Odkrycie w egipskim grobowcu. Pies sprzed 3500 lat odzyskał imię

• Badaczka Chelsea Kaufman odczytała imię psa "Ten-z-Podziemia" na ściennym malowidle w grobowcu TT 21 w Sheikh Abd el-Qurna koło Luksoru.
• Do identyfikacji wyblakłych hieroglifów wykorzystano wtyczkę DStretch do programu ImageJ, służącą do cyfrowego ulepszania obrazu.
• Zwierzę należało do urzędnika Usera z czasów XVIII dynastii, a liczba potwierdzonych staroegipskich psich imion wzrosła do 97.
• Badania Kaufman opublikowane zostały we wrześniu na portalu archeologii egipskiej journals.sagepub.com.

Cyfrowa technologia ujawniła wyblakły napis

W komorze grobowej znajdują się namalowane sceny ofiarowania przedstawiające psy w obrożach, siedzące pod krzesłem właściciela. Dwa z nich zostały zidentyfikowane we wcześniejszych dokumentacjach archeologicznych jako "Silny" oraz "Zaufany". Imię trzeciego zwierzęcia, namalowanego na wschodniej ścianie komnaty, pozostawało dotychczas nieczytelne.

Podczas badań egiptolożka Chelsea Kaufman zauważyła za głową psa ślady inskrypcji, których nie odnotowano w pierwotnych opisach. Do zwiększenia widoczności wyblakłych hieroglifów badaczka wykorzystała DStretch – wtyczkę do cyfrowego ulepszania obrazu przeznaczoną dla programu ImageJ. Odczytany napis tłumaczy się jako "Ten-z-Podziemia" (w wariancie przekładu: "On-z-Podziemia").

Dzięki temu odkryciu całkowita liczba psich imion zidentyfikowanych w źródłach starożytnego Egiptu wzrosła do 97. Archeolodzy znają łącznie blisko 100 takich imion, pochodzących z okresu od Starego Państwa aż po epokę ptolemejską.

Ponad połowę z nich odnaleziono w prywatnych grobowcach. Fakt nadawania psom indywidualnych imion wskazuje, że były one postrzegane przez właścicieli jako jednostki, a nie wyłącznie zwierzęta użytkowe.

Nietypowy wzór sierści i rzadki hieroglif

Jak opisuje portal heritagedaily.com, zidentyfikowany pies charakteryzuje się nietypowym wyglądem na malowidle. Przedstawiono go ze smukłą, białą sylwetką, opadającymi uszami, zakrzywionym ogonem oraz obrożą. Zwierzę wyróżnia rzadki, rudawy i falisty wzór na sierści, którego naukowcy nie odnotowali na innych zachowanych wizerunkach psów z tego okresu.

Motyw ten jest uderzająco podobny do wzoru na stroju Usera, ukazanego nad psem z bukietem kwiatów. Kaufman zaznaczyła, że ta zbieżność mogła stanowić celowy zabieg artystyczny, choć dokładne znaczenie wzoru na sierści pozostaje niewyjaśnione.

Jak podaje portal, według ustaleń badaczki umieszczenie wizerunku oraz imienia czworonoga w komorze grobowej mogło mieć podłoże religijne. W egipskich zwyczajach pogrzebowych zachowanie tożsamości po śmierci wymagało przetrwania imienia i podobizny zmarłego. Zasada ta obejmowała również zwierzęta domowe, umożliwiając utrwalenie ich tożsamości obok ich właścicieli.