Inquirer EntertainmentDimples Romana’s husband Boyet Ahmee proposes to wife anew in ParisPunchMy late father appeared in dream, warned me not to succumb – Jimmy OdukoyaDaily MaverickUS, China can help end Ukraine war, Trump tells Xi before trilateral with PutinInquirerBukidnon cops arrest 13 fugitives in four-day sweepThe Jerusalem PostHebron man arrested for allegedly threatening to murder Israeli elected officialNumeramaGinny & Georgia saison 4 : Netflix fait tomber la date de sortie et de premières imagesRai NewsAddio a Piero Vigorelli, firma del giornalismo e della televisioneRMF24Dron nad gdyńskim portem. Policja zatrzymała 40-latka, grozi mu więzienieZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFCNewsАстраханский бизнес на четверть увеличил спрос на умное видеонаблюдениеBellaNaijaBurna Boy, Asake & Seyi Vibez Bring Afrobeats to the World of GTA VI20 Minuten2028 droht der nächste Prämienhammer – folgt darauf Entlastung?
The Daily Newsstand · Free, Always
Thursday, November 19, 2026

"Królicze nory" pełne toksyn. Tam platformy wciągają dzieci

Translate

– Nasze testy pokazują, że już po 45 minutach przeglądania TikToka młody człowiek może trafić na instrukcje, jak odebrać sobie życie. To całkowicie nieakceptowalne. Platformy internetowe stawiają zyski ponad ludzi – mówi Wirtualnej Polsce Katia Roux, ekspertka ds. praw cyfrowych w Amnesty International France.

Trwa spór, kto powinien decydować o blokowaniu nielegalnych treści w internecie. 13 listopada 2026 r. prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę, która miała wprowadzić krajowe procedury reagowania na szkodliwe materiały, np. nakłanianie do samobójstwa, wykorzystywanie seksualne dzieci czy nawoływanie do nienawiści. Ustawa zakładała, że nakaz blokowania takich treści mógłby wydać także prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej lub przewodniczący KRRiT. Jednocześnie przewidywała możliwość odwołania się do sądu w celu przywrócenia usuniętych treści.

Rząd podkreślał, że umożliwi to szybsze reagowanie na nielegalne treści. Wetując ustawę, prezydent argumentował z kolei, że przyznaje ona urzędnikom zbyt szerokie uprawnienia do blokowania treści w internecie, co jest zagrożeniem dla wolności słowa. A kontrola sądowa, następująca w wielu przypadkach dopiero po wydaniu nakazu, nie zapewniałaby wystarczającej ochrony.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) obowiązuje w Unii Europejskiej od 17 lutego 2024 r. Państwa członkowskie miały obowiązek wyznaczyć krajowych koordynatorów ds. usług cyfrowych i zapewnić im odpowiednie uprawnienia do egzekwowania przepisów. Polska przez długi czas się z tego nie wywiązywała, w związku z czym w maju 2025 r. Komisja Europejska skierowała skargę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). We wrześniu 2026 r. prezydent podpisał ustawę, która wyznaczyła prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) na krajowego koordynatora. Ustawa nie uruchomiła jednak wszystkich mechanizmów egzekwowania DSA.

– Pytanie o granice między walką z nielegalnymi treściami a ochroną wolności słowa jest trudne. Postulujemy jednak, żeby przed usunięciem jakichkolwiek treści zapewniona była kontrola sądowa. Do środków administracyjnych czy jakiejkolwiek ingerencji ze strony państwa podchodzimy bardzo ostrożnie – mówi Wirtualnej Polsce Katia Roux, ekspertka ds. praw cyfrowych Amnesty International France.

WIDEO

Polak wraca do giganta AI. "To czas daleko idącej ostrożności"

Dariusz Faron, Wirtualna Polska: Gdzie jest granica między walką ze szkodliwymi treściami a ochroną wolności słowa?

