‘Yas, aşk ve veda etmeyi tam olarak açıklamak zor’

30. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında sahnelenecek yapımlardan ‘Veda Ritüeli’ sözsüz bir solo performans. İşitme engelli olan, işitme güçlüğü yaşayan ve işiten seyirciler için eşit derecede erişilebilir bir deneyim sunan oyunda kendi gibi sağır bir karakteri canlandıran Ramesh Meyyappan’la konuştuk.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haberin Devamı

Yıllar önce babasıyla yaşadığı çatışmalar yüzünden doğduğu toprakları terk eden sağır bir adamın, babasının cenaze törenini düzenlemek için 24 saati vardır... İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın düzenlediği 30. İstanbul Tiyatro Festivali’nde gösterilecek olan, Birleşik Krallık’ın ödüllü topluluğu Ad Infinitum’un oyunu ‘Veda Ritüeli’ bir yas hikâyesi olmasının yanında köklere dönüşün de ifadesi. Animasyonlar, yüksek bas frekanslarıyla desteklenen oyunda Ramesh Meyyappan işaret dili, mim, ritim ve beden kullanımıyla bir sahne dili inşa ediyor.

◊ Farklı dilleri konuşan insanları ortak dilde buluşturabilmenin zorlukları nedir? Aynı dili konuşanlar bile zaman zaman birbirini anlayamazken...

Aynı dili konuşmak birbirimizi gerçekten anladığımız manasına gelmiyor. Hepimiz kendi deneyimlerimiz, duygularımız ve varsayımlarımızla varız; bu yüzden aynı kelimeler farklı insanlar için çok farklı anlamlar taşıyabiliyor. ‘Veda Ritüeli’nin bu anlamda önemli olduğunu düşünüyorum çünkü eser sadece kelimelerle değil; bedenle, işaret diliyle, sessizlikle ve sadece orada olmakla yani iletişim kurabildiğimiz tüm yollarla ilişkili. Yas, aşk ve veda etmek gibi bazı şeyleri elinizde doğru kelimeler olsa bile tam olarak açıklamak inanılmaz derecede zor. Sanırım asıl mesele yavaşlamak ve birbirimizi gerçekten dinlemek. Anlamak kendiliğinden gerçekleşmiyor, onun için bir alan açmanız gerekiyor. Tiyatro da bunu keşfetmek için harika bir yer. 

Haberin Devamı

‘Seyircinin bağ kurması önemli’

◊ Oyunun yönetmeni George Mann’le birlikte ‘Veda Ritüeli’nin yaratıcılarından birisiniz. Oyunun metniyle hayatınız arasında benzerlikler var mı?

Babalarımızı kaybetmiş olmamız ve aynı dönemde baba oluşumuz bu oyunun ortaya çıkış sürecinde bizi birbirimize bağlayan şeydi. İnsanın babasını kaybetmesi ve baba olması hayatı değiştiren son derece duygusal ve şekillendirici deneyimler. En büyük zorluklardan biri, bu deneyimlerden çok mahrem, anlaması zor veya kişisel bir tatminmiş gibi durmayacak şekilde yararlanıp bunu güçlü bir hikâyeye nasıl dönüştüreceğimiz konusuydu. İşe dış gözlerin ve dramaturgların dahil olduğu titiz bir yaratım süreci izleyicimizi de aklımızda tutmamıza yardımcı oldu.

Haberin Devamı

◊ Herkesin yası biricik. Yasın sizin için anlamı nedir?

Dediğiniz gibi yas çok kişisel bir şey. Oyunda da kesinlikle ‘Yas böyle bir şeydir’ demeye çalışmıyoruz. Bunun yerine, bir kaybın hikâyesini ve deneyimini paylaşıyoruz. Seyirciler de kendi anıları ve deneyimleri aracılığıyla kendi yollarıyla bağ kurabilirler.

◊ Oyunun tanıtım cümlesinde “Sözlerin olmadığı yerde son veda neye benzer” sorusu var. Bu soruyu size yöneltsek yanıtınız
ne olur?

Benim için vedalaşmak her zaman kelimelerle ilgili değil. Bazen sadece orada olmak, bir anı paylaşmak ya da hayattayken sizi birbirinize bağlayan şeylere tutunmaktır. Kelimelerin hiç var olmadığı durumlarda; sevgiyi, anlayışı ve affetmeyi ifade etmenin başka yollarını bulursunuz.

Haberin Devamı

◊ Oyuna gelen tepkiler nasıl?

Turne boyunca oyunlardan sonra bizimle sohbet eden pek çok seyirci, gösteriyi ne kadar katartik (duygusal olarak arındırıcı) bulduklarından ve hikâyenin farklı bölümlerinin kendi deneyimleriyle ya da tanıdıkları insanların yaşadıklarıyla nasıl örtüştüğünden bahsetti.

◊ Oyun bittikten sonra kendinizi nasıl hissediyorsunuz?

Sahnede olmak evimdeymişim gibi hissettiriyor. Gösteriden sonraysa her zaman seyircinin hikâyeyle bir bağ kurmuş olmasını ve karakterlerle empati kurabildiğini umut ederim. Benim için en önemli şey bu.