Nederlands kennisplatform Raam op zwarte lijst gezet in Rusland

Het Nederlandse kennisplatform Raam, dat informatie deelt over Rusland en Oost-Europa, is in Rusland bestempeld als ongewenste organisatie. Het is voor het eerst dat een Nederlandstalig medium op deze lijst is gezet.

Hierdoor lopen Russische en Belarussische auteurs die voor Raam schrijven mogelijk extra risico's. Volgens het platform riskeren die journalisten een boete of strafvervolging.

Een buitenlandse organisatie wordt door Rusland als ongewenst aangemerkt als de activiteiten "een bedreiging vormen voor de fundamenten van de constitutionele orde van de Russische Federatie, het defensievermogen van het land, of de veiligheid van de staat", citeert(opent in nieuw venster) Raam een Russisch wetsartikel.

Op de lijst(opent in nieuw venster) staan nu meer dan 420 ongewenste organisaties. Eind vorige maand is besloten om de activiteiten van Raam erop te zetten en gisteren is dat openbaar gemaakt door het Russische ministerie van Justitie.

Het platform bestaat al tien jaar. Waarom juist nu dit besluit is genomen, is onduidelijk. Rusland motiveert de reden niet en organisaties worden niet op de hoogte gebracht wanneer ze op de lijst worden gezet.

Hubert Smeets, een van de oprichters van het platform, kwam erachter door een bericht(opent in nieuw venster) van de onafhankelijke Russische nieuwssite Mediazona. Smeets zegt verbaasd te zijn. "Zo ongelooflijk belangrijk zijn we niet. We zijn ook niet actief in Rusland zelf. Het wijst erop dat we door de Russische autoriteiten gebruikt worden om de verhoudingen met Nederland te escaleren."

De Russische ambassade in Den Haag heeft de Nederlandse regering en ook Raam al langer op de korrel, zegt Smeets. "Kennelijk wil men nu duidelijk maken dat er ook juridische consequenties zijn aan onze activiteiten."

Voor de Nederlandse drijvende krachten achter Raam zijn er nauwelijks consequenties, afgezien dat ze niet naar Rusland kunnen afreizen, zegt Smeets. "Maar het is wel verdraaid vervelend voor onze auteurs in Rusland en Belarus. Die zouden hier wel last van kunnen krijgen, dat zijn kwetsbare journalisten. Ik hoop erg dat bijvoorbeeld de Nederlandse ambassade in Moskou dat goed in de gaten houdt."

Smeets zegt dat al jaren voorzichtig wordt omgesprongen met het inzetten van die auteurs. "Maar sommige van onze medewerkers staan erop dat ze met naam en toenaam op onze site staan. Ze zeggen dat als ze in het geniep en anoniem moeten gaan werken, ze geen Russen meer zijn. Naar eigen zeggen leggen ze zich dan neer bij de politiestaat die Rusland geworden is."

Toch zegt Smeets dat Raam voorzichtiger zal worden. "We zullen nog nadrukkelijker vragen wat de Russische medewerkers zelf willen. We zullen nog meer moeten afgaan op hun eigen inschattingen van de gevaren die ze lopen."

Voorlopig verwacht Smeets dat er niets gaat veranderen aan de inhoud van Raam, ondanks de Russische maatregel. "Op korte termijn niet, maar ik sluit toch niet uit dat auteurs op andere manