Duizenden gedupeerde ouders van toeslagenschandaal wachten op hulp

Het geduld van gedupeerde ouders en kinderen in het toeslagenschandaal wordt weer op de proef gesteld. In Rotterdam, Almere en Amsterdam staan duizenden mensen in de wachtrij voor hulp om een nieuw begin in hun leven te maken.

Het is druk bij de gemeenteloketten van Rotterdam, Almere en Amsterdam. In totaal staan daar meer dan vierduizend mensen in de wachtrij, blijkt uit een brief die bestuurlijk regisseur Paul Blokhuis naar staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen) stuurde. Die zat als bijlage bij de laatste Voortgangsrapportage.

In Amsterdam wachten kinderen ongeveer een jaar en drie maanden voordat ze hulp krijgen, laat een gemeentewoordvoerder weten. Ouders wachten gemiddeld negen maanden. "We werken op dit moment hard aan een plan om deze wachttijden te verkorten en de hulpverlening hiermee toekomstbestendiger en efficiënter te laten zijn."

"De wachtlijsten zijn een groot probleem voor ouders", zegt voorzitter Tof Thissen van de Oudercommissie. "Zij willen verder met de dromen, talenten en ambities die ze hadden voordat de Belastingdienst hen in het ravijn gooide."

Tussen 2004 en 2019 wees de Belastingdiensten tienduizenden ouders onterecht aan als fraudeur. Sommige moesten in één keer enorme sommen kinderopvangtoeslag terugbetalen.

Gemeenten benaderen jongeren met hulpaanbod

Vanaf 2018 kwam het toeslagenschandaal aan het licht door het werk van onder meer Trouw en RTL. De hersteloperatie voor ouders werd in 2020 opgezet en loopt nog steeds. "Elke dag extra wachten op noodzakelijke ondersteuning is verloren tijd", zegt Thissen.

Bijna een derde van de gedupeerden woont in de drie grote steden. Rotterdam en Almere hadden allebei in juni rond de duizend wachtenden. In januari was dat aantal twee- tot driehonderd keer groter, dus de wachtlijst krimpt wel.

Amsterdam had in juni vierhonderd ouders en zestienhonderd jongeren die wachtten op hulp. Een half jaar eerder waren dat respectievelijk vierhonderd en vijftienhonderd.

Het is onduidelijk hoeveel nieuwe mensen nog gaan aankloppen. De staatssecretaris heeft in gang gezet dat gemeenten jongeren zelf kunnen benaderen om hen op het hulpaanbod te wijzen. Zij hebben net als de andere gedupeerden tot 1 september 2027 om zich te melden.

Almere heeft al tientallen extra medewerkers aangenomen en zoekt verder naar personeel. Rotterdam heeft sinds de telling partners aangesteld die brede ondersteuning aan jongeren gaan bieden. Ook Amsterdam is met een apart team gaan werken om jongeren te helpen.

Hersteloperatie wordt steeds groter

Brede ondersteuning is bedoeld voor toeslagenouders, hun kinderen, partners en ex-partners. Gemeenten zijn daar in 2020 mee begonnen voor gedupeerden die hun financiële schade al gecompenseerd hebben gekregen. De gemeente kan vervolgens helpen met onder meer budgetteren, mentale steun en loopbaanbegeleiding.

Het aantal slachtoffers is vele malen groter dan in eerste instantie gedacht, waardoor de hersteloperatie enorm is uitgedijd. De commissie-Van Dam waarschuwde vorig jaar dat de operatie nog vijftien tot twintig jaar kan duren. Staatssecretaris Palmen wil alles op alles zetten om eind 2027 af te ronden, met uitzondering van de brede ondersteuning.

Vorig jaar liepen negenduizend trajecten om deze mensen te helpen. "Ruim 32.000 ouders en gezinnen hebben de afgelopen jaren al gerichte en praktische ondersteuning ontvangen", zegt de woordvoerder van Palmen.

Ouders en kinderen stelden wel dat de ondersteuning onduidelijk en onvoorspelbaar was. Zo gaf de ene gemeente meer hulp dan een andere gemeente. Dit jaar is een nieuwe werkwijze opgesteld om de steun landelijk gelijker te trekken.

Kosten lopen harder op dan gedacht

De brede ondersteuning kostte in totaal 300 miljoen euro in 2025. Dat is ongeveer 100 miljoen euro meer dan geraamd. Er wordt nog onderzoek gedaan naar de oorzaken van deze stijging. "Uiteindelijk komt het geld wel bij mensen terecht", zegt de woordvoerder van Palmen.

"Wat het kost, dat kost het", zegt Thissen. "De overheid heeft een niet door te strepen ereschuld aan deze gedupeerden en kinderen."

De brede ondersteuning is niet voor kinderen die in het Caribisch gebied wonen of in een ander land buiten Nederland. Sommige ouders zijn de grens over gevlucht voor de Belastingdienst en wonen nu ergens anders.

SGH ziet wachtlijsten ook groeien

Slachtoffers van het toeslagenschandaal kunnen in eerste instantie bij de Nederlandse overheid terecht om het geld terug te krijgen dat zij misliepen door het handelen van de overheid. Ook andere schade die daaruit voortkwam, moet vergoed worden. Om deze aanvullende schade te verhalen, kunnen gedupeerden terecht bij Mijn Herstel of Stichting (Gelijk)waardig Herstel (SGH).

Ook bij SGH zijn wachtrijen ontstaan door een tekort aan luisterend schrijvers, opnieuw in Rotterdam, Amsterdam en Almere. Ook in de regio Haaglanden zijn tekorten, staat in de Voortgangsrapportage.

Zo'n 80 procent van de ouders kiest voor SGH. De stichting is sinds 2023 bezig de verhalen van gedupeerden op te tekenen, terwijl Mijn Herstel eind 2025 is opgezet door het ministerie van Financiën. Ouders krijgen bij beide routes een vast bedrag per gebeurtenis en eindigen het proces met een vaststellingsovereenkomst.

José volgt het economische nieuws. Ze is gespecialiseerd in armoede, schulden, kinderopvang, toeslagen en belastingen. Mail je tips of vragen.