Katia Roux, ekspertka ds. praw cyfrowych w Amnesty International France: Trudne pytanie. Jako Amnesty International opowiadamy się za zachowaniem ścisłej równowagi między wolnością wypowiedzi a odpowiedzialnością platform za rozpowszechnianie treści nawołujących do przemocy, nienawiści czy dyskryminacji. Ta kwestia jest już zresztą mocno uregulowana w prawie międzynarodowym. Postulujemy, żeby przed usunięciem jakichkolwiek treści z platformy zapewniona była kontrola sądowa. Do środków administracyjnych czy jakiejkolwiek ingerencji ze strony państwa podchodzimy bardzo ostrożnie.

W Polsce prezydent zawetował ustawę, która umożliwiałaby organom administracyjnym nakazywanie platformom internetowym blokowania określonych treści, np. dotyczących seksualnego wykorzystywania dzieci, nakłaniających do samobójstwa czy terrorystycznych. Rząd argumentował, że te uprawnienia są niezbędne dla ochrony użytkowników. Prezydent uznał jednak, że mogą stanowić zagrożenie dla wolności wypowiedzi i grożą cenzurą. Jak pani to ocenia?

We Francji w takich przypadkach jak nadużycia seksualne czy terroryzm prawo pozwala na usunięcie treści w ciągu 24 godzin, czasem nawet w ciągu godziny. Tyle że stopniowo obserwujemy coraz szersze stosowanie mechanizmów usuwania treści. I właśnie tu leży zagrożenie.

W trakcie trwających właśnie we Francji protestów pojawiła się dyskusja o administracyjnym zobowiązywaniu platform do usuwania określonych materiałów w ciągu 24 godzin z powołaniem się na kwestie bezpieczeństwa narodowego. Miałoby się to dziać w oparciu o niejasne, nieprecyzyjne pojęcie "porządku publicznego". Problem w tym, że może to naruszać podstawowe prawa i wolności obywatelskie. Owszem, niektóre treści bywają niebezpieczne i należałoby je usunąć, jednak zgodnie z prawem międzynarodowym musi to spełniać wymogi konieczności, proporcjonalności oraz zgodności z prawem.

Jak system usuwania szkodliwych treści działa we Francji?
Jak system usuwania szkodliwych treści działa we Francji? © Wirtualna Polska | AI • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Kto powinien podejmować decyzje dotyczące usuwania treści z internetu?

Idealnie byłoby, gdyby w każdym przypadku był to sąd. A jeśli nie, aby była możliwość odwołania się od decyzji administracyjnej do sądu.

Jedną z kwestii budzących nasz niepokój w przypadku usuwania treści – nie na mocy decyzji sądu, lecz w drodze środków administracyjnych lub działań państwa – jest to, że platformom często narzuca się bardzo krótki termin. Może to skłaniać je do automatycznego usuwania treści zgodnych z prawem, co prowadzi do nadmiernej cenzury.

Dlatego postulujemy sprawowanie nadzoru przez sąd w każdym przypadku. Zgłaszamy nasze zastrzeżenia, ale – podkreślam – Amnesty International France nie dokonuje oceny samych treści pod kątem ich legalności. Uważamy, że to sąd powinien przeprowadzać taką ocenę. My jedynie wskazujemy na ryzyka i obawy dotyczące praw człowieka.

Zwolennicy ustawy zawetowanej przez prezydenta podnoszą, że Polska potrzebuje narzędzi do szybkiego blokowania treści związanych np. z wykorzystaniem seksualnym dzieci czy namawianiem do samobójstwa. Postępowania sądowe ciągną się latami.

Tak jak wspomniałam, Amnesty International opowiada się za zachowaniem ścisłej równowagi. Apelujemy do państw, aby powstrzymały się od kierowania do firm żądań usuwania treści, które naruszają międzynarodowe prawo i standardy praw człowieka – zarówno pod względem proceduralnym, jak i merytorycznym. Państwa muszą zapewnić odpowiednie zabezpieczenie dla takich żądań, w tym – najlepiej – nadzór sądowy, przejrzystość działań i możliwość skutecznego odwołania się, obejmującą niezależną kontrolę prawną.

Użytkownicy mogą zgłaszać treści jako szkodliwe. Pytanie, czy platformy odpowiednio na nie reagują.

