Siła psiej bliskości. Jak psy wspierają zdrowie i dobrostan seniorów

Obecność psa może nadawać codzienności rytm, mobilizować do wyjścia z domu i ułatwiać nawiązywanie kontaktów z innymi ludźmi. Dla osób doświadczających samotności szczególnie ważne bywają jego towarzystwo i bliskość – możliwość pogłaskania, wspólnej zabawy czy po prostu przebywania razem. Opieka nad czworonogiem może wzmacniać poczucie bycia potrzebnym, a wspólne aktywności dawać satysfakcję. Takie wsparcie cenne jest również w późniejszych latach życia, kiedy utrata bliskich czy ograniczenie samodzielności mogą utrudniać podtrzymywanie relacji społecznych.

Korzyści dla ciała i samopoczucia

Dobroczynny wpływ relacji człowieka ze zwierzęciem od lat badają naukowcy, m.in. z Instytutu Nauki o Zwierzętach Waltham. Wyniki badań wskazują, że opieka nad zwierzęciem, szczególnie psem, może wiązać się m.in. z niższym ryzykiem chorób układu krążenia i lepszym ogólnym zdrowiem serca. Kontakt z pupilem może również łagodzić reakcję organizmu na stres [1]. Ważnym elementem tych korzyści jest codzienna aktywność fizyczna. Spacery z psem pomagają utrzymywać regularny poziom ruchu, a jednocześnie stwarzają okazję do spotkań z sąsiadami i innymi opiekunami zwierząt. W badaniu z udziałem osób w wieku 65 lat i starszych, prowadzonym przez naukowców z Glasgow Caledonian University i University of Lincoln we współpracy z Instytutem Nauki o Zwierzętach Waltham, opiekunowie psów chodzili średnio o 22 minuty dłużej dziennie i wykonywali około 2760 kroków więcej niż osoby nieposiadające psa [2]. Wyniki te pokazują, jak opieka nad czworonogiem może sprzyjać utrzymaniu aktywności fizycznej w starszym wieku.

Istotne znaczenie ma również wsparcie emocjonalne. Zwierzę może przynosić ukojenie w trudniejszych chwilach, a jego obecność stawać się impulsem do rozmowy i budowania więzi z otoczeniem. Korzyści mogą czerpać także osoby, które spotykają się z psami podczas zorganizowanych zajęć. Badanie pod kierunkiem Nancy Gee, opisane przez Instytut Nauki o Zwierzętach Waltham i opublikowane w czasopiśmie "Innovation in Aging", wykazało zmniejszenie poczucia samotności wśród hospitalizowanych osób w wieku 59 lat i starszych, które uczestniczyły w spotkaniach z psami terapeutycznymi. [3]. Wyniki te wskazują na potencjał odpowiednio prowadzonych interakcji ze zwierzętami we wspieraniu dobrostanu osób starszych.

Więź, która staje się wsparciem

Przykładem praktycznego wykorzystania tej wyjątkowej więzi jest ogólnopolski program dogoterapii realizowany przez Mars Polska i Fundację Dr Clown – największy w Polsce program dogoterapii realizowany we współpracy biznesu i organizacji pozarządowej. Inicjatywa rozpoczęła się w 2017 roku od wsparcia dzieci i młodzieży w szpitalach, a w 2021 roku została rozszerzona o działania skierowane do seniorów w Domach Pomocy Społecznej. Dzięki zajęciom prowadzonym przez certyfikowanych dogoterapeutów z udziałem wyszkolonych psów, z dobroczynnego wpływu kontaktu z czworonogiem mogą korzystać również osoby, które na co dzień nie mają możliwości opiekowania się własnym pupilem.

Od stycznia do października 2026 roku w ramach dogoterapii odbyło się 236 zajęć w 14 DPS-ach, a wsparciem objęto 552 seniorów. Łącznie, od 2021 roku do października 2026 roku, w programie uczestniczyło 3941 seniorów. Co ważne, spotkania odbywają się regularnie. Dzięki temu seniorzy budują głęboką więź z psem i zyskują poczucie bezpieczeństwa, a regularność spotkań sprzyja osiąganiu długofalowych efektów.

– W Mars wierzymy, że zwierzęta czynią nasze życie lepszym, a wiedzę o korzyściach płynących z tej relacji chcemy przekładać na konkretne działania. Wspólnie z Fundacją Dr Clown zapewniamy seniorom możliwość regularnego kontaktu z psami, również wtedy, gdy nie mogą mieć własnego pupila. Zależy nam na długofalowym wsparciu, które stwarza przestrzeń do budowania relacji, zachęca do aktywności i wnosi radość w codzienność mieszkańców Domów Pomocy Społecznej. Od lat współpracujemy z Fundacją Dr Clown, z którą łączy nas przekonanie o wyjątkowej roli zwierząt w życiu człowieka. Cenimy profesjonalizm i zaangażowanie osób prowadzących zajęcia, które łączą troskę o uczestników z miłością do zwierząt i dbałością o ich dobrostan – mówi Marzena Ignaczak, dyrektorka ds. kontaktów zewnętrznych w Mars Polska.

Podczas zajęć obecność psa zachęca seniorów do aktywności i ułatwia nawiązywanie kontaktu z innymi uczestnikami. Wywołuje uśmiech, pomaga otworzyć się na rozmowę i przywołuje wspomnienia o zwierzętach, które towarzyszyły im w życiu. Wspólna zabawa czy chwila spędzona na głaskaniu czworonoga stają się okazją do dzielenia się własnymi historiami i przeżywania dobrych chwil razem z innymi.

– Podczas zajęć widzimy, jak wiele dobrego wnosi obecność psa – seniorzy się uśmiechają, chętniej podejmują aktywność i otwierają się na kontakt z innymi. Pogłaskanie czworonoga czy wspólna zabawa pomagają stworzyć swobodną, przyjazną atmosferę, stają się początkiem rozmowy i okazją do podzielenia się własną historią. Ważne jest to, że każdy może zaangażować się na miarę swoich możliwości – czasem będzie to aktywny udział w ćwiczeniach, a czasem spokojne przebywanie blisko psa. Szczególnie cenne są dla nas te chwile, kiedy osoba dotąd wycofana włącza się do rozmowy lub z własnej inicjatywy nawiązuje kontakt z czworonogiem. Właśnie w takich momentach dostrzegamy siłę tej relacji i znaczenie ogólnopolskiego programu dogoterapii. Cieszymy się, że wspólnie z Mars Polska możemy go rozwijać, wspierając zdrowie i dobrostan seniorów oraz wnosząc radość w ich codzienne życie – mówi Katarzyna Czereszewska, Dyrektorka ds. Oddziałów Fundacji i akcji CSR w Fundacji Dr Clown.

Zwierzęta domowe mogą sprzyjać zdrowiu osób starszych, wnosząc w codzienność bliskość, radość i motywację do aktywności. Warto doceniać tę wyjątkową więź i stwarzać osobom starszym okazje do kontaktu z czworonogami, z uwzględnieniem ich potrzeb i możliwości. Ogólnopolski Dzień Seniora to również dobry moment, by odwiedzić bliską osobę, zadzwonić, zaproponować wspólny spacer lub po prostu spokojną rozmowę. Czas i uwaga, które poświęcamy sobie nawzajem, pomagają budować relacje ważne w każdym wieku.