Rosas danst op John Coltrane: 'Eindeloze mogelijkheden voor improvisatie'

A love supreme is het legendarische album van John Coltrane uit 1965, maar ook een danscreatie van Rosas waarvoor Anne Teresa De Keersmaeker samenwerkte met danser en choreograaf Salva Sanchis. In 2005 al herwerkten De Keersmaeker en Sanchis voor het eerst A love supreme als onderdeel van Raga for the rainy season. In 2017 werd het een geprezen avondvullende voorstelling.

De integratie van de improvisatie die eigen is aan jazz speelt er een belangrijke rol. Wat dat betreft legden zowel Sanchis als De Keersmaeker trouwens een parcours af. “Toen mijn ervaringen met improvisatie in dans nog in de kinderschoenen stonden, deed jazz dat al tientallen jaren”, zegt Sanchis daarover. “Maar als danser zeggen dat je improviseert zou eigenlijk niets speciaals meer mogen zijn.”

Ook bij De Keersmaeker zette jazz iets in beweging: “In de jaren 1980 maakte ik volledig uitgeschreven choreografieën. Maar door muzikanten die me Miles Davis en John Coltrane leerden kennen, raakte ik meer en meer geïnteresseerd in improvisatie als onderzoeksinstrument. Het idee om muziek in partituren vast te leggen is een hoofdzakelijk westerse aangelegenheid. Terwijl instant beslissingen nemen binnen een bepaalde structuur gewoon deel is van de definitie van muziek.”

Volgens Sanchis leende A love supreme zich uitstekend voor een danscreatie. “Luisteren naar de muziek levert eindeloze mogelijkheden op voor improvisatie. Het is één ontdekkingsproces. Coltrane benaderde dit stuk wel iets meer als een compositie, een geheel met vier delen, dat hij in één dag heeft gecreëerd. Een soort spirituele revelatie die hij presenteerde als een kleine opera.”

“In de jaren 1960 werd de hele kunstenscene beïnvloed door oosterse spiritualiteit”, gaat De Keersmaeker verder. “Coltrane komt uit een traditie van predikers. Hij bereidde A love supreme eerst voor, begon de creatie met een gedicht dat hij zelf schreef, en daarna nam hij het stuk in één dag op. Wat de partituur is voor de klassieke muziek, zijn sommige historische studio-opnames voor de jazz. Dit is een van de historische opnames uit de jazzgeschiedenis.”

Tot slot bleek de beslissing om elk van de vier dansers aan één instrument te koppelen – de sax van Coltrane, de piano van McCoy Tyner, de bas van Jimmy Garrison en de drums van Elvin Jones – cruciaal in het maakproces.

A love supreme van Salva Sanchis en Anne Teresa De Keersmaeker/Rosas is van 16/9 tot 18/9 te zien in de Ancienne Belgique, abconcerts.be