'Trump-effect' op universiteiten: meer buitenlandse studenten dan afgesproken

Na jarenlang een daling te hebben gezien van het aantal nieuwe buitenlandse studenten, zijn er dit jaar juist weer iets meer begonnen aan een Nederlandse universiteit of hbo-opleiding. Koepelorganisaties UNL en VH denken dat door "ontwikkelingen in de Verenigde Staten" meer studenten voor een Europese studie kiezen.

Sinds Donald Trump terugkeerde in het Witte Huis voerde hij verschillende maatregelen in die het hoger onderwijs frustreren. Zo scherpte hij controles voor visumaanvragen aan, ruziede openlijk met meerdere universiteiten en morrelde hij aan de academische vrijheid.

Internationale studenten kiezen daardoor vaker voor een Europese studie, blijkt uit de cijfers. Zowel van binnen de dertig landen van de EER (Europese Economische Ruimte) als daarbuiten kwamen meer mensen naar Nederland: 800 meer Europeanen en 300 meer van daarbuiten. Met name vanuit Azië kwamen relatief flink meer studenten.

Hoger dan afgesproken

De cijfers zijn hoger dan universiteiten en hogescholen samen hebben afgesproken. Om het aantal buitenlandse studenten te beperken is afgesproken jaarlijks maximaal 16.766 internationale studenten te laten beginnen aan een studie in Nederland. Dit studiejaar waren dat er volgens de voorlopige cijfers 17.600. Zo'n 600 van hen volgen een technische opleiding.

De stijging komt na juist drie jaar van afnemende interesse vanuit het buitenland, door het ontmoedigingsbeleid van de opleidingen en de overheid. Dat is bedoeld om verengelsing tegen te gaan, meer woonruimte te behouden voor Nederlandse studenten en Nederlands belastinggeld niet aan buitenlandse studenten uit te geven.

Numerus fixus verscherpt

Om de instroom te beperken, verlagen meerdere universiteiten de numerus fixus die geldt voor Engelstalige versies van opleidingen als psychologie, economie, bedrijfskunde en politicologie. Voorzitter Caspar van den Berg van de Universiteiten van Nederland zegt dat zo "de instroom goed in balans blijft".

"We hebben internationaal talent hard nodig, zeker in prioritaire sectoren zoals in de techniek", zegt hij. "Tegelijkertijd hebben universiteiten afgesproken de internationale instroom te maximeren. We nemen daarom gerichte extra maatregelen."

Het Interstedelijk Studenten Overleg is tegen een numerus fixus. "Iedere student moet de vrijheid hebben om de opleiding van diens keuze te volgen", zegt een woordvoerder in een reactie. Als de instroom toch wordt beperkt, is het volgens ISO essentieel dat studenten daarover meebeslissen.

Minder studenten

In totaal startten dit jaar 40.800 nieuwe studenten aan een universitaire of hbo-opleiding. Dat is een stijging van 3,5 procent ten opzichte van vorig jaar. In totaal staan nu 330.000 studenten ingeschreven, 2000 minder dan vorig jaar.

Prognoses van het ministerie van OCW wijzen er nog altijd op dat het aantal studenten de komende jaren zal afnemen, tot iets meer dan 300.000 in 2032.