Co-piloot was geradicaliseerd, zegt Netanyahu, veel vragen nog open

De Israëlische premier Netanyahu heeft in gesprek met Fox News(opent in nieuw venster) gezegd dat de co-piloot van het Flydubai-toestel een geradicaliseerde moslim is. Hij zou zijn geïndoctrineerd met islamistisch gedachtegoed en suïcidaal zijn geweest.

Wat voor verleden de man precies zou hebben, is nog niet duidelijk. Netanyahu had daar naar eigen zeggen geen specifieke informatie over. Ook veel andere vragen staan vooralsnog open.

Om bij de co-piloot te blijven: die heeft de Omaanse nationaliteit en dat roept vragen op. Want Israël heeft geen diplomatieke relatie met dat land en daarom had de piloot vermoedelijk nooit op de vlucht mogen zitten.

De Israëlische minister van Transport Miri Regev wijst erop dat de afspraak met de VAE is dat er alleen piloten op de vlucht hadden mogen zitten die een paspoort hebben van landen waarmee Israël diplomatieke betrekkingen onderhoudt. Regev wil nu weten of Flydubai de luchtvaartovereenkomst heeft gebroken.

Een mogelijkheid is dat de co-piloot twee paspoorten heeft gehad. Maar volgens deskundigen lijkt die kans klein omdat dit uitzonderlijk is in Oman.

Een andere vraag is of de co-piloot echt een mes bij zich had? Dat zou niet moeten kunnen. Piloten worden net als passagiers uitgebreid gecheckt op een vliegveld. De regels zijn min of meer hetzelfde. Een mes had nooit aan boord mogen komen.

Of sloeg hij toe met een bijl? Die is standaard aanwezig voor noodgevallen om bij zeer ernstige problemen toch een paneel open te kunnen breken. Of een deur. Toch zag een getuige de co-piloot met een mes in zijn hand.

Meer antwoorden kunnen nog wel even op zich laten wachten, want het onderzoek naar de bijna-crash is complex. Dat komt doordat het op meerdere plekken plaatsvindt en de diplomatieke relaties tussen de betrokken landen zijn precair.

In Israël zelf onderzoeken veiligheidsdiensten het voorval. Zo zijn alle passagiers bij terugkomst in Israël gehoord door de geheime dienst Mossad, zo beschrijft de BBC.

Omdat het toestel onder de vlag van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) vloog, waar Dubai deel van uitmaakt, leidt dat land het onderzoek. De co-piloot wordt vermoedelijk naar Dubai overgebracht. Wanneer dat gebeurt, is niet duidelijk. Hij wordt momenteel behandeld in Saudi-Arabië omdat het toestel in dat land een noodlanding maakte. Volgens berichten in de media heeft Saudi-Arabië hem al verhoord.

De hoofdaanklager van de VAE bevestigt dat er een onderzoek is gestart en dat er ook gekeken wordt naar de vraag of er sprake is van terrorisme. Premier Netanyahu trok al een vergelijking met de 9/11-aanslagen in de VS, al voegde hij eraan toe dat veel nog moeten worden onderzocht.

Waar steeds minder twijfel over lijkt te zijn, is de rol van de andere piloot. De Indiër Smit Machchhar lijkt een sleutelrol te hebben gespeeld bij het voorkomen van een fatale crash van het vliegtuig.

Hij wist, terwijl hij al gewond was, de zwaar beveiligde deur van de cockpit te openen zodat passagiers de co-piloot konden overmeesteren en het toestel weer in een rechte baan konden krijgen.

Hij wordt nu geprezen als held, in de eerste plaats door de premier van India. Hij omschreef zijn handelen op X(opent in nieuw venster): "Gezagvoerder Smit Machchhar heeft de wereld de hoogste vorm van moed getoond."

De ambassade van India in de VAE zegt op X(opent in nieuw venster) dat hij na zijn operatie goed herstelt.

Ook de Israëlische premier Netanyahu prijst Machchhar: "Hoewel hij was neergestoken en ernstig gewond was, bood hij weerstand, opende hij de cockpitdeur en maakte hij het mogelijk dat passagiers en bemanningsleden de aanvaller overmeesterden. Zo werd een ramp in de lucht voorkomen."

Het incident komt op een moment dat de Israëlische diensten zich voorbereiden op de verkiezingen, de eerste sinds de terreuraanslagen van 7 oktober 2023. Ook die dag brengt extra alertheid met zich mee.

Intussen klinkt het in Israëlische media(opent in nieuw venster) dat de chef van binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet zich al langer zorgen zou maken over de vluchten vanuit de Emiraten. De beveiliging zou onvoldoende zijn geweest. Maar daartegenover staat de uitspraak van Netanyahu. Hij stelt dat er geen concrete signalen waren dat het incident eraan zat te komen.