İrlanda'da terörü bitiren isim CNN TÜRK'e konuştu: Terörsüz Türkiye'de "Türkiye modeli" için ne dedi?

28 yıl önce İrlanda’da terör örgütü IRA ile uzlaşıldı. Hayırlı Cuma Anlaşması'yla Kuzey İrlanda'da onlarca yıl süren çatışmaların sona erdirilmesi için siyasi çözüm süreci başlatıldı. Bugün ise Türkiye, kendine özgü bir modelle "Terörsüz Türkiye" sürecini adım adım ilerletiyor. Peki, Hayırlı Cuma Anlaşması'nın mimarlarından, eski İrlanda Başbakanı Bertıe Ahern, "Terörsüz Türkiye" sürecini nasıl değerlendiriyor? Masada 3. göz olmadan geliştirilen Türkiye modeli için ne diyor? Ahern, CNN TÜRK Muhabiri Doğa Başak Öztürk'ün sorularını yanıtladı.

Sayın Bertie Ahern, CNN TÜRK'e hoşgeldiniz. Hayırlı Cuma Anlaşması deneyimi ile başlamak istiyoruz. Çünkü Türkiye'nin de şu anda kendine özgü bir süreci var ve bu süreç "Terörsüz Türkiye" olarak isimlendiriliyor. Sizin deneyiminizden yola çıkarsak, Hayırlı Cuma'dan edinilen tecrübeler, Türkiye'ye kendi özgün süreci için faydalı olabilir mi? Türkiye'nin yürüttüğü bu süreçle ilgili değerlendirmeleriniz nedir?

Tüm barış süreçleri birbirinden farklıdır. İçinde bulunduğu koşullar ve tarihsel planı kast ediyorum. Ancak elbette ki benzerlikler var. Bizim barış sürecimizde İngiltere Başbakanı Tony Blair vardı. Yaklaşık 10 siyasi parti bizimle çalışıyordu. Ancak herhangi bir barış sürecine aktarılabilecek en önemli derslerden biri, mümkün olduğunda "kapsayıcı" olmaktır. İnsanların, şiddetsiz yöntemin en temel kural olduğu kabul etmesini sağlamalısınız. Taraflar şiddetten vazgeçmek konusunda mutabık kalmalı. Çatışmanın merkezinde yer alan mümkünce çok sayıda meseleyi sürece dahil etmelisiniz. Bizim müzakerelerimiz 10 ay sürdü ama uygulama süresi birkaç yıl devam etti. Dolayısıyla sürecin ilerlemesini sağlamak için sabra, kararlılığa ve sürdürülebilirliğe ihtiyacınız var.

Türkiye'de de başarıya ulaşılabilmesi için sabır gerektiğini mi söylüyorsunuz?

Evet, bunun bir süreç olduğunu düşünüyorum. Bence işin sırrı burada. Ben yıllar içinde çok sürece dahil oldum. Türkiye'den de bir grupla görüştüm. Son 10 yıl içinde İrlanda'yı ziyaret eden pek çok kişi oldu. Gerçekten istekli olan insanlar var.

Türkiye'nin kendi sürecinin farklılıklarından biri de kendi sürecinde dışarıdan bir aktör, bir 3. göz olmaması. Siz de her ülkenin kendi süreci olduğunu söylediniz. Mesele şu ki Türkiye'deki sürecin ilerlememesini isteyenler var. Ülkenizdeki deneyime bakarak soruyorum ki sizce farklı aktörlerin dahil olması bir avantaj mı dezavantaj mı? Bunun handikapını gördünüz mü? Ayrıca süreci baltalamaya çalışan gruplar hakkında ne demek istersiniz?

Her barış sürecinde olur. Bizde de vardı milliyetçiler vardı, Britanya yanlıları vardı. Buradaki temel farklılık ve zorluk bazı insanlar karşı tarafla masaya oturmak istemiyor. İkna etmemiz onları masaya müzakerelere ikna etmemiz uzun zaman aldı. Ancak Bill Clinton tarafından bize arabulucu olarak gönderilen George Mitchell vardı. Biliyorum bazı süreçlerde bunun gerekli olmadığı düşünülüyor ancak elbette işe yarayabilir. Bence gerçekten önemli olan mümkün olduğunda dahil etmek ve dışarıyı dışarıda bırakmak. Sürecin sonunda ortaya çıkan şey,, insanların gerçekten başarılı ve kapsayıcı bir sonuç görülmeli.

Peki, Türkiye'deki süreçle ilgili beklentiniz nedir?

Yıllar içinde Türkiye'den insanlarla yaptığım görüşmeler sonucu söyleyebilirim ki gerçekten başarılı bir sonuç görmeyi arzu eden çok kişi var. Bizde farklıydı. Sonuçta hükümetler arası bir anlaşmaya varmamız gerekiyordu.

Türk kamuoyu gelecek için kalıcı bir barışın sağlanmasını umut ediyor. Çünkü PKK yıllar boyunca Türkiye'de çok kanlı terör eylemleri gerçekleştirdi. Türk kamuoyuna, "kalıcı bir barış" umudu taşıyanlara mesajınız nedir?

Her zaman barış sürecinin içinde yer aldım. Tüm sorunları çözmeye çalışmanın demokratik ve barışçıl yollarına inanıyorum. İrlanda'da biliyorsun yüzlerce yıl sorun yaşadık. Son çatışma 30 yıl sürdü. Bence meseleleri barışçıl yollarla çözebilmek herkes için iyidir. Daha huzurlu bir ortam sağlar. Ekonomi açısından, gelecek açısından iyidir. Ne kadar zor olursa olsun, barış her zaman herkes için en iyi seçenek. Benim tavsiyem şu; Yaşanan zorluklara ve süreçte karşılaşılabilecek zorluklara rağmen çaba göstermeye değer.

Türkiye eğer tamamen başarıya ulaşırsa, sizce benzer sorunlar yaşayan başka ülkeler gibi bir gün "iyi bir örneğe" dönüşür mü? Tıpkı sizin gibi...

Evet, tabi ki. Benim ülkem küçük bir ülke. Ancak barış içinde yaşamanın çok kazanımlarını gördük. Her şey mükemmel değil. Ancak artık şiddet yok. İnsanlar birbirlerini sevmiyor olabilir ancak en azından sorunları artık medeni bir şekilde ele almaya hazırlar. Bence Türkiye de dahil olmak üzere herhangi bir ülkede meseleleri barışçıl yollarla çözmek her zaman faydalı olacaktır.