Chaos bij VN-klimaatpanel compleet: geen akkoord, geen begroting en geen rapport?

De felle politieke strijd over het invloedrijkste klimaatrapport ter wereld lijkt te zijn beslecht in het voordeel van de olie- en kolenlanden. Na een week discussiëren is er geen overeenstemming bereikt over het moment waarop dat rapport moet verschijnen. Het is nu de vraag of het überhaupt nog op tijd kan verschijnen voor een belangrijke klimaattop in 2028.

Daarmee is de chaos bij het gezaghebbende VN-klimaatpanel IPCC compleet. Nooit ontspoorde de discussie rondom de publicatietijdlijn zo volledig. Dat IPCC-voorzitter Jim Skea de vergadering nu heeft beëindigd zonder een akkoord over die tijdlijn of de begrotingen wordt gezien als een overwinning voor een aantal landen met fossiele belangen, die het rapport willen vertragen tot na de klimaattop van 2028.

Met name olie- en kolenlanden Saudi-Arabië en India willen koste wat kost voorkomen dat deze bundeling van de beschikbare kennis over de opwarming van de aarde op tijd komt voor die top. Dat heeft ermee te maken dat juist op dat moment moet worden beoordeeld hoeveel voortgang er is geboekt om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Daar werd afgesproken om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden, en het liefst tot 1,5 graad. De beoordeling van het internationale klimaatbeleid wordt een stuk moeilijker als de nieuwste kennis niet beschikbaar is.

Voordat hij de vergadering sloot, probeerde IPCC-voorzitter Skea nog de begroting voor 2027 goedgekeurd te krijgen, zodat de honderden internationale wetenschappers kunnen blijven doorwerken aan hun deel van het rapport. Dat werd echter geblokkeerd door de Indiërs en Saudiërs.

Samen met een aantal armere landen pleiten zij ervoor het IPCC-rapport te vertragen, naar eigen zeggen om klimaatwetenschappers in armere landen meer tijd te geven om hun werk te doen. Zo zouden die armere landen, met minder klimaatwetenschappers en geld, beter gerepresenteerd worden in de uiteindelijke IPCC-rapporten. Critici waarschuwen dat landen als Saudi-Arabië, India, Rusland en China die legitieme discussie nu vooral inzetten om hun fossiele belangen te beschermen.

Of de kans dat het rapport op tijd komt nu definitief is getorpedeerd, is nog niet hardop gezegd, maar het wordt hiermee een stuk lastiger. In ieder geval in de eerste maanden van 2027 wordt het nagenoeg onmogelijk om het werk nog normaal voort te zetten, waarmee het wel heel kort dag wordt voor de betrokken klimaatwetenschappers met hun toch al krappe deadlines.

Dat de 195 aanwezige landen het deze week in Ethiopië niet eens zijn geworden, is zeer schadelijk voor het Nobelprijswinnende IPCC. Het panel geldt met zijn bundeling van alle klimaatkennis als een relatief stabiele partij in een verder totaal gepolitiseerd klimaatdebat.

Begin dit jaar trok president Trump de Verenigde Staten terug uit het IPCC, waarmee het panel een belangrijke financier verloor. Hoewel de VS lang niet altijd de enthousiastste voortrekkersrol speelde in de klimaatdiplomatie, worden Amerikaanse klimaatwetenschappers en hun werk als vrijwel onmisbaar gezien. Ook had de VS politiek een matigende werking op landen als Saudi-Arabië. Deskundigen sluiten niet uit dat de huidige impasse mede is ontstaan door het vertrek van de VS.

De vergadering is nu afgelopen en de aanwezige landendelegaties en onafhankelijke klimaatwetenschappers blijven verward achter over hoe nu verder. Een begin van een antwoord op die vraag komt mogelijk al eerder dan verwacht. Eind volgende maand reizen tal van wereldleiders af naar de internationale klimaattop COP31 in Turkije. Achter de schermen klinkt het dat de strijd om het IPCC daar zal doorgaan.