ایران، روسیه و سیاست «شوک و بهت» ترامپ؛ تلاش برای ایجاد توازن میان حامیان و مخالفان جنگ

روزنامه وال‌استریت ژورنال، در یادداشتی به بررسی دلایل و زمینه‌های موضع‌گیری‌هایی از دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، در حوزه سیاست خارجی پرداخته که پس از نزدیک به شش سال حضور در کاخ سفید و بیش از یک دهه قرار داشتن در مرکز سیاست آمریکا، همچنان می‌تواند جهان را غافلگیر کند.

به‌نوشته والتر راسل مید، نویسنده یادداشتی که دوشنبه ۲۰ مهر منتشر شد، ترامپ تنها در هفته گذشته احتمال حملات جدید به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره را مطرح کرد، از خرید گازوئیل روسیه از سوی آمریکا خبر داد و در پی آن مقام‌های آمریکایی به اروپایی‌ها درباره احتمال قطع ارسال تسلیحات هشدار دادند، و یک «آتش‌بس انرژی» میان روسیه و اوکراین اعلام کرد که ظاهرا کی‌یف را غافلگیر کرد.

ترامپ همچنین به‌طور علنی احتمال ازسرگیری عملیات نظامی علیه حوثی‌های یمن را مطرح کرد و خواستار کناره‌گیری ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، شد.

به‌‌نظر نویسنده موج تازه فعالیت‌های دیپلماتیک ترامپ بازتاب‌دهنده باورهای او درباره ایران، روسیه، اهمیت انرژی و کم‌اهمیت بودن اروپا در محاسبات راهبردی اوست.

ایران و جایگاه انرژی در سیاست خارجی ترامپ

والتر راسل مید سپس به ارزیابی نظر ترامپ درباره جمهوری اسلامی پرداخته و نوشته او از دهه ۱۹۸۰ ایران را تهدیدی علیه ایالات متحده می‌دانسته و معتقد است دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای یا تسلط این کشور بر منابع انرژی خلیج فارس، منافع آمریکا را به خطر می‌اندازد.

او همچنین باور دارد که سوخت‌های فسیلی همچنان یکی از عناصر اصلی قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی خواهند بود و می‌خواهد ایالات متحده نقش مسلط را در منطقه خلیج فارس ایفا کند.

در مورد روسیه نیز ترامپ معتقد است واشینگتن و مسکو منافع مشترکی دارند؛ از جمله جلوگیری از تبدیل شدن روسیه به شریک زیردست چین، مقابله با افراط‌گرایی اسلام‌گرای سنی و مدیریت جایگاه دو کشور به‌عنوان تولیدکنندگان بزرگ انرژی.

ترامپ و ولادیمیر پوتین همچنین در تحقیر آنچه هر دو «خودکشی تمدنی» لیبرال‌های اروپایی معاصر می‌دانند، اشتراک نظر دارند.

بر اساس این دیدگاه، روابط واشینگتن و مسکو نباید بر سر مسائلی مانند بلندپروازی‌های ملی‌گرایانه اوکراین یا اعتراض‌های حامیان لیبرال این کشور در اروپا دچار اختلاف شود.

شکاف میان جنگ‌طلبان و مخالفان مداخله نظامی در ائتلاف ترامپ

به‌نوشته والتر راسل مید ترامپ می‌داند که ائتلاف سیاسی حامی او به دو جناح تقسیم شده است: گروهی که طرفدار سیاست خارجی سخت‌گیرانه و مداخله‌جویانه هستند و گروهی که خواهان محدود کردن مداخلات خارجی آمریکا هستند.

جناح تندرو خواستار اتخاذ سیاست‌های سخت‌گیرانه علیه روسیه و جمهوری اسلامی است. در مقابل، جناح مخالف مداخله نظامی می‌خواهد آمریکا روابط خود را با مسکو بهبود بخشد و از خاورمیانه فاصله بگیرد.

ترامپ تلاش کرده است با دنبال کردن سیاستی دوگانه، میان تمایلات شخصی خود و خواسته‌های پایگاه سیاسی‌اش سازگاری ایجاد کند.

او بدون آنکه تمام خواسته‌های هیچ‌یک از دو جناح را برآورده کند، به‌طور کلی در سیاست مربوط به ایران نفوذ بیشتری به تندروها داده و در سیاست مربوط به روسیه، ملاحظات جناح مخالف مداخله نظامی را بیشتر در نظر گرفته است.

به باور نویسنده، اکنون که ترامپ احتمال طولانی‌تر و پیچیده‌تر شدن جنگ در خاورمیانه را بررسی می‌کند، می‌خواهد با تلاش جدی‌تر برای گسترش روابط با مسکو، متحدان مخالف مداخله نظامی خود را راضی نگه دارد.

اینکه او می‌تواند دیپلماسی خود با روسیه را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای به‌عنوان تلاشی برای تامین سوخت ارزان‌تر معرفی کند، مزیت دیگری برای او محسوب می‌شود.

