Dominik Wilk koordynował akcję medyczną po zamachu. Opowiada, co się działo minuta po minucie [WYWIAD]

Szymon Piegza, Onet: Przede wszystkim chciałem głęboko podziękować panu i panu zespołowi za to, co zrobiliście. Chylę czoła.

Dominik Wilk: Właśnie chciałbym poprosić, byście nie pisali o mnie jak o bohaterze.

Ale pan i pana zespół jesteście bohaterami.

Wiem, że te nagłówki są bardzo chwytliwe, ale ja na pewno żadnym bohaterem się nie czuję. To zupełnie niepotrzebne.

Tylko dzięki temu liczba ofiar śmiertelnych jest mała

Dzięki sprawnej akcji ratunkowej, medyków, strażaków, policjantów, strażników miejskich udało się uratować wiele osób.

Mówię tylko za siebie: wykonywałem swoje obowiązki, ale to nie znaczy, że jestem bohaterem. To jest trudna praca i zawsze staram się robić ją jak najlepiej potrafię. Mimo chaosu informacyjnego, czy dużej dynamiki rozwoju wydarzeń. Począwszy od dyspozytorni medycznej, zespołów ratownictwa medycznego i szpitali, ale też świadków zdarzenia, którzy byli na miejscu, oraz wszystkich służb, wszyscy zrobili kawał dobrej roboty i tylko dzięki temu liczba ofiar śmiertelnych jest mała. Ta cała sytuacja była kompletnie niespodziewana również dla nas.

Nikt się tego nie spodziewał.

Dla wszystkich to był szok, natomiast my jesteśmy do tego przeszkoleni, jak sobie w takich sytuacjach radzić.

Myślał pan kiedykolwiek o tym, że będzie pan brał udział w takiej akcji ratowniczej?

Pamiętam już kilka strzelanin, które były w Krakowie i pomyślałem, że to znowu podobne wydarzenie. Jedyne, co mi się nie zgadzało, to pora. Sobota, godzina 15. Nasz dyspozytor odebrał telefon od osoby, która była wtedy na miejscu i dokonała zgłoszenia. Zaraz po tym krzyknął do nas: "strzelanina na Rynku!" Nie ukrywam, że wszystkich nas podniosło z krzeseł.

Co wtedy wiedzieliście?

Że przed chwilą ktoś otworzył ogień, jest wielu rannych i na pewno jeden zgon. Błyskawicznie zaczęliśmy działać.

Co się robi w takiej sytuacji?

W pierwszej kolejności trzeba ustalić jak najwięcej informacji. Zresztą one masowo już zaczęły do nas spływać. Tutaj wielki ukłon dla mojego zespołu, który w ciągu kilku minut odebrał chyba kilkadziesiąt zgłoszeń tylko w sprawie strzelaniny.

Każdy, kto zadzwonił wtedy pod 112, trafiał do was?

Numery ratunkowe 112 i 999 są numerami ogólnopolskimi, które trafiają w takiej sytuacji do operatora, który przekierowuje je dalej. Jeśli zgłoszenie dotyczy spraw medycznych, to trafia do nas. Dalej już my przejmujemy sprawę i zbieramy powtórny wywiad.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Jak taki wywiad wyglądał w sobotę?

Telefon o tym tragicznym wydarzeniu odebrał mój kolega Bartek i mimo wielkiej paniki, którą dało się usłyszeć po drugiej stronie słuchawki, starał się ustalić jak najwięcej szczegółów oraz najbliższą lokalizację miejsca, w którym znajdują się postrzeleni ludzie. Trzeba pamiętać, że na samym początku nie wiedzieliśmy, że ofiar jest więcej i że są porozrzucani na różnych ulicach i dystans między nimi to nawet kilometr. Po kilkunastu minutach mieliśmy już kilkadziesiąt zgłoszeń z kilku ulic w centrum Krakowa. Ciągle przychodziły też kolejne informacje o nowych postrzelonych.

Na początku była jedna karetka

To nawet brzmi jak gigantyczna tragedia.

Od razu podjąłem decyzję, że musimy przeorganizować naszą pracę. Wdrożyliśmy odpowiednią procedurę. Jedna osoba została przydzielona do zajmowania się sprawami, które ciągle spływały z całego województwa, jak wypadki, chorzy itd. Natomiast wszyscy pozostali pracowali przy strzelaninie. Dwie osoby, Monika i Bartek, ciągle odbierały połączenia alarmowe. Zrobili kawał dobrej roboty, bo od krzyku i emocji ludzi, którzy dzwonili do nas z informacjami, mogli naprawdę eksplodować, a do końca zachowali zimną krew.

