskova, uluslararası sistemin dönüşümünü kaçınılmaz görüyor. Büyükelçinin Bretton Woods sistemini, Çin’in ekonomik ağırlığını, yükselen Asya ülkelerini ve Avrasya güvenliğini aynı çerçevede değerlendirmesi tesadüf değil. Rusya mevcut küresel düzenin değişmesini istiyor. Büyükelçi’nin şu mesajlarının altını çizmek gerekiyor: “Dünyada radikal ve köklü değişimlerin yaşandığı bir sürece girdik. Kaçınılmaz olarak dünyada yeni bir düzene doğru ilerlemek zorundayız.Bu yeni düzenin modeli çok kutuplu bir sistem olmalı. Bu süreç zaman alacak. Ancak dünyanın farklı bölgelerinde eşit ortakların birbirine saygı duyduğu güvenlik sistemleri kurulmalı.”
Nasıl bir düzen kurulacağı, güçler arasında hangi kuralların geçerli olacağı ve özellikle küçük ve orta ölçekli ülkelerin bu düzende nasıl korunacağı henüz açık değil. Üç büyük gücün aynı masaya oturması dünyada barışı mı güçlendirecek, yoksa yeni nüfuz alanlarının, yeni rekabetlerin ve yeni kırmızı çizgilerin konuşulduğu bir dönemin başlangıcı mı olacak? Rusya Büyükelçisi’nin sözlerinden anladığımız şu: Moskova değişimin başladığına inanıyor. Ancak bu değişimin dünyayı daha güvenli bir yere dönüştürüp dönüştürmeyeceğini ise henüz kimse bilmiyor.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.