Jetten vindt geen steun voor plannen, premier wacht najaar met veel onzekerheid

Prinsjesdag bleek tot frustratie van veel partijen in de Tweede Kamer het begin van verdere onderhandelingen. Want tijdens de eerste Algemene Politieke Beschouwingen van premier Rob Jetten is er nog geen meerderheid voor zijn kabinetsplannen in zicht.

"Niet kiezen is verliezen", zegt Jetten als hij het over investeringen in de economie heeft. PVV-leider Geert Wilders snelt naar voren, grijpt nog voordat hij het woord krijgt van de Kamervoorzitter de interruptiemicrofoon en zegt: "Zei u nou: 'Niet kiezen is verliezen?'"

Jetten lacht. Hij snapt de grap en tegelijkertijd het ongemak. Wilders gaat weer lachend zitten.

Het debat is op dat moment twee uur onderweg en dé vraag vanuit de oppositie om na maanden van onderhandelen eindelijk eens te kiezen voor links of rechts is dan al vaak voorbijgekomen. Maar Jetten koos niet. Hij wil zo breed mogelijke steun vanuit de Kamer voor zijn plannen.

Door zo om elkaar heen te dansen, schoten de Kamer en het kabinet de afgelopen twee dagen feitelijk niet veel op tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.

Nog voor de lunch weer terug bij af

Zo duurde het donderdag niet lang totdat het belangrijkste wapenfeit van een dag eerder onderuit werd gehaald.

JA21-leider Joost Eerdmans zag een alomvattend akkoord niet meer zitten, zei hij woensdag. Hij week daarbij af van zijn mantra dat het kabinet wel moest kiezen tussen Jesse Klaver van PRO (links) en hem (rechts). Het werd na vijftien uur debat gezien als dé grote verrassing.

Maar na een half uur debatteren op donderdag bleek de opmerking van Eerdmans of niet goed begrepen, of een verbaal ongelukje. "Je kunt niet PRO én JA21 tevreden houden", zei Eerdmans tegen Jetten. Klaver smeekte de premier bijna: "Neem even de tijd en kies met welke partij je wil gaan praten", zei de PRO-leider. "Alsjeblieft."

En zo was het debat nog voor de lunch weer terug bij af.

'Dat interesseert ons werkelijk helemaal niets'

Het leek wel alsof Jetten en een deel van de oppositie donderdag in twee verschillende werelden leefden. Jetten hoorde de fractievoorzitters van PRO, 50PLUS, Volt, ChristenUnie, SGP en JA21 woensdag zeggen dat er handreikingen in de miljoenennota zitten. "Van links tot rechts", zei de premier. Breed draagvlak was volgens hem dus mogelijk.

Tegelijk probeerden oppositiepartijen Jetten te dwingen een keuze te maken. "Wat wordt het? Links of rechts?", vroeg Eerdmans. "Dit is een recept voor ellende", was Klaver van mening. Niet geheel toevallig waren dit ook de partijen die in hun eentje de meeste invloed zouden kunnen uitoefenen op het beleid gezien hun zetelaantal in de Kamer.

Jetten ging ondertussen stoïcijns door met zijn zoektocht naar breed draagvlak. Het kabinet zal partijen blijven uitnodigen als wetten of begrotingen nog niet helemaal af zijn. "Eigenlijk heeft de oppositie meer invloed dan ooit", zei de premier.

Hoe die gesprekken eruitzien en waar die plaatsvinden, maakt Jetten allemaal niet uit. Een op een of met meerdere fracties tegelijkertijd. Op het ministerie van Financiën of op Algemene Zaken. "Als u liever hebt dat wij naar de Kamer komen, dan kan dat ook", zei Jetten. "Dat interesseert ons werkelijk helemaal niets."

'We gaan een najaar tegemoet met veel onzekerheid'

Steun voor de eerste begroting van het kabinet-Jetten kwam er dus nog niet in de week van Prinsjesdag. De urgentie daarvoor was er ook niet, want de besluiten kunnen de komende weken nog worden genomen in aanloop naar de behandeling van het Belastingplan in november.

Zo hielden partijen ook nog de kaarten tegen de borst, want dit debat werd gezien als een tussenstation. De onderhandelingen gaan nu (weer) beginnen. "We gaan een najaar tegemoet met veel onzekerheid", zei Klaver daarover. "Ik kan mijn ongerustheid hierover niet onder stoelen of banken steken."

Vanuit de coalitie kwam juist de oproep om de kaarten op tafel te leggen. "Zodat we zaken kunnen doen", zei D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. "Misschien krijgen we wel betere ideeën ook."

Wilders speelde opvallend genoeg een bijrol deze dagen. Vaak genoeg weet hij met grievende teksten zijn medefractievoorzitters op de kast te jagen en domineert hij zodoende het debat. De PVV-leider deed wel een poging toen hij het woensdag over "massadeportaties van illegalen" en "verplichte remigratie van criminele Arabieren" had. Er werd niet gehapt.

Wilders diende nog wel zijn gebruikelijke motie van wantrouwen tegen het kabinet in. Die zal ook dit keer geen meerderheid krijgen. Hij vatte aan het eind wel het best het debat van twee dagen samen. "Zowel procedureel als inhoudelijk zijn we geen millimeter verder gekomen."

Edo schrijft over Defensie en Buitenlandse Zaken en schrijft wekelijks het blog Binnenskamers. Ook is hij te horen in onze politieke podcast De Wandelgangen. Mail je tips of vragen.