Kamuya ait ne varsa satıyorlar ancak arabalardan bir türlü vazgeçemiyorlar: ‘Özelleştirmede’ çelişki!

Meclis’e sunulan 2027 Bütçesi’nde, özelleştirme hedeflerine de yer verildi. 1986 yılından itibaren hız kazanan özelleştirme uygulamaları kapsamında şimdiye kadar 278 kuruluşta hisse satışı veya varlık satış/devri yoluyla özelleştirme işlemi yapıldı. Bu kuruluşlardan 273’ünde özelleştirme kapsamında olan kamu payı kalmadı. 

DOLAR OLARAK VERMEDİLER!

Önceki yıllarda bütçe gerekçesinde, şimdiye kadar özelleştirmelerden dolar olarak ne kadar gelir elde edildiği de belirtilirdi. 2027 yılı bütçe gerekçesinde ise şimdiye kadar özelleştirmelerden dolar bazında ne kadar gelir elde edildiği ise yazılmadı. Sadece nominal TL tutarlar yer aldı. 

BU YILKİ TUTARLAR 

Bütçede, bu yıl özelleştirmelerden elde edilen gelirler de yer aldı. Buna göre, 1 Ocak 2026 ile 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında satış/devir uygulama tutarı 94 milyar TL oldu. 2026 yılı uygulamalarından tahsil edilen tutar 31.5 milyar TL olarak gerçekleşti. Aynı dönemde geçmiş dönem taksitleri dahil tahsil edilen toplam tutar ise yaklaşık 45 milyar TL oldu. Bütçeye göre, özelleştirmelerde sektörel dağılım da şöyle:

ELEKTRİK ÜRETİM: 2012 yılından 2026 yılı ağustos ayına kadar geçen süreçte yaklaşık 6 bin 832 MW kurulu güçteki 13 termik santral ile bin 643,55 MW kurulu güçteki 100 HES ve 10.2 MW kurulu gücünde 1 rüzgar enerji santrali özel sektöre devredildi. Gerçekleştirilen elektrik üretim özelleştirmelerinin işlem büyüklüğü 28.4 milyar dolar. (12.5 milyar doları elektrik dağıtım özelleştirmelerine ait.) Termik santral ihaleleri öncesinde 2012 yılında kurulu güç bazında yüzde 43 olan özel sektör payı yüzde 83.5’e çıktı. Soma A Termik Santrali’ne ilişkin devir işlemleri sürüyor. Dereiçi HES, Tekirdağ A ve B Doğalgaz Kombine Çevrim Santralleri, Akköprü HES için özelleştirme işlemleri devam ediyor. 

ELEKTRİK İLETİM: TEİAŞ’ın halka arzına yönelik özelleştirme çalışmaları sürüyor. Halka arza yönelik hazırlık çalışmaları sürecinde merkezleri ABD, Birleşik Krallık, İsveç ve Avustralya olan büyük ülke fonları ve bu şirketlere yatırım yapan altyapı fonları ile toplam 23 görüşme gerçekleştirildi. Yatırımcı geri bildirim raporları alındı. TEİAŞ’ın sabit kıymetlerinin gerçek değerini belirlemek amacıyla değerleme çalışmaları tamamlandı. Halka arz için yapılan hazırlık çalışmaları da, bu yılın sonuna kadar tamamlanacak.

LİMANLAR: Çanakkale Gökçeada Kuzu Limanı’nın yolcu ve yat limanı olması için bu yıl ihaleye çıkılacak. Tekirdağ Çeşmeli Liman Sahası ile taşınmazların ihalesi onay aşamasında bulunuyor. Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne (TDİ) ait İzmir Konak’taki taşınmazlar ile TDİ Konak Rıhtımı İşletmesi ihalesi bu yıl tamamlanacak. Artvin Hopa Limanı için de gelecek yıl ihaleye çıkılacak. 

KÖPRÜ-OTOYOL: Bütçeye göre, otoyollar, köprüler, çevre otoyolları ve bağlantı yolları üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri ve yük aktarma merkezi gibi diğer mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkların işleme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine yönelik ihale hazırlık çalışmaları devam ediyor. 

SÜMER HOLDİNG: Holdingin özelleştirme kapsamına alındığı tarihten bugüne kadar; 16 bağlı ortaklığı ve şirketi, 47 işletmesi, 47 iştirak hissesi, 2 markası, 3 tesisi, 6 yarım kalmış tesisi, 309 mağazası özelleştirildi. Kalanlar da özelleştirilecek. 

SERGİ ALANI: Antalya Aksu’daki EXPO Fuar ve Sergi Alanı’na ilişkin özelleştirme hazırlık çalışmaları sürüyor.  

YEDİEMİNLİK FAALİYETLERİ: Yedieminlik faliyetlerinin özelleştirme işlemleri 2028 sonuna kadar tamamlanacak. Periyodik muayene hizmetlerinin özelleştirme işlemleri de sürüyor. 

SOSYAL TESİSLER: Kamuya ait 18 sosyal tesis özelleştirme kapsamında bulunuyor. Bu sosyal tesislerden 11 tanesinin özelleştirme süreci tamamlandı. 7 sosyal tesisten 3 tanesine ilişkin imar planı çalışmaları, 4 tesise ilişkin ise ihale hazırlık çalışmaları sürüyor.

TAŞINMAZLAR: Bütçede, “Ülkemizin muhtelif yerlerinde atıl vaziyette birçok gayrimenkul bulunmakta olup söz konusu gayrimenkullerin ekonomiye dahil edilmesiyle ekonomide verimlilik artışı sağlanacaktır” denilerek, özelleştirmelerin süreceği vurgulandı. 

TAŞIT SATIŞI DEVEDE KULAK

Özelleştirmeler “tam gaz” devam ederken, kamudaki “ihtiyaç fazlası” olduğu belirtilen taşıtların satışı ise “kağnı hızı” ile ilerliyor. Meclis’e sunulan 2027 Bütçesi’ne göre, genel bütçeli idarelerde 30 Haziran 2026 tarihi itibariyle toplam 123 bin 694 taşıt bulunuyor. Özel bütçeli diğer idarelerdeki toplam taşıt sayısı 5 bin 486. Yükseköğretim kurumlarındaki taşıt sayısı 4 bin 357. Düzenleyici ve denetleyi kurumlarda da toplam 145 taşıt bulunuyor. Tüm kamuda toplam 134 bine yakın taşıt bulunuyor. 2024 yılında kamudaki “ihtiyaç fazlası” taşıtların tasarruf önlemleri kapsamında satışı kararlaştırılmıştı.

Kamu idareleri tarafından Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’ndan bin 920 taşıtın satışı talep edildi. 12 Ağustos 2026 itibariyle 2 bin 501 ihale yapıldı. Bin 148 taşıtın satışı gerçekleştirilebildi. Bin 100 taşıt için sözleşme imzalandı. İhaleye hazır 55 taşıt var. Satışlardan da KDV dahil toplam 404.5 milyon TL gelir elde edildi.