Waar is de dinner party gebleven? ‘Nodig mensen uit, zelfs al ben je geen perfecte kok’

Thuis dineren met vrienden: we doen het volgens onderzoek steeds minder en het bezorgt ons ook meer stress. Onnodig, zeggen ervaren thuiskoks. “Hou het simpel en zet je vrienden aan het werk.”

“Ik denk dat iedereen graag bij andere mensen thuis komt. Binnenkijken in iemands keuken, eindigen op de zetel of met een kleiner groepje op het terras. Soms nog karaoke zingen of een spelletje spelen. Maar uitnodigen en ontvangen? Neen, dat is niet iedereen gegeven.” Chloé Roose, oprichtster van de culinaire gids Brussels Kitchen, noemt zichzelf de 'Monica' van haar vriendengroep. Een verwijzing naar de tv-reeks Friends waarin dat personage ook kok en eeuwige gastvrouw is. Roose woont niet groot, maar nodigt haar vrienden met plezier uit in eigen huis. “Minder dan vroeger, want het vraagt veel werk en geld. Mijn laatste verjaardag kostte me meer dan 500 euro voor dertig personen. Ik doe nog zelden grote etentjes met drie gangen, maar graag 'couples dinners' in thema. Denk aan taco's met margarita's of paella met Spaanse dranken.”

Nochtans zat Roose de voorbije jaren mee achter Le Brunch Club, een zevengangenformule als ontbijt, en Le Supper Club voor privé-etentjes in haar vorig appartement. Dat laatste doet ze nu niet meer. “Er zijn zeker nog mensen die een chef uitnodigen in hun huis, maar daar moet je geld voor hebben. Wie dat niet heeft, gaat vaker op restaurant of naar een bar”, meent ze.

Hoe vaak komt u nog over de vloer bij vrienden? Het is een vraag die in buitenlandse media geopperd werd na nieuw tijdsbestedingsonderzoek uit de Verenigde Staten. Recente enquêtes tonen daar hoe liefst vier op de tien inwoners nooit meer een etentje geven of bijwonen. Ter vergelijking: dertig jaar geleden, in 1995, was het etentje een pak couranter en kreeg 88 procent van de Amerikanen minstens één keer per jaar andere mensen over de vloer. Vandaag is dat al een kwart minder, berekende The Atlantic op basis van nieuwe surveys. Ten opzichte van 1975 is de terugval nog meer afgetekend: vijftig jaar geleden woonde minstens 16 procent van de mensen minstens één keer per maand een etentje bij. In 2026 was dat nog maar 6 procent: twee derde minder. Meer populair als vrijetijdsbeleving zijn vandaag sportlessen, concerten of videogames.

In het Verenigd Koninkrijk berekende een poetsfirma dan weer dat vier op de tien Britten afzien van feestjes in het eigen huis wegens de opruim vooraf en erna. Die enquête bij ruim 2.000 Britten belandde onlangs in The Guardian. Zelfs de Britse tv-chef Nigella Lawson zwoer de dinner party al af in 2023. Te veel gedoe, vond ze. Ze houdt het nu bij borrelhapjes voor wie nog binnenwaait.

Verbinding met de buitenwereld

Op gelijkaardige gegevens uit België is het wachten, want het laatste tijdsbestedings­onderzoek dateert hier al van 2013. “Maar wij evolueren hoe dan ook naar een samenleving met minder spontaan contact in de publieke ruimte, waarin we terugvallen op een kleine, intieme bubbel”, zegt socioloog Ignace Glorieux (VUB), gespecialiseerd in vrijetijdsbeleving. “Ons huis wordt daarin steeds belangrijker. Zeker de middenklasse hecht veel belang aan een warm, mooi huis met alle comfort, waar je eigenlijk niet meer buiten hoeft te komen. Je kunt je boodschappen laten leveren, communiceren via sociale media en raakt tegenwoordig al beducht van wie het gas komt opmeten. Als we toch buiten afspreken op café of restaurant, doen we dat vaak in dezelfde intieme bubbel van een handvol mensen die we goed kennen en vertrouwen”, zegt Glorieux.

“Etentjes voor vrienden en familie doken pas op in de naoorlogse jaren vijftig, een periode van groeiende welvaart”

historica

De zoete inval, daarentegen, verdwijnt. “Weliswaar heel langzaam, zoals alle sociale patronen. Het is dus niet zo gek dat de Amerikanen pas na vijftig jaar een halvering van hun etentjes zien”, zegt Glorieux. “Als die terugval niet opgevangen wordt in feest­zalen of op café, riskeer je een verschraling van face-to-facecontacten, maar misschien ook van vertrouwen. Je deuren openstellen, al dan niet op afspraak, is een teken van verbinding maken met de buitenwereld.”

