In presidentsrace Brazilië lijkt Bolsonaro op sociale media overal en Lula nergens

Nina Jurnacorrespondent Latijns-Amerika

Over ruim tien dagen gaat Brazilië opnieuw naar de stembus voor de tweede en beslissende ronde tussen de linkse president Lula da Silva en zijn radicaal-rechtse tegenstander Flavio Bolsonaro. In aanloop naar die spannende race merkte het campagneteam van Lula's Arbeiderspartij (PT) dat op Instagram berichten die vanuit Lula's officiële profiel zijn geplaatst niet goed zichtbaar zijn.

Pagina's van het campagneteam werden soms plotseling geblokkeerd en posts waren ineens onvindbaar. Als de NOS deze week zelf de proef op de som neemt en op Instagram 'Lula' intoetst , verschijnen er eerst allerlei andere accounts, waaronder het persoonlijke profiel van Lula's echtgenote Janja Silva.

Pas na een verfijnde zoekactie komt het persoonlijke profiel van de president van Brazilië naar boven. Maar zodra de letters 'Bol' worden ingevoerd verschijnt onmiddellijk het officiële account van de tot 27 jaar veroordeelde ex-president Jair Bolsonaro en dat van zijn zoon en presidentskandidaat Flavio Bolsonaro.

Is hier opzet in het spel en probeert techbedrijf Meta zich te mengen in de Braziliaanse verkiezingen? Volgens Lula's team is dat het geval en is niet alleen Lula's pagina na de eerste ronde vrijwel onvindbaar, maar ook dat van andere linkse leiders. De posts en het profiel van rivaal Bolsonaro zouden daarentegen veel beter zichtbaar zijn.

Op deze manier probeert Meta, zegt Lula's campagneteam, de familie Bolsonaro te bevoordelen bij deze verkiezingen. Een onafhankelijk onderzoek zal uiteindelijk moeten uitwijzen of zo bewust werd geprobeerd de verkiezingen te beïnvloeden.

Het Braziliaanse electoraal hof (TSE) gaf Meta 48 uur de tijd om met duidelijkheid te komen. Het techbedrijf ontkent de aantijgingen maar geeft verder weinig uitleg. Er zou sprake zijn van "een technische storing". Waarom socialemedia-accounts van de Bolsonaro's daar geen last van hebben, wordt niet duidelijk.

De schade voor links in aanloop naar de tweede ronde is ondertussen groot, want juist nu probeert Lula in te zetten op een online campagne in de hoop op winst in de tweede ronde. In de eerste ronde won Flavio Bolsonaro met 47 procent van de stemmen en behaalde president Lula 45 procent. De socialemediacampagne van radicaal-rechts was in aanloop naar de eerste ronde sterker en meer gericht op jongeren, terwijl de kritiek op de inmiddels 80-jarige Lula is dat zijn campagne verouderd is, jongeren niet aanspreekt en minder gericht is op sociale media.

Dat probeert een van de jongste leiders van Lula's Arbeiderspartij nu nog te veranderen. De 21-jarige Ana Elisa Santos Silva werd zelf met een half miljoen stemmen tijdens de eerste ronde gekozen in het Nationaal Congres voor de deelstaat Minas Gerais, dankzij haar persoonlijke tiktokcampagne. Zij richtte zich na haar winst rechtstreeks tot Lula: "President, laat mij de socialemediacampagne voeren!"

Ze probeert met korte en snelle video's de traditionele campagne van de oude Lula dynamischer te maken. Ook probeert ze rechtse kiezers weg te halen bij het 'Bolsonarismo' in de hoop dat zij in de tweede ronde op Lula zullen stemmen.

Dat Lula juist nu problemen heeft met Meta op een moment dat zijn partij - weliswaar rijkelijk laat - alsnog volop inzet op een socialemediacampagne is een grote domper voor links.

Het is niet de eerste keer dat Meta kritiek krijgt in Brazilië. Het bedrijf lag al in de clinch met de Braziliaanse overheid vanwege het niet genoeg tegengaan van de verspreiding van nepnieuws en haatberichten. WhatsApp werd als gevolg hiervan dagenlang geblokkeerd. In Brazilië gelden strenge regels voor platforms als het gaat om de verspreiding van desinformatie.

Zo legde het Braziliaanse Hooggerechtshof in 2024 een tijdelijke blokkade op van platform X en werd het uit de lucht gehaald. De spanningen met eigenaar Elon Musk liepen toen op. De partij van Bolsonaro heeft zich altijd verzet tegen de strengere regels en eisen voor de grootste Amerikaanse techbedrijven. De verwachting is dat als Flavio Bolsonaro de verkiezingen wint, de regels versoepeld worden en Big Tech meer ruimte en vrijheid krijgt in Brazilië.