پیش‌درآمد دولت برای افزایش قیمت سهمیه‌های اول و دوم بنزین

سخنگوی دولت پزشکیان اعلام کرده، اگر دولت بخواهد نرخ اول و دوم بنزین را افزایش دهد، به مردم اطلاع‌رسانی خواهد کرد. در حالی که طی روزهای گذشته سهمیه‌بندی بنزین با گام به گام با کاهش روبروست به نظر می‌رسد دولت پزشکیان حذف یارانه بنزین را با وجود اثرات منفی آن بر معیشت خانوارها ادامه خواهد داد.

فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در نشست خبری روز سه‌شنبه ۲۴ شهریورماه اعلام کرد: «دولت امیدوار است نیازی به تغییر سهمیه‌های اول و دوم بنزین نباشد. دولت بخواهد در سهمیه‌ها یا قیمت‌ها تغییری ایجاد کند، حتماً پیش از آن با مردم صحبت خواهیم کرد و بدون اطلاع‌رسانی به مردم تصمیمی نخواهیم گرفت.»

سخنگوی دولت افزوده: «اصلاح نرخ سوم بنزین قرار بود در زمستان انجام شود، اما به‌دلیل شرایط جنگی به تعویق افتاد.»

این در حالیست که سهمیه دوم بنزین در دوره جنگ ۳۹ روزه از ۱۰۰ به ۷۰ لیتر و پس از جنگ از ۷۰ به ۵۰ لیتر کاهش یافت. همچنین نرخ سوم بنزین از ۱۷ شهریورماه جاری با افزایش دو برابری از پنج هزار به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر رسید.

فاطمه مهاجرانی پیشتر اعلام کرده بود که نرخ اول و دوم بنزین تغییر نخواهد کرد اما اکنون برای تغییر قیمت این دو نرخ سهمیه‌ای نیز مقدمه می‌چیند!

دولت در روزهای گذشته و پس از تغییر نرخ سوم بنزین، به صورت چراغ‌خاموش تغییرات دیگری را نیز در سهمیه بنزین و گازوئیل اعمال کرد.

روز گذشته اعلام شد که سهمیه بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی اتومبیل‌های بالای یک میلیارد تومان لغو شده است. مدیر سامانه هوشمند سوخت از مصوبه‌ای در دولت خبر داده که اتومبیل‌های نو با ارزش بالای یک‌ میلیارد تومان مشمول سهمیه نرخ یک و دو بنزین نمی‌شوند و تنها ۱۱۰ لیتر بنزین ماهانه با نرخ سوم (۱۰ هزار تومانی) در کارت هوشمند سوخت‌شان شارژ می‌شود.

این خبر در حالی منتشر شده که قیمت اتومبیل از ابتدای سال با افزایش قابل توجهی روبرو شده و اکثر اتومبیل‌های بی‌کیفیت و ناایمن ساخت کارخانه‌های مونتاژکار داخلی نیز قیمت‌هایی بالای یک میلیارد تومان دارند!

این خبر موجی از واکنش شهروندان در شبکه‌های اجتماعی را در پی داشت و سبب شد سخنگوی دولت در توضیحی اعلام کند: « مصوبه حذف سهمیه بنزین خودروهای نوشماره بالای یک میلیارد پس از بحث در مراجع کارشناسی جمع‌بندی خواهد شد». آنچه فاطمه مهاجرانی گفته البته به معنای عدم اجرای طرح مصوبه‌ی دولت نیست و به نظر می‌رسد بیشتر برای مدیریت افکار عمومی و عادی‌نمایی خبر صورت گرفته است.

از سوی دیگر، هفته جاری شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد که اتومبیل‌های دولتی، وارداتی، نوشماره و دارای پلاک مناطق آزاد و ویژه اقتصادی دیگر مشمول سهمیه بنزین نرخ اول و دوم نخواهند بود.

مهدی مجرمی، مدیر روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه خراسان «رضوی»، در گفتگو با خبرگزاری «ایسنا» گفته، سهمیه نرخ اول ماهانه ۶۰ لیتر با قیمت ۱۵۰۰ تومان و نرخ دوم ۵۰ لیتر با قیمت ۳۰۰۰ تومان تعیین شده، اما چهار گروه یادشده از این سهمیه‌ها محروم هستند.

از سوی دیگر بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، در خانوارهای دارای چند اتومبیل، سهمیه یارانه‌ای فقط به یک اتومبیل تعلق می‌گیرد و اتومبیل‌های بعدی مشمول نرخ‌های اول و دوم نخواهند شد.