Een ander aspect is economisch. “Etentjes voor vrienden en familie doken pas echt op in de naoorlogse jaren vijftig, een periode van groeiende welvaart”, weet historica Greet Draye (Centrum Agrarische Geschiedenis). Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van Ons Kookboek schreef zij een historisch overzicht van dat iconische kookboek.

Terwijl rijkere stedelingen met keukenpersoneel wél al vanaf de negentiende eeuw etentjes organiseerden, deden arbeiders en ook het plattelandspubliek van Ons Kookboek dat pas zodra hun welvaart toenam, en daarmee hun netwerk. “Er is dan veel aandacht voor tafeldekken en mooi linnen. In 1964 worden vrienden ook expliciet als feestgezelschap benoemd. In de jaren 1970 en 1980 worden nieuwe concepten – zoals barbecue of fondue – geïntroduceerd. Zo kunnen de gastvrouw en de gastheer mee aan tafel aanschuiven.” In 1999 verschijnen de brunch en het dessertenbuffet als alternatief voor het driegangenmenu.

De komst van brasserieën

In die jaren 1990 doken trouwens in tal van dorpen meer betaalbare brasserieën op, waardoor uit eten gaan toegankelijk werd voor een breder publiek. Niet veel later verklaarden buitenlandse media het klassieke etentje al eens dood en begraven. “Ik moet mijn grappigste, meest interessante vrienden weken op voorhand boeken en de mooie mensen of goede luisteraars er later tussen schikken”, zei iemand in millenniumjaar 2000 in de Britse krant The Observer. Te veel stress en sociaal theater, dat etentje, vond men toen al.

“Hou het simpel”, tipt Matthew Welch uit Sint-Gillis, die als hobbykok geregeld negengangenmenu's voor een tiental vrienden organiseert. Dat doet hij samen met een bevriende keukenprins en het vraagt enkele dagen voorbereiding. “Wij vinden dat een kans om te experimenteren met nieuwe gerechten die wel wat geld vragen, dus delen we achteraf de rekening. Maar je kunt het net zo goed klein houden zonder al die tralala. Vraag je gasten om iets mee te nemen of organiseer je etentje als picknick buiten. Ik hoop net dat dit soort etentjes níet afnemen nu het leven duurder wordt. Het doorbreekt de sleur van de week en if you scratch my back, I'll scratch yours. Door elkaar beurtelings uit te nodigen, deel je uiteindelijk toch in de kosten.”

“Ik heb zelf ook de indruk dat we opnieuw méér zelf koken, want ik krijg minder en minder aanvragen als privéchef bij mensen thuis”, zegt Nina Bazzarini van La Foodina BXL, een traiteurzaak. “Ik ben 34 en rond mij zie ik de etentjes zeker niet afnemen. Koppels met kinderen sturen vaak wel maar één partner. Dat is een verschil met vroeger, toen je als kind gewoon meekwam met je beide ouders.”

Bazzarini tipt iedereen om simpele gerechten, zoals ovenschotels, te serveren. “Voorbereiding is key”, zegt zij. “Snij je groenten enkele dagen op voorhand en doe elke avond na je werk al een kleine taak. Kook zoveel mogelijk plantaardig, want vlees en vis blijven de duurste ingrediënten en moet je vaak à la minute klaarmaken.” Bazzarini tipt nu seizoensgebonden herfstgroenten als pompoen, kolen en champignons. “Stoofvlees is een uitstekend gerecht om op een zondagmiddag klaar te maken voor een etentje later in de week. En als je echt speciaal wil doen, kan je zelfgemaakte kroketten lang op voorhand invriezen.”

Wees niet beschaamd om je gasten mee aan het werk te zetten, zegt Bazzarini nog, zowel bij het koken als voor de afwas. “In je eigen huis heb jij de touwtjes in handen. Je mag gerust zeggen dat je om 22 uur wil gaan slapen zodat iedereen op tijd buiten is”, vindt zij. “Het grote voordeel is dat ook vrienden met een minder breed budget kunnen deelnemen aan jouw etentje. Zeker cocktails of andere dranken zijn thuis veel goedkoper dan op restaurant.”

Raad die socioloog Glorieux deelt. “We hebben de mond vol van spontaniteit en jezelf zijn, maar de bel moet nog maar gaan en we schieten al in een kramp”, vindt hij. “Laat ons huis opnieuw minder een decor zijn waar wij de status hoog moeten houden, en laat mensen gewoon binnen. Ook al is het rommelig of ben je geen perfecte kok.”