Wiedzieliśmy, że musimy działać szybko i na najwyższych obrotach. Jedna osoba sprawdzała dokładnie, czy informacje, które do nas spływają, nie powtarzają się, czy to nie są ci sami pacjenci. To było szalenie ważne, bo liczba zespołów ratowniczych, które mogliśmy wysłać, była ograniczona.

Ile mieliście karetek na stanie?

Prawdę mówiąc, na samym początku mieliśmy tylko jedną.

Dominik Wilk

PAP/Art Service

Jak to możliwe, żeby jednym zespołem ratowniczym ogarnąć taką katastrofę?

Dlatego od razu powiadomiliśmy zespoły o tym, co wydarzyło się na Rynku i poprosiliśmy o jak najszybszą dyspozycję. Na szczęście po kilku minutach pojawiły się pierwsze wolne zespoły i mogły jechać na miejsce zamachu.

Co jeszcze musieliście zrobić w pierwszej kolejności?

Na szczęście nasz wojewódzki koordynator ratownictwa siedzi piętro wyżej, więc co chwilę z telefonem przy uchu biegaliśmy do siebie i przekazywaliśmy sobie informacje. Przekazałem mu, że liczba rannych stale rośnie i poprosiłem go, żeby postawił szpitale w stan podwyższonej gotowości. Chcę złożyć olbrzymi ukłon w stronę szpitali, bo od razu wszystkie stanęły na wysokości zadania. Osobiście odebrałem telefon od prof. Szczeklika, który dopytywał, jaka jest sytuacja, ile już mamy pacjentów, jaki jest rozmiar tragedii, bo jego szpital wojskowy chce się jak najlepiej przygotować do akcji ratowniczej. Dzwonił też dr Magiera ze Szpitala Uniwersyteckiego.

"Dominik, siły i środki są niewystarczające"

Był pan też w stałym kontakcie z kierującym akcją medyczną na rynku.

Zgadza się. Zwykle jest to osoba z zespołu ratowniczego, który przyjedzie jak najszybciej. To on tak naprawdę był dla nas oczami i uszami tego, co tam się dzieje. Od niego wiedzieliśmy, ile jest pokrzywdzonych, czyli jakie siły i środki musimy zadysponować. Tak naprawdę decyzja o wylądowaniu śmigłowca na Rynku musiała zostać podjęta bardzo szybko i uważam, że była to bardzo dobra decyzja. Nie wiedzieliśmy przecież, czy wśród tych poszkodowanych są na przykład dzieci. Pamiętajmy, że procedura z dużą liczbą poszkodowanych mówi o tym, żeby nie przenosić katastrofy do szpitali.

Co to znaczy?

Żeby nie wysyłać wszystkich pacjentów do jednego szpitala i w ten sposób sparaliżować jego działanie. Kierujący akcją medyczną Przemek szybko przeprowadził triaż pacjentów: większość osób była w stanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia.

Czy rolą dyspozytora jest wysyłanie kolejnych sił do takiego zdarzenia?

Padło nawet takie zdanie: "Dominik, siły i środki są niewystarczające. Dysponuj". Chcę ogromnie podziękować krakowskiemu pogotowiu ratunkowemu, że mimo innych działań tak szybko pojawili się na rynku.

O której godzinie przyszła pierwsza informacja o strzelaninie?

Równo o godz. 15.

Sześć minut później na płycie rynku była już pierwsza karetka.

Dokładnie tak. Chciałbym też zdementować nieprawdziwą informację, która pojawiła się w przestrzeni medialnej, że na miejscu nie było policji. To jest nieprawda. Jedną z podstawowych zasad udzielania pomocy w takich sytuacjach jest również bezpieczeństwo zespołu ratowniczego. Gdy jest niebezpiecznie, ratownicy mogą nawet odmówić akcji ratowniczej.

W sobotę nic takiego nie miało miejsca. Od kierownika akcji medycznej usłyszałem kilka razy, że jest bezpiecznie i nie potrzebują dodatkowego wsparcia. Policja pojawiła się na rynku błyskawicznie. Zresztą policjanci zachowali się jak prawdziwi bohaterowie, bo do końca gonili tego agresora, narażając swoje życie i zdrowie. Mam olbrzymi szacunek do policji i straży miejskiej, która cały czas pracowała na rynku.

Miejsce, w którym został zatrzymany sprawca. Skrzyżowanie ulic Dietla i Stradomskiej

Artur Barbarowski / East News

Czyli nikt z ratowników nie zgłaszał wam niebezpieczeństwa?

Dostałem informację, że miejsce zdarzenia jest bezpieczne, a służby są na miejscu. A trzeba pamiętać, że zespoły są ostatnio szkolone i wyczulone pod tym kątem.