در آنسو سهمیه گازوئیل کامیونداران نیز بدون اعلام رسمی و از پیش مقامات دولتی کاهش یافته است. جلال موسوی نایب ‌رئیس کانون کامیونداران خبر داد که  سهمیه گازوئیل کامیونداران کاهش یافته و هیچ توضیح مشخصی در مورد چرایی این موضوع به کامیونداران داده نشده است.

کاهش سهمیه سوخت کامیونداران چند روز پس از آن صورت گرفت که «تشکل‌های کامیونداران و رانندگان سراسر ایران» نسبت به «هزینه‌های انفجاری» و کرایه‌ ثابت باربری اعتراض کرده بودند.

افزایش هزینه سوخت بطور مستقیم هزینه‌ حمل‌ونقل را افزایش خواهد داد و سبب افزایش قیمت تمام‌شده کالاها و خدمات می‌شود. این روند به معنای موجی از گرانی و تحمیل هزینه‌های بیشتر بر خانوارهایی است که این روزها به سختی هزینه‌های ضروری زندگی را تأمین می‌کنند.

قابل توجه اینکه سهمیه‌ی گازوئیل کامیونداران در شرایطی کاهش یافته که زنجیره تأمین در ایران به علت محاصره دریایی به شدت به حمل و نقل زمینی وابسته شده است. به بیان دیگر اثر کاهش سهمیه گازوئیل که به معنای افزایش هزینه سوخت برای کامیونداران است بیش از گذشته بر نرخ حمل‌ونقل و افزایش قیمت تمام‌شده کالاها موثر است.

کارشناسان اقتصادی و فعالان صنفی درباره اثرات منفی افزایش هزینه بنزین و گازوئیل بر معیشت خانوارهای کم‌درآمد هشدار می‌دهند. به ویژه آنکه طرح‌های حمایتی دولت که برجسته‌ترین آنها در حال حاضر توزیع کالابرگ است نتوانسته به اهداف اعلام‌شده دست پیدا کند.

علی ضمیری، فعال کارگری ساکن کرمان و بازنشسته معادن ذغال‌سنگ، با اشاره به اثر تورمی افزایش قیمت بنزین گفته «حتی پیش از افزایش قیمت بنزین، فشار تورمی بر خانوارهای کارگری بسیار شدید بود و از ابتدای سال، مردم تقریباً هر روز با قیمت‌های جدیدی در بازار مواجه شده‌اند.»

این فعال کارگری با انتقاد از افزایش روزانه قیمت کالاهای اساسی گفته «گاهی قیمت یک کالای ساده مانند پنیر ظرف یک روز از ۲۰۰ هزار تومان به ۲۴۰ هزار تومان می‌رسد، در حالی که درآمد روزانه بسیاری از کارگران حتی به یک میلیون تومان هم نمی‌رسد. نتیجۀ چنین وضعیتی، این است که کارگر هنگام مراجعه به فروشگاه، ناچار می‌شود بخشی از مایحتاج روزانه خود را حذف کند یا با دست خالی بازگردد.»

روزنامه «خراسان» نیز در شماره روز سه‌شنبه ۲۴ شهریورماه با هشدار درباره اینکه «مدارای نجیبانه مردم را نباید منفعلانه یا رضایتمندانه تعبیر کرد» نوشت «ردپای ناترازی بنزین و هدررفتش را باید در صنعت انحصاری خودروی کشور پیدا کرد. سال‌هاست نیاز جامعه به خودروی ایمن با قیمت مناسب و مصرف استاندارد، فقط با خودروی بی‌کیفیت، غیرایمن و گران داخلی پاسخ داده می‌شود. همراهی مردم در بحران بنزین، آزمونی بود که جامعه از آن سربلند بیرون آمد؛ حالا نوبت تمام قوا و نهادهاست که ثابت کنند نجابت ملت را غنیمت شمرده‌اند.»

اشاره روزنامه «خراسان» به اعتراضات آبان۹۸ است که با افزایش ناگهانی قیمت بنزین توسط دولت حسن روحانی آغاز شد. اکنون نیز شماری از تحلیلگران معتقدند مشخص شدن اثرات تورمی افزایش قیمت بنزین در هزینه جاری زندگی شهروندان، می‌تواند همچون آتش زیر خاکستر عمل کرده و سبب آغاز دور دیگری از اعتراضات سراسری شهروندان باشد.