Kegagalan boikot pembangkang dari sudut percaturan politik

Keputusan pembangkang untuk memboikot perbahasan Parlimen mengenai laporan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berhubung pengurusan dan operasi Lembaga Tabung Haji (TH) dilihat sebagai langkah luar aturan yang menjejaskan kredibiliti politik serta akauntabiliti awam mereka.

Alasan yang dikemukakan oleh gabungan pembangkang untuk memboikot sidang khas tersebut — iaitu bagi membantah ketidakhadiran Perdana Menteri Anwar Ibrahim serta dakwaan bahawa pembentangan tersebut sekadar ‘taklimat menteri’ yang bertujuan meraih modal politik menjelang pilihan raya — dilihat tidak kukuh.

Apa yang mengundang persoalan adalah apabila hujah ini turut disuarakan oleh pimpinan tertinggi PAS, walaupun umum mengetahui bahawa Tabung Haji merupakan institusi kritikal yang memegang amanah muamalat umat Islam.

Dari perspektif tadbir urus dan masyarakat sivil, tindakan memboikot ini menerima kritikan hebat daripada penganalisis politik serta Ahli Parlimen merentasi parti. Rata-rata penganalisis berpendapat bahawa tindakan keluar dewan tersebut menyebabkan pembangkang kehilangan peluang keemasan untuk meneliti laporan penting setebal 211 halaman yang memperincikan kegagalan pengurusan masa lalu serta kerugian yang mencecah RM12.6 bilion.

Di sebalik tindakan keluar dewan oleh sebahagian besar ahli pembangkang, komitmen sebilangan kecil Ahli Parlimen yang memilih untuk kekal dan membahaskan isu RCI ini wajar diberikan pengiktirafan. Langkah Ahli Parlimen bebas seperti Syed Saddiq Syed Abdul Rahman, antara lain, menegaskan bahawa Parlimen tidak seharusnya dijadikan pentas ‘pertunjukan perseorangan’ yang hanya berpaksi kepada perdana menteri. Beliau menggariskan bahawa tindakan memboikot sidang tersebut seolah-olah mengetepikan kepentingan lebih 10 juta pendeposit yang menaruh harapan kepada wakil rakyat untuk melindungi dana mereka.

Pihak pengkritik turut menekankan bahawa Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) Zulkifli Hasan telah bersedia sepenuhnya untuk menjawab sebarang kemusykilan berhubung portfolio beliau. Oleh itu, ketiadaan perdana menteri bukanlah hujah yang kuat untuk tidak menyertai perbahasan. Kesannya, walaupun tindakan boikot tersebut berjaya meraih perhatian media, ia menyebabkan pembangkang kerugian platform rasmi untuk menyemak dan mengimbangi kerajaan secara aktif dalam isu yang melibatkan dana awam yang besar.

Menariknya, jauh daripada mempertahankan Umno, beberapa pemimpin pembangkang secara agresif menggunakan dapatan RCI ini untuk mendesak Umno memikul tanggungjawab penuh atas kegagalan semasa era pentadbirannya. Mereka menegaskan bahawa prinsip integriti tidak boleh diterapkan secara terpilih, sambil menggesa pihak berkuasa agar mengambil tindakan perundangan terhadap mana-mana pihak yang terlibat tanpa wujud amalan pilih kasih.

Kesan mendalam terhadap kredibiliti Umno

Suka atau tidak, persepsi umum menilai bahawa skandal TH ini telah memberi impak negatif yang ketara kepada imej Umno. Hal ini kerana kelemahan urus tadbir dan ketidakcekapan kewangan yang didedahkan dalam laporan RCI tersebut berlaku terutamanya sewaktu era pentadbiran Barisan Nasional (BN).

Bekas ketua Pemuda Khairy Jamaluddin secara terbuka menyatakan bahawa Umno perlu berani mengakui kesilapan tadbir urus masa lalu dan bukannya terus bersikap defensif. Menurut beliau, keengganan untuk mengakui kesilapan hanya akan merencat usaha parti untuk melakukan penjenamaan semula sebagai sebuah wadah politik yang progresif dan berintegriti.

Memandangkan TH merupakan sebuah institusi suci yang ditubuhkan untuk membantu umat Islam di Malaysia menunaikan rukun Islam kelima, kegagalan pengurusan ini menyentuh teras identiti Umno yang sering memperjuangkan agenda Melayu-Islam. Apatah lagi, pucuk pimpinan kanan Umno merupakan lantikan politik yang menerajui institusi tersebut sepanjang tempoh 2014 hingga 2018.

Naratif ini dimanfaatkan oleh pengkritik untuk mengaitkan institusi tersebut dengan dakwaan salah guna kuasa sistemik, bahkan ada yang menyamakannya dengan impak negatif skandal 1MDB.

Bagaimanapun, isu ini turut mendedahkan dinamik dalaman Umno berhubung cara mengendalikan krisis. Sebilangan pemimpin parti menegaskan bahawa laporan RCI setebal 211 halaman tersebut sekadar membuktikan ‘kelemahan operasi dan struktur pentadbiran’, bukannya bukti langsung berlakunya penyelewengan dana oleh ahli politik parti tersebut.

Bagi mereka, liabiliti tersebut harus dipikul oleh kakitangan pengurusan eksekutif, bukannya parti secara keseluruhan.

Menyedari ancaman besar terhadap sisa kredibiliti politik yang ada, kumpulan pemimpin Umno yang lebih pragmatik kini beralih kepada strategi pengurangan impak buruk. Kepimpinan semasa parti dilihat cuba mengambil pendekatan telus bagi memisahkan imej kepimpinan hari ini daripada legasi silam.

Umno secara konsisten menyatakan tidak akan berkompromi atau melindungi mana-mana individu yang dinamakan dalam laporan RCI tersebut. Sebaliknya, mereka kini mendesak agar tindakan undang-undang yang tegas serta audit forensik menyeluruh dilaksanakan terhadap pihak yang bersalah. Langkah ini diambil demi membersihkan nama baik parti daripada dikaitkan dengan salah laku peribadi pemimpin terdahulu.

Secara keseluruhannya, polemik RCI Tabung Haji ini menuntut semua Ahli Parlimen tanpa mengira fahaman politik untuk mengetepikan retorik kepartian dan bersatu dalam mempertahankan prinsip akauntabiliti fidusiari. Kebajikan institusi ini hak milik rakyat Malaysia, bukannya instrumen politik.

Justeru, sebarang bentuk salah laku manipulatif di dalam TH — yang mengkhianati titik peluh dan impian murni golongan berpendapatan rendah untuk ke Makkah — harus dikutuk sekeras-kerasnya.

Perbahasan Parlimen mengenai laporan RCI ini tidak wajar disifatkan sebagai sandiwara politik semata-mata. Sebaliknya, keengganan pembangkang untuk terlibat sama dalam urusan semak dan imbang ini boleh dianggap sebagai satu bentuk kegagalan dalam mewakili suara para pendeposit.

Walaupun Umno berusaha mengecilkan skandal ini sebagai isu ‘kegagalan pengurusan dalaman’, kontroversi ini tetap meninggalkan kesan calar yang mendalam terhadap peranan parti itu sebagai pemegang amanah kebajikan umat Islam di negara ini.

Moaz Nair adalah pembaca FMT.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.

Subscribe to our newsletter and get news delivered to your mailbox.