Nie da się tu generalizować, wszystko zależy od danej platformy i konkretnego przypadku. Wskutek naszych badań i dostarczanych przez nas dowodów Komisja Europejska od dwóch lat prowadzi dochodzenie dotyczące wpływu szkodliwych treści na TikToku. Dysponujemy wstępnymi wnioskami w ramach aktu o usługach cyfrowych (DSA). Wskazują, że TikTok narusza przepisy tego aktu. Teraz platforma musi ustosunkować się do tych ustaleń.

W maju 2025 r. opowiadała pani przed Zgromadzeniem Narodowym, że młodzi użytkownicy TikToka mogą zostać szybko zasypani treściami dotyczącymi depresji, samookaleczeń, a nawet samobójstw. Odwoływała się pani do badań Amnesty International przeprowadzonych na kontach testowych.

Tak, to przerażające. Prowadziliśmy badania już trzy lata temu, a kolejne miały miejsce w zeszłym roku. Nie jest to bezpieczne środowisko dla młodych użytkowników. Nasze analizy wykazały, że – tak jak pan wspomniał – już po 15-20 minutach przeglądania przypadkowych materiałów związanych ze zdrowiem psychicznym na stronie użytkownika zaczynają się pojawiać treści dotyczące depresji, smutku, a nawet treści samobójcze. A po 45 minutach użytkownik może natrafić wręcz na instrukcje, jak odebrać sobie życie. To okropne i całkowicie nieakceptowalne. Zwróciliśmy się do TikToka, domagając się zmian. Rodzice, z którymi rozmawialiśmy, zgłaszali te treści jako szkodliwe, a mimo to nie zostały one usunięte.

W niektórych krajach wprowadzono ograniczenia albo nawet zakaz korzystania z TikToka.

Nie uważamy, że zakaz korzystania jest właściwym rozwiązaniem. Nie zwiększa on bezpieczeństwa, a młodzi użytkownicy i tak znajdą sposób, by go obejść. Postulujemy, aby platformy zmieniły mechanizmy wywołujące uzależnienie, które wciągają młodych ludzi w "królicze nory" pełne toksycznych treści.

Akt o usługach cyfrowych (DSA), który obowiązuje w Unii Europejskiej od lutego 2024 r., pomaga realnie walczyć z takimi treściami? Jeśli tak – w jaki sposób?

Dostarczył nam odpowiednich ram prawnych. Dzięki niemu mogliśmy złożyć skargę, a dosłownie tydzień temu Komisja Europejska opublikowała swoje wstępne wnioski: stwierdziła, że TikTok narusza przepisy DSA, w związku z czym platforma może być zobowiązana do wprowadzenia zmian. W przeciwnym razie może jej grozić kara finansowa w wysokości do 6 procent światowych przychodów. Istnieją zatem rozwiązania.

Jednocześnie przyznaję, że ich egzekwowanie wymaga czasu i zasobów. Tymczasem młodzi ludzie i ich rodziny wciąż mają styczność z niebezpiecznymi treściami. Nie potrafię sobie nawet wyobrazić, co czuje młody człowiek, oglądając materiały wywołujące depresję lub zachęcające do samobójstwa. Nawet dla dorosłych jest to trudne.

Wprowadzenie aktu o usługach cyfrowych w Unii Europejskiej było z pani perspektywy przełomem w walce z nielegalnymi treściami w sieci?

Uważamy, że była to istotna zmiana. Dała ramy regulacyjne, na które czekaliśmy od dawna. Opowiadamy się za rozwiązaniami zapewniającymi jeszcze wyższy poziom ochrony. Postulowaliśmy np. zakaz stosowania reklam targetowanych, czyli dobranych do konkretnego użytkownika na podstawie zebranych o nim danych. I zostało to częściowo uwzględnione (DSA zakazał m.in. kierowania reklam do małoletnich na podstawie profilowania - przyp. red.).

Przepisy mogłyby iść jeszcze dalej, niemniej to największa ochrona, jaką na ten moment mamy. Państwa Unii Europejskiej muszą wywierać presję na platformy i instytucje, by zapewnić rygorystyczne stosowanie przepisów.