"W głowie mi się to nie mieści"

Rozmawiałem z mł. bryg. Pawłem Polakiem, oficerem operacyjnym Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie, który w sobotę dowodził akcją na krakowskim Rynku. Powiedział, że był zaskoczony, jak wielu ludzi, zamiast uciekać i się ratować, wyciągało telefony komórkowe i nagrywało rannych.

Żaden z zespołów, które wysłaliśmy, mi tego nie zgłaszał, ale sam widziałem w internecie kilka filmów, na których faktycznie widać było rannych, a nawet zwłoki. To jest szokujące, nieprawdopodobne i wręcz obrzydliwe. Nie wiem, jak to cenzuralnie opisać.

Prawo w Polsce mówi o tym, że jeżeli ktoś znajduje się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia, mamy bezpośredni obowiązek udzielić tej osobie pomocy. Jeżeli mówimy o ranach postrzałowych i krwotoku, to trzeba uciskać ranę, żeby taka osoba straciła jak najmniej krwi. Nie wyobrażam sobie, żeby w takiej sytuacji wyciągać telefon i nagrywać. To jest obrzydliwe. Nawet w głowie mi się to nie mieści.

Z drugiej strony znalazły się też osoby, które udzielały pierwszej pomocy do momentu, gdy pojawiły się służby.

I za tak wielkie dobro z mojej strony należą się wielki ukłon i podziękowania. To jest piękne. W takich sytuacjach przede wszystkim musimy myśleć o sobie. Powinien nam się włączyć tryb: uciekaj i walcz. A mimo tego niektórzy świadkowie zdecydowali się na udzielanie pierwszej pomocy.

Do której godziny trwała akcja ratunkowa?

Mniej więcej o 16.40 sytuacja była już opanowana. Mam na myśli to, że wszyscy pacjenci, którzy potrzebowali natychmiastowej pomocy, tę pomoc uzyskali. Na koniec KAM, czyli kierujący akcją medyczną, odbył obchód po rynku i bocznych ulicach i sprawdził, czy jeszcze gdzieś ktoś nie leży i nie potrzebuje ratunku. O 16.40 sytuacja była już opanowana.

O której godzinie wrócił pan w sobotę do domu?

Gdzieś około godz. 23. Na koniec poszedłem jeszcze do wojewódzkiego koordynatora i razem pojechaliśmy na posiedzenie kryzysowe, żeby przekazać jak najwięcej i ustalić dalszy plan.

Na taki dyżur, jak ten sobotni, da się w ogóle przygotować?

Myślę, że nie. To był pierwszy taki zamach w naszej historii. Oczywiście, jako dyspozytorzy przechodzimy wiele szkoleń i symulacji, ćwiczymy takie sytuacje. Nie jesteśmy osobami z łapanki. Ale nie myśleliśmy, że kiedyś będziemy musieli z tych szkoleń skorzystać.

Kwiaty i znicze na krakowskim Rynku

PAP/Łukasz Gągulski

W niedzielę obudziliśmy się w innej rzeczywistości?

Niestety tak. To już nie są symulacje ani filmiki z innych krajów. To jest konkretna sytuacja, która chyba nam wszystkim pokazała dobitnie, że to, co stało się w najbardziej turystycznym mieście w Polsce, tak naprawdę może się zdarzyć w każdym innym mieście. Musimy jak najszybciej wyciągnąć z tego wnioski i być gotowi na podobne sytuacje.

Wszystko wskazuje na to, że wy i służby ratownicze zachowaliście się wzorowo.

Panie redaktorze, my po prostu dobrze wykonaliśmy swoją robotę, z czego bardzo się cieszę. Niestety, patrząc na wydarzenia ostatnich tygodni, choćby te ataki z ostrymi przedmiotami w szkole, nie jestem optymistą. Osobiście uważam, że takie sytuacje mogą się jeszcze powtórzyć. Psychologowie mówią o czymś takim jak efekt domino, który polega na tym, że każda tego typu tragedia pociąga kolejne. To, co się stało w sobotę, jest dobrym momentem, byśmy jako społeczeństwo się obudzili.

Co powinniśmy zmienić, jakie wyciągnąć wnioski?

Na pełne podsumowanie na pewno będzie jeszcze czas. Zresztą my również chcemy teraz spokojnie przeanalizować nasze działania krok po kroku, bo wiemy, że zawsze coś można poprawić. Na pewno chciałbym zwrócić szczególną uwagę na bezpieczeństwo medyków, którzy biorą udział w takich akcjach ratunkowych. Z tego, co wiem, strażacy mieli na sobie kaski i kamizelki kuloodporne, a wie pan, co mieli ratownicy medyczni?

Kurtki, polary?

Z tego, co wiem, one nie są kuloodporne. To się musi zmienić.

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: szymon.piegza@redakcjaonet.pl