To miasto kryje największą nekropolię Piastów. Perła Mazowsza odzyskuje dawny blask

Już w przyszłym roku pierwsi zwiedzający będą mogli podziwiać odnowione zabytkowe mury kompleksu zamkowo-klasztornego w Płocku. Na malowniczym Wzgórzu Tumskim trwa gruntowna konserwacja m.in. Wieży Szlacheckiej i Zegarowej. Projekt obejmuje nie tylko ratowanie architektury największej nekropolii Piastów, ale także cyfryzację bezcennych skarbów Mazowsza, które trafią do sieci.

Panorama Płocka. Na pierwszym planie katedra pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny/Archiwum /PAP

Ruszył wielki remont nad Wisłą. Dawny kompleks odzyskuje dawny blask

Pozostałości zamku książąt mazowieckich oraz opactwa benedyktyńskiego w Płocku znajdują się na malowniczym Wzgórzu Tumskim. Wysoka skarpa nad Wisłą stanowi nie tylko ważny punkt orientacyjny, ale także miejsce o niezwykłej wartości historycznej i kulturowej. Obecnie kompleks przechodzi gruntowną konserwację. Finał całego projektu przewidziany jest na wrzesień 2027 roku.

Dotychczas udało się przeprowadzić konserwację elewacji północnej i zachodniej kompleksu oraz Wieży Szlacheckiej. Obecnie ekipy pracują przy Wieży Zegarowej – oczyszczają mury i uzupełniają ubytki – wyjaśnia ks. kanonik Roman Bagiński, ekonom diecezji płockiej.

Dwutonowy kolos wraca na wieżę. Burzliwe losy dzwonu św. Zygmunta

W ramach renowacji Wieży Zegarowej nie tylko odnowiony zostanie mechanizm zegara, ale także powróci dzwon św. Zygmunta – patrona Płocka. Myślę, że powinien on przybyć w styczniu, najpóźniej w lutym przyszłego roku, a jego montaż nastąpi wiosną, po odnowieniu kopuły Wieży Zegarowej – zapowiada ks. Bagiński. 

Nowy dzwon, odwzorowany na oryginale z XV wieku i ważący aż dwie tony, po raz pierwszy odezwie się podczas uroczystości ku czci św. Zygmunta na początku maja.

Historia dzwonu jest niezwykle burzliwa. Odlany jako wotum po bitwie pod Warną, przez wieki upamiętniał poległych mieszkańców Mazowsza. Niestety, oryginał nie przetrwał wojennych zawieruch – został zniszczony najpierw w 1918 roku, a następnie ponownie w czasie II wojny światowej. 

Średniowieczne skarby trafią do sieci. Każdy będzie mógł je zobaczyć

Oprócz prac przy zabytkowych murach, prowadzone są działania mające na celu digitalizację najcenniejszych zbiorów Muzeum Diecezjalnego. Zdigitalizowano już 30 eksponatów, w tym średniowieczny kielich i patenę Konrada I Mazowieckiego oraz hermę św. Zygmunta – relikwiarz w formie popiersia. Wszystkie te obiekty już niebawem będzie można oglądać na internetowej stronie muzeum - zaznacza ks. Bagiński. W przyszłości planowana jest digitalizacja kolejnych skarbów, jeśli tylko pojawi się możliwość pozyskania dodatkowych funduszy.

Ponad 600 lat historii w jednym miejscu. Co kryją mury w Płocku?

Zamek książąt mazowieckich wzniesiono w XIV wieku. Z tego okresu pochodzą Wieża Szlachecka i Wieża Zegarowa, która od XV wieku pełniła funkcję dzwonnicy katedry Wniebowzięcia NMP. W XVIII wieku wieża została przebudowana i zyskała charakterystyczną kopułę. W połowie XVI wieku benedyktyni wznieśli tu kościół św. Wojciecha i klasztor, funkcjonujący przez ponad 200 lat. Po kasacie opactwa budynki przeznaczono na seminarium duchowne, a od połowy XIX wieku pełniły one funkcje mieszkalne.

W latach 60. XX wieku w kompleksie działało Muzeum Mazowieckie, które w 2005 roku przeniosło się do nowej siedziby. Od tego czasu dawne zabudowania zamku i opactwa są własnością diecezji płockiej. Przeszły one generalny remont w latach 2006-2008, a w 2018 roku Wzgórze Tumskie – z katedrą będącą największą nekropolią Piastów – wpisano na listę Pomników Historii.

Władcy bez korony i piętnastu książąt. Kto naprawdę leży w Płocku?

W Katedrze Płockiej, najstarszej rzymskokatolickiej świątyni w kraju, znajdują się historyczne groby dwóch władców Polski: Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. 

Choć ojciec i syn, Władysław Herman i Bolesław Krzywousty, nie byli królami, ich doczesne szczątki spoczywają w kaplicy królewskiej. Miejsce ich pochówku jest dość oczywiste, bo dla obu siedzibą było właśnie miasto Płock. Szczątki dwóch władców spoczywają w grobie wykonanym z czarnego marmuru, na szczycie którego znajduje się orzeł mazowiecki bez korony - ten sam symbol trafił później na czapki dywizji kościuszkowskiej. 

Poza Bolesławem Krzywoustym i Władysławem Hermanem w kaplicy królewskiej pochowano też piętnastu książąt mazowieckich. Na ich nagrobku można znaleźć napis domini et heredes, czyli „panom i dziedzicom”.