Wprowadzono DSA, mamy nowe narzędzia. A tymczasem można odnieść wrażenie, że szkodliwych i przemocowych treści jest w internecie coraz więcej.

Niestety, media społecznościowe stworzyły coś, co nazywamy "ekonomią uwagi". W sieci najlepiej sprzedają się treści skrajne, pełne przemocy lub silnie polaryzujące – wynika to bezpośrednio z modelu biznesowego platform. Algorytmy dodatkowo wzmacniają taki przekaz. Potrzebne są więc zmiany systemowe. Gdyby takie treści nie były nagradzane większą liczbą wyświetleń, polubień czy komentarzy, być może byłyby publikowane znacznie rzadziej.

Platformy robią na tym polu zdecydowanie za mało. Stawiają zyski ponad ludzi. Dzięki informacjom z wewnętrznych dochodzeń, które przedostały się do opinii publicznej, wiemy, że mają świadomość, jak wpływają na użytkowników, zwłaszcza młodych. Wiedzą też, co należy zmienić, aby zapewnić im ochronę, ale nie wybierają tej drogi. Zamiast tego obierają najszybszą ścieżkę do osiągnięcia zysku.

Zwracaliśmy się do TikToka, Mety, platformy X oraz wielu innych serwisów, które opierają się na tym samym modelu biznesowym, wzywając je do zmiany. Dysponujemy dowodami i wynikami badań – i to nie tylko my jako Amnesty International, ale też wiele innych organizacji. Naprawdę musi dojść do zmiany. Jednym z największych "sukcesów" platform jest wmówienie użytkownikom, że nie ma żadnej alternatywy i że obecny system jest jedynym możliwym. To nieprawda.

W USA coraz więcej rodziców pozywa platformy, oskarżając je o przyczynienie się do samobójstwa dziecka poprzez podsuwanie mu szkodliwych treści. To dobra droga?

Jednostce trudno walczyć z wielkimi korporacjami dysponującymi władzą i pieniędzmi. W USA w obliczu pozwów platformy decydują się nieraz na zawarcie ugody, bo wiedzą, jak może się zakończyć sprawa. We Francji też jest grupa rodzin, która podjęła kroki prawne – zarówno na drodze karnej, jak i administracyjnej. Moim zdaniem kluczowe jest doprowadzenie do rzeczywistych zmian systemowych, ale warto wywierać presję na platformy także w taki sposób, wchodząc na drogę prawną, by wiedziały, że nie odpuszczamy. I będziemy działać dalej, dopóki nie podejmą niezbędnych kroków.

Widać jakieś światełko w tunelu?

Szkodliwych treści jest coraz więcej, lecz jednocześnie rośnie świadomość, że platformy są ukierunkowane na wywoływanie uzależnienia. Dzięki różnym dochodzeniom, raportom, kampaniom czy przekazom medialnym coraz więcej osób zaczyna patrzeć na to krytycznie. W trakcie badań nad TikTokiem spotykałam się z wieloma młodymi osobami i byłam pod wrażeniem ich poziomu świadomości. Jasno określali swoje oczekiwania: nie chodziło im o zwykły zakaz czy zamknięcie platformy, lecz o jej zmianę.

Droga jest kręta, ale wiemy, w jaki sposób można doprowadzić do przekształceń. Nie jestem naiwna. Wiem, o jaką stawkę toczy się gra. Ale musimy pokazywać platformom, że nie mogą robić wszystkiego, na co mają ochotę. Trzeba przy tym dbać o zachowanie równowagi i przestrzeganie praw człowieka, których chcemy bronić.

Po zamachu w Krakowie, gdzie 24-latek zastrzelił sześć osób i ranił kilkanaście, niektórzy świadkowie nagrywali ofiary i rannych i publikowali ich wizerunki. Jak pani to ocenia?

Ludzie wiedzą, że publikując treści ekstremalne, agresywne czy polaryzujące, przyciągną uwagę, a algorytmy wypromują ich materiały. Treści tego typu powinny być usuwane. Co więcej, jeśli nawołują do przemocy, nienawiści lub dyskryminacji, powinny być wręcz uznane za nielegalne – zgodnie z progami wyznaczonymi przez prawo międzynarodowe. Nie twierdzę, że poszczególni użytkownicy nie ponoszą odpowiedzialności. Główny problem tkwi jednak w sposobie działania platform oraz w modelach biznesowych, które napędzają tego rodzaju zachowania.

Ludzie publikujący takie drastyczne materiały pozostają jednak często bezkarni. Po zamachach w Paryżu lub Nicei Francja nie mierzyła się z podobnym problemem?

Niekoniecznie. Natomiast mamy określony system: to wymiar sprawiedliwości musi ocenić, czy dana treść jest nielegalna. A próg ochrony wolności słowa jest dość wysoki. Mogą nią być objęte nawet szokujące materiały, o ile nie nawołują do przemocy, dyskryminacji czy nienawiści. We Francji istnieje rządowa platforma o nazwie "Pharos", za pośrednictwem której obywatele mogą zgłaszać treści, jeśli uznają je za nielegalne lub nieodpowiednie.

Następnie wyspecjalizowani funkcjonariusze policji analizują takie zgłoszenia i oceniają, czy dany materiał jest niezgodny z prawem. Jeszcze raz podkreślę – moim zdaniem za każdym razem o takich kwestiach powinien decydować sędzia.

Co jako ojciec mogę zrobić, żeby moje dziecko było w internecie bezpieczniejsze?

Dobre pytanie, które często słyszymy. Oczywiście na poziomie indywidualnym możemy podejmować pewne działania – rozmawiać z dziećmi, towarzyszyć im i budować ich świadomość zagrożeń. Nie powinno być jednak tak, że to na nas spoczywa cały ciężar ochrony. Ta ochrona powinna być wpisana w samą konstrukcję platform. Jeśli nie zmienią one swojego modelu biznesowego, w rzeczywistości nic się nie zmieni.

Nieraz te platformy obwiniają rodziców, że nie poświęcają swoim dzieciom wystarczającej uwagi lub nie kontrolują ich działań w sieci. Tymczasem niektórzy rodzice po prostu nie mają takiej możliwości. Nie powinno to spoczywać na ich barkach. Odpowiedzialność musi leżeć po stronie platformy.

A co z pomysłem ograniczenia wiekowego w korzystaniu z platform?

Nie uważamy, że zakaz korzystania z platform dla osób poniżej 15. czy 18. roku życia jest właściwym rozwiązaniem. Nie sprawia on, że platformy stają się bezpieczniejsze. To jedynie sposób na zablokowanie dostępu, co rodzi kolejne problemy i pytania, chociażby o wolność wyboru. Poza tym młodzi ludzie z łatwością mogą obejść taki zakaz.

Dlatego postulujemy wprowadzenie zasady "bezpieczeństwa na etapie projektowania" (ang. safety by design) dla wszystkich użytkowników, nie tylko dla dzieci. W przeciwnym razie, kiedy ktoś osiągnie określony wiek i może założyć konto, platforma wcale nie staje się dla niego bezpieczniejsza.

Media społecznościowe nas zmieniły, czy po prostu pokazały coś, co zawsze w nas tkwiło, ale przed erą internetu i mediów społecznościowych było mniej widoczne?

To niemal filozoficzne pytanie. Media społecznościowe – podobnie jak systemy sztucznej inteligencji czy inne narzędzia technologiczne – stanowią swego rodzaju lustro społeczeństwa. Potrafią wzmacniać uprzedzenia, dyskryminację i przemoc, które występują w prawdziwym życiu. Dzięki algorytmom, a także dlatego, że w sieci ludzie czują się bezpieczniej i mogą działać anonimowo, te zjawiska ulegają nasileniu.

Jesteśmy w sieci świadkami najgorszych ludzkich zachowań. Wydaje mi się, że pierwotnym założeniem sieci społecznościowych było zbliżanie ludzi do siebie. Tymczasem sposób, w jaki obecnie funkcjonują, prowadzi do dzielenia. To się musi zmienić. Wierzę, że ta zmiana jest możliwa.

View the original on Wirtualna Polska →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.