نارضایتی افکار عمومی از جنگ ایران و نزدیکی به روسیه

نویسنده یادداشت در عین تایید کرده هرچقدر هم که این ترکیب سیاست‌ها از نگاه کاخ سفید منطقی به نظر برسد، افکار عمومی آمریکا از جنگ ایران و افزایش قیمت سوخت ناشی از آن رضایت ندارد و با امتیاز دادن به روسیه نیز موافق نیست.

تکیه بر تندروها در خلیج فارس و جلب رضایت مخالفان مداخله نظامی در موضوع روسیه، ممکن است هزینه‌های سیاسی را میان جناح‌های مختلف ائتلاف ترامپ تقسیم کند؛ اما بر اساس نظرسنجی‌ها، این ائتلاف در حال کوچک‌تر شدن است.

به نظر می‌رسد ریاست‌جمهوری ترامپ وارد مرحله تازه‌ای شده که احتمالا از نگاه خود او چندان رضایت‌بخش نخواهد بود.

آنچه در نهایت ائتلاف پرتنش جنبش «آمریکا را دوباره عظیم کنیم» یا ماگا را در کنار یکدیگر نگه می‌دارد، بیش از آنکه یک ایدئولوژی مشترک باشد، ایمان به شخص ترامپ است.

انتظارات بزرگ حامیان ترامپ

به‌گفته والتر راسل مید از نگاه طرفداران ترامپ، او می‌تواند مرزهای آمریکا را ببندد و دولت‌های ضدآمریکایی را در سراسر نیمکره غربی از میان بردارد. او می‌تواند:

قاچاق مواد مخدر را متوقف کند و کارتل‌های مواد مخدر را در هم بشکند؛

صنایع تولیدی را به آمریکا بازگرداند و دوران طلایی تازه‌ای از رفاه برای کارگران صنعتی ایجاد کند؛

روند گسترش آنچه حامیانش انحطاط فرهنگی و سکولاریسم می‌دانند، معکوس کند؛

و همچنین پیشروی بوروکرات‌های مداخله‌گر و جهانی‌گرایان ضدآمریکایی را متوقف سازد.

نویسنده سپس تاکید کرده است که از نگاه این حامیان، روش‌های ترامپ ممکن است گاهی عجیب یا حتی ناخوشایند به نظر برسد، اما هیچ‌کس دیگری قادر نیست دستاوردهایی مشابه او داشته باشد. برای زنده نگه داشتن این باور، ترامپ باید توجه آمریکایی‌ها و جهان را همچنان بر نمایش سیاسی خود متمرکز نگه دارد. او همچنین باید فاصله میان وعده‌های درخشان و نتایجی را که ناگزیر تا اندازه‌ای ناامیدکننده خواهند بود، به حداقل برساند.

جنگ‌ها؛ فرصتی برای نمایش قدرت و خطری برای اعتبار ترامپ

جنگ‌ها انجام وظیفه نخست، یعنی جلب توجه عمومی، را آسان‌تر می‌کنند، اما تحقق وعده‌ها را دشوارتر می‌سازند. درگیری‌های نظامی می‌توانند نمایش‌هایی پرکشش ایجاد کنند و کمتر کسی این موضوع را بهتر از ترامپ درک می‌کند.

اما جنگ‌ها به‌راحتی با تبلیغات سیاسی قابل مدیریت نیستند.

با وجود تلاش‌های رییس‌جمهوری آمریکا، جنگ روسیه و اوکراین همچنان در حال تشدید است. همچنین برخلاف ادعاهای ترامپ درباره ضعف و ناتوانی حکومت ایران، قیمت بنزین و گازوئیل همچنان بالاست و گزارش‌هایی درباره آسیب‌پذیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس در برابر موشک‌های جمهوری اسلامی منتشر می‌شود.

به‌نوشته والتر راسل مید حامیان ترامپ به‌تدریج از خود می‌پرسند: پس آن قدرت خارق‌العاده‌ای که وعده داده شده بود، کجاست؟

سرخوردگی به‌آرامی آغاز می‌شود، اما می‌تواند به‌سرعت گسترش پیدا کند.

دشوارترین سال‌های احتمالی دوران سیاسی ترامپ

در شرایطی که نظرسنجی‌ها از انتخابات میان‌دوره‌ای دشوار برای جمهوری‌خواهان حکایت دارند، نگرانی درباره تبدیل شدن ترامپ به رییس‌جمهوری با نفوذ سیاسی محدود افزایش یافته و نرخ بهره و تورم نیز بر رأی‌دهندگان فشار وارد می‌کند، او ممکن است با دشوارترین سال‌های دوران طولانی فعالیت سیاسی خود روبه‌رو شود.

از نظر نویسنده، این مبارزه می‌تواند برای ترامپ بسیار تنهایی‌آور باشد. نه‌تنها دشمنان آمریکا خواهان شکست او هستند، بلکه بسیاری از متحدان این کشور نیز چنین خواسته‌ای دارند.

سیاست خارجی مبتنی بر «شوک و بهت» این امید را برای ترامپ ایجاد می‌کند که بتواند با دستیابی به موفقیت‌های غیرمنتظره، موقعیت سیاسی خود را تقویت کند. جهان باید خود را برای شوک‌های بیشتری از سوی ترامپ آماده کند. او انگیزه‌ای برای آرام کردن اوضاع ندارد.