Nowa wiedza o życiu ośmiornic. Naukowcy zbadali ich ruchy

• Badanie przeprowadzono na trzech młodych ośmiornicach zwyczajnych.
• Analiza nagrań pozwoliła wyróżnić trzystopniowy i czterostopniowy sposób pokonywania otworów.
• Wyniki mogą pomóc w projektowaniu robotów przeznaczonych do pracy w trudno dostępnych miejscach.

Ośmiornice nie mają sztywnego szkieletu. Ich ciało opiera się na układzie mięśni określanym jako muskularny hydrostat. Dzięki temu ramiona mogą się zginać, wydłużać i zmieniać kierunek, a worek ciała dopasowuje kształt do przestrzeni.

Dwa sposoby pokonywania otworów

W eksperymencie ośmiornice musiały przechodzić przez otwór o regulowanej szerokości. Ich ruchy rejestrowano na wideo. Gdy szczelina była szersza niż odległość między oczami, zwierzę najpierw sprawdzało ją jednym ramieniem, potem wsuwało kolejne i podciągało resztę ciała.

Przy mniejszym otworze pojawiał się dodatkowy etap. Najpierw przez szczelinę przechodziły pozostałe ramiona, a dopiero później głowa i worek ciała.

– W naturze ośmiornice potrafią poruszać się przez przestrzenie mniejsze niż ich własne ciała. Tę umiejętność nazywamy zachowaniem przeciskania się – tłumaczy Wenci Xin z Soft Robotics Lab na Narodowym Uniwersytecie Singapuru.

Na początku naukowcy oczekiwali, że zwierzęta zastosują tę samą strategię. – Zaskoczyło nas, że się ona zmienia – przyznaje badaczka.

Wcześniej zakładano, że najważniejszy jest dziób, czyli jedyna sztywna część ciała ośmiornicy, znajdująca się w centralnej części ciała, u podstawy ramion (macek), w miejscu otworu gębowego. Wyniki eksperymentów wskazują jednak, że większe znaczenie może mieć rozmiar ramion przy nasadzie ciała.

Przeciskanie się ułatwia ośmiornicom ucieczkę przed drapieżnikami oraz docieranie do miejsc niedostępnych dla innych zwierząt. Zespół badawczy widzi w tych obserwacjach także zastosowanie inżynieryjne. Elastyczne ramiona mogłyby pomóc stworzyć roboty ratownicze, które nie tylko przechodzą przez ciasne przestrzenie, lecz także przenoszą narzędzia, czujniki i urządzenia komunikacyjne.

Konstruktorzy musieliby jednak połączyć miękkość z odpowiednią siłą. Tradycyjne siłowniki wymagają bowiem sztywnych elementów, które ograniczają elastyczność.