Zwoje z Wezuwiusza przemówiły. Poznajemy sekrety antycznego świata

• Model Apollo wytrenowano na 600 mln słów starogreckich.
• W testach odtwarzał brakujące fragmenty z dokładnością ok. 80 proc.
• Narzędzie zrekonstruowało już m.in. rzymski akt urodzenia i fragment tekstu zwęglonego podczas erupcji Wezuwiusza.

W magazynach znajduje się ponad milion fragmentów antycznych papirusów. Większość z nich jest uszkodzona, dlatego ich odczytanie wymaga dużej ilości czasu. Teksty mogą zawierać informacje o życiu codziennym, prawie i kulturze dawnych społeczeństw.

Jak działa model Apollo do odczytywania papirusów?

Teraz, jak podaje "National Geographic", pojawia się szansa na poznanie treści większej liczby starożytnych przekazów. Ich odczytanie powierzyć będzie można sztucznej inteligencji.

Taki projekt powstał pod kierunkiem dr Anny Dolganov z Austriackiego Instytutu Archeologicznego. W pracach uczestniczyły także firmy Mistral AI i SAIL Reply. Powstało urządzenie o nazwie Apollo, od imienia greckiego boga, który wiąże się ze sztuką, pięknem i poezją.

Według Austriackiej Akademii Nauk Apollo jest pierwszym dużym modelem językowym przygotowanym specjalnie do pracy ze starożytną greką. System analizuje składnię i słownictwo, a następnie proponuje uzupełnienie luk w tekście w ciągu kilku sekund.

Trzeba tylko wprowadzić fragmentaryczny zapis do interfejsu AI. System natychmiast generuje proponowane rekonstrukcje, ale nie robi tego w przypadkowy sposób.

Naukowcy mieli obawy, że system może zmyślać, halucynować. Jednak, jak podaje "National Geographic", skuteczność modelu okazała się zaskakująco wysoka.

Podczas testów na oryginalnych papirusach z czasów starożytnej Grecji celowo zasłonięto wybrane fragmenty tekstów. Apollo osiągnął dokładność odtworzenia na poziomie około 80 proc. Międzynarodowi eksperci ocenili działania systemu jako co najmniej tak dobre jak wypełnienia wykonane przez człowieka w 77 proc. przypadków, a w 16–20 proc. przypadków nawet lepsze.

Apollo w pełni zrekonstruował rzymski akt urodzenia spisany po grecku w Egipcie w 149 roku n.e. Odczytał także kluczowe ustępy tekstu filozoficznego zniszczonego przez temperaturę podczas erupcji Wezuwiusza.

Co ciekawe, Apollo można przetestować we własnym zakresie. System specjalizujący się w odnawianiu luk w tekstach fragmentarycznych zapisanych greką jest darmowy, dostępny pod adresem apollo.vbc.ac.at.