Bijna 300 mensen op zwarte lijst van ziekenhuizen door agressie tegen zorgpersoneel

Meike van Roosmalen en Britta Sanders·37 minuten geleden·Aangepast: 0 minuten geleden

Schelden, slaan, schoppen, spugen, intimideren en zelfs met de dood bedreigen: ziekenhuispersoneel krijgt er veelvuldig mee te maken. Patiënten en bezoekers misdragen zich soms zo erg, dat ziekenhuizen hen op een zwarte lijst zetten. Vorig jaar gebeurde dat minstens 281 keer, en in 2026 neemt dit verder toe. Dat blijkt uit een rondgang van RTL Nieuws. Maak RTL je Google-favoriet

41 ziekenhuizen door heel Nederland deelden met RTL Nieuws hun ervaringen met agressief gedrag tegen hun zorgverleners. Zo deelt het Hagaziekenhuis dat op de spoedeisende hulp verpleegkundigen werden aangevallen en dat er uiteindelijk vijf mensen nodig waren om de patiënt te overmeesteren. Deze patiënt kreeg een ziekenhuisontzegging van een jaar opgelegd. 

Je hebt niet alle cookies geaccepteerd. Om deze content te bekijken moet je de aanpassen.

Een ziekenhuisontzegging is de zwaarste maatregel die een ziekenhuis kan opleggen voor agressief gedrag. Meestal wordt eerst een stopgesprek gevoerd of een waarschuwing gegeven. Veel ziekenhuizen noemen dit een 'gele kaart'. Als het gedrag heel extreem was of als eerdere waarschuwingen niet hebben geholpen, kunnen ziekenhuizen een ziekenhuisverbod opleggen. 

Dat betekent dat patiënten en bezoekers niet meer welkom zijn in het ziekenhuis. Ze mogen niet meer op bezoek komen en kunnen ook geen afspraken of operaties meer inplannen. Alleen voor spoedzorg kunnen zij nog in het ziekenhuis terecht, want dat mogen ziekenhuizen niet weigeren. 

Vaker maatregelen nodig

In 2025 werd minstens 281 keer zo'n ziekenhuisontzegging opgelegd. In de eerste zeven maanden van dit jaar gebeurde dat al minstens 205 keer. Er zijn zelfs zeven ziekenhuizen die het eerste deel van dit jaar al vaker een ziekenhuisontzegging hebben opgelegd dan in heel vorig jaar. 

Op de zwarte lijst: mag dat zomaar?

Ziekenhuizen mogen niet zomaar de behandeling van een patiënt stopzetten of een bezoeker toegang tot het ziekenhuis weigeren. "In de wet staat dat het opzeggen van de geneeskundige behandelingsovereenkomst door hulpverleners alleen kan als er sprake is van gewichtige redenen. Bijvoorbeeld geweld of ernstig grensoverschrijdend gedrag waarbij het ten koste gaat van het welbevinden van de hulpverlener", legt Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, uit. 

Om tot zo'n zware maatregel te komen moet het gedrag wel heel ernstig zijn en ziekenhuizen moeten het eerst op een andere manier proberen op te lossen, bijvoorbeeld met een waarschuwing. 

Als iemand dan toch een ziekenhuisontzegging opgelegd krijgt, mogen ziekenhuizen dat niet onderling met elkaar delen.  

Ziekenhuizen zeggen tegen RTL Nieuws dat het aantal opgelegde maatregelen – van waarschuwingen tot ziekenhuisverboden – de afgelopen jaren is toegenomen. Het LUMC in Leiden zegt: "Binnen ons ziekenhuis zien we een duidelijke toename van zowel het aantal meldingen als de ernst van de incidenten."

Het gebeurt op alle afdelingen. Het vaakst misdragen mensen zich op de spoedeisende hulp, de afdeling chirurgie en verloskunde.

Verhuftering en verward gedrag

Die toename zit in meerdere dingen volgens de ziekenhuizen. Een woordvoerder van de Noordwest Ziekenhuisgroep zegt: "Agressief gedrag ontstaat vaak wanneer mensen zich in een stressvolle of emotionele situatie bevinden. Zorgen over een naaste, onzekerheid over een behandeling, teleurstelling, lange wachttijden of de gevolgen van een ziekte kunnen daarbij een rol spelen. Daarnaast komen ook situaties voor waarin verward gedrag, psychische problematiek of middelengebruik bijdragen aan agressie. Tegelijkertijd geldt dat agressie richting zorgmedewerkers nooit acceptabel is, ongeacht de oorzaak."

Veel ziekenhuizen zien ook dat patiënten en bezoekers veeleisender worden. Ziekenhuis Rijnstate in Arnhem: "We merken dat patiënten en bezoekers een kort lontje hebben, snel geëmotioneerd reageren als hun verwachtingen niet uitkomen. De polarisatie in de maatschappij die tot verhuftering van gedrag leidt, zien we ook terug in ons ziekenhuis."

Lees ook

28 maanden celstraf en tbs geëist voor mishandelen ggz-medewerker Jan

De Patiëntenfederatie geeft aan agressie tegen zorgverleners onacceptabel te vinden. Ze zeggen ook dat ziekenhuizen iets kunnen doen om te voorkomen dat de onderlinge spanning oploopt: "Bezoeken aan het ziekenhuis zijn vaak stressvol voor veel mensen en we horen ook vaak dat er zaken niet goed gaan in de communicatie en informatievoorziening. Goede en tijdige communicatie kan voorkomen dat spanningen oplopen."

Impact op zorgpersoneel

Er zijn ook zorgen bij de ziekenhuizen dat agressief gedrag een reden is dat zorgpersoneel stopt. Het Zuyderland ziekenhuis in Limburg geeft daarover aan: "Onze zorg is dat medewerkers besluiten om te stoppen met dit werk, vanwege de toename van onheuse bejegening en agressie. Hierdoor kan personeelskrapte nog groter worden. We hebben dus als burgers met elkaar een kostbaar goed te beschermen."

Verpleegkundige Esmée, van het Albert Schweitzer Ziekenhuis, krijgt ook regelmatig te maken met agressief gedrag. Ze vertelt wat voor impact dat op haar heeft:

02:15

Agressietrainingen

Behalve maatregelen nemen, zijn ziekenhuizen ook bezig met het voorkomen van agressief gedrag. Vrijwel alle ziekenhuizen bieden bijvoorbeeld agressietrainingen aan hun personeel aan. 

Veiligheidsdeskundige Joram Dreef (LUMC) geeft veel van dat soort trainingen: "Mensen in de zorg werken om te zorgen en vooral niet om met agressie om te gaan en dat is wel wat er gebeurt." Hij leert zorgmedewerkers hoe ze in zo’n situatie kunnen de-escaleren en het zo veilig mogelijk kunnen houden. 

Lees ook

Alarmknop voor medewerkers van thuiszorgorganisatie: 'Vaak onveilig gevoel'

Maar ziekenhuizen doen nog meer, denk aan extra beveiliging, op naamplaatjes wordt alleen nog de voornaam van zorgverleners vermeld, voorlichtingscampagnes en in sommige ziekenhuizen worden zorgbegeleiders ingezet. Dat zijn speciale beveiligers die patiënten met verward of agressief gedrag in de gaten houden en ingrijpen bij grensoverschrijdend gedrag. 

Landelijke maatregelen nodig

"Wij zien agressie in de zorg als een maatschappelijk probleem, waarbij landelijke maatregelen nodig zijn", zegt Rijnstate.  Het ziekenhuis merkt bijvoorbeeld dat aangiftes bij de politie geseponeerd worden omdat de politie te weinig capaciteit heeft: "Dat brengt ons als zorginstelling in verlegenheid. Zolang landelijke maatregelen uitblijven, voelen melders zich niet serieus genomen."

Verschillende ziekenhuizen doen ook een oproep aan mensen zelf: "De samenleving speelt een belangrijke rol in het terugdringen van agressie tegen zorgmedewerkers. We moeten met elkaar uitdragen dat agressie tegen mensen die voor anderen zorgen, nooit acceptabel is."

Verantwoording

Voor dit onderzoek stuurde RTL Nieuws een vragenlijst naar alle zeventig ziekenhuizen in Nederland. 41 van hen vulden de vragenlijst in. Het onderzoek is gehouden in augustus 2026. 

Tips? Neem contact met ons op

RTL Nieuws doet verder onderzoek naar agressie in de zorg. Heb jij een tip voor ons of wil je jouw ervaringen met ons delen? Mail dan naar meike.van.roosmalen@rtl.nl. 

Je kunt de redactie anoniem tippen. RTL Nieuws zal nooit zonder toestemming je naam gebruiken. ​Gegevens worden in behandeling genomen volgens ons privacybeleid. 

Deel artikel

Mis dit niet

• Voor het eerst sinds de zomer nachtvorst

• 

  Binnenland

  Voor het eerst sinds de zomer nachtvorst

• Servies gooien en bloed spatten: agressie in zorg steeds erger

• De Merwedebrug is voor vier dagen dicht, vandaag veel hinder verwacht

• Week na rellen opnieuw onrust rond azc: zeven aanhoudingen in Gelderse Kesteren

• ME grijpt in bij azc-protest Kesteren na zwaar vuurwerk

• Lichaam oplossen na de dood komt dichterbij: 'Nog heel veel vraagtekens'