Oppositiepartijen kijken uit naar brief minister Heinen: deal of geen deal?

De oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn in afwachting van de brief van het minderheidskabinet over de toezeggingen die aan hen zijn gedaan over de begroting. Volgens bronnen rond de coalitie heeft het kabinet voor een middenweg gekozen, en geen keuze voor links of rechts gemaakt.

De brief gaat onder meer over het schrappen van de bezuinigingen op de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen en de werkloosheidsuitkeringen. Ook staat erin hoe het kabinet de vermogensbelasting in box 3 de komende jaren wil aanpakken.

Premier Jetten en minister van Financiën Heinen voerden de afgelopen dagen gesprekken met Pro, Volt, ChristenUnie, JA21, SGP en 50Plus in de hoop hun steun te verwerven voor de begrotingen van de verschillende ministeries en voor het Belastingplan 2027.

Die partijen zullen de brief met een vergrootglas lezen om te kijken in hoeverre ze hun zin hebben gekregen. Ze hebben ook staatjes en tabellen gevraagd aan minister Heinen, zodat ze goed kunnen controleren wat het boekhoudkundig betekent.

Als de bezuinigingen op de sociale zekerheid echt uit de boeken zijn, waar het dus naar uitziet, dan komen de vakbonden weer aan tafel, zei FNV-voorzitter Spekman gisteravond in het televisieprogramma Van Roosmalen & Groenteman. En dat kan al volgende week zijn, zeggen politieke bronnen.

Het schrappen van die bezuinigingen slaat een gat in de begroting van 3 miljard euro. Het kabinet hoopt nog steeds op een besparing door de hervorming van de WIA en het verkorten van de WW. Maar dat is afhankelijk van de onderhandelingen met de bonden en die kunnen wel een jaar of langer duren.

Voor de boekhouding van het rijk wil het kabinet 'het gat van 3 miljard' doorschuiven naar de voorjaarsnota. Dat is een tussentijdse update in mei van de uitgaven en inkomsten van het Rijk. Het is dus nu al zeker dat er tegen die tijd weer een probleem opgelost moet worden.

Voor Pro is dit een onaantrekkelijke, onzekere factor. Want met welke oplossing komt het kabinet in het voorjaar? Dat kan ook iets zijn dat Pro helemaal niet ziet zitten.

Door de hervorming van box 3, een wens van JA21, loopt de schatkist de komende jaren ook nog eens miljarden aan belastinginkomsten mis. De vermogenswinstbelasting op aandelen gaat al per 2028 in en levert minder geld op dan het huidige systeem. Die miljarden moeten dus ook elders worden gevonden.

Daar komen veel creatieve ideeën over langs. Zoals het verleiden van de eigenaren en directeuren van bv's met een laag belastingtarief om zichzelf meer winst uit te keren. Per saldo kan dat tijdelijk meer belastinginkomsten opleveren. Maar helemaal rond is dit plan nog niet.

Ook over de koopkrachtplaatjes en de doelstelling 'werk moet lonen' zijn nog lang niet alle oppositiepartijen tevreden. En de alleenverdieners zijn een zorg van ChristenUnie en SGP, die betalen relatief te veel belasting vinden zij.

Alle onzekerheden wijzen erop dat een totaaldeal over meerdere jaren met oppositiefracties die een meerderheid leveren in Tweede en Eerste Kamer nog ver weg is. Een deal over de begrotingen van alle ministeries en het Belastingplan voor 2027 zou voor het kabinet al heel mooi zijn.

En als dat niet lukt moeten per begroting van de ministeries deals met de oppositie worden gesloten. Dus bijvoorbeeld voor het ministerie van VWS, voor Defensie, voor Buitenlandse Zaken en zo voor vijftien begrotingen. Daar komt het Belastingplan dan nog bij.