پادکست پرونده یک قتل (۱۶) - پرونده کرکس‌های تهران: قصاص و پرسش‌های بی‌پاسخ

حدود ۲۴ سال پیش، در روزگاری که هنوز خبری از تاکسی‌های اینترنتی نبود و خودروهای شخصی، به‌ویژه پیکان، سهم بزرگی در مسافرکشی تهران داشتند، گزارش‌هایی از ربوده شدن و آزار زنان و دختران در پایتخت منتشر شد. پرونده‌ای که بعدها در رسانه‌ها با نام «کرکس‌های سیاه» یا «شکارچیان بی‌نقاب» شناخته شد، یکی از پرسر‌وصداترین پرونده‌های جنایی آن دوره بود.

ماجرا با مشاهده دو خودروی مشکوک، یک پیکان سبز و یک جیپ صحرا، در نزدیکی اداره یکم پلیس آگاهی تهران وارد مرحله تازه‌ای شد. سرانجام ۲۸ آذر ۱۳۸۰، پلیس از دستگیری شش جوان خبر داد که زنان و دختران را به دو شیوه هدف قرار می‌دادند.

در یکی از روش‌ها، یکی از اعضای گروه در نقش مسافرکش، قربانی را سوار خودرو می‌کرد و همدستانش کمی بعد در نقش مسافر به آن‌ها ملحق می‌شدند. اعضای گروه سپس با تهدید چاقو و چماق، قربانی را به نقاط خلوت، از جمله محدوده پارک‌های جنگلی شیان و لویزان، منتقل می‌کردند. شیوه دیگر، تعقیب زنانی بود که خودشان رانندگی می‌کردند و متوقف کردن آن‌ها در مکان‌های خلوت.

با گسترش تحقیقات، پلیس یک شماره تلفن ویژه در اختیار مردم قرار داد تا افرادی که با روش مشابه قربانی شده بودند، بتوانند موضوع را گزارش کنند. حجم تماس‌ها و شکایت‌ها ابعاد گسترده‌تری از پرونده را آشکار کرد.

رسیدگی قضایی به پرونده در شعبه ۱۶۰۶ دادگاه جنایی تهران به ریاست قاضی محمد عرفان انجام شد. اتهام‌هایی از جمله زنای به عنف، آدم‌ربایی و سرقت به عنف علیه اعضای گروه مطرح شد. پنج نفر از متهمان اصلی در نهایت به اعدام محکوم شدند و نفر ششم، که مالک جیپ صحرا بود، به دلیل مشارکت نداشتن در اتهام تجاوز، به ۲۵ سال زندان محکوم شد. این احکام در شعبه ۳۲ دیوان عالی کشور نیز تأیید شد.

صبح هفتم مهر ۱۳۸۱، احکام اعدام در دو نقطه تهران، پایانه آزادی و فلکه تهرانپارس، در ملاءعام اجرا شد.

اما پایان این پرونده با اجرای احکام، به معنای پایان پرسش‌ها نبود. روایت‌های متفاوتی درباره چگونگی شکل‌گیری نخستین شکایت‌ها منتشر شد و همچنین مسئله سکوت برخی قربانیان و خانواده‌ها، به دلیل نگرانی از آبرو و فشار اجتماعی، بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.

در سال‌های بعد نیز پرونده‌های دیگری با عنوان‌هایی مشابه «کرکس‌ها» در نقاط مختلف ایران مطرح شد؛ موضوعی که پرسشی اساسی را باقی گذاشت: آیا برخوردهای مبتنی بر مجازات‌های شدید به‌تنهایی توانسته‌اند از تکرار چنین جرایمی جلوگیری کنند؟

در این قسمت از پادکست «پرونده یک قتل»، سینا قنبرپور پرونده «کرکس‌های سیاه» را بازخوانی می‌کند؛ از شیوه شکار قربانیان و روند شناسایی اعضای گروه تا محاکمه و اجرای حکم، و ابهام‌هایی که بیش از دو دهه بعد همچنان پیرامون نحوه رسیدگی به پرونده‌های تعرض جنسی در ایران باقی مانده است.

«پرونده یک قتل» به تهیه‌کنندگی و میزبانی سینا قنبرپور منتشر می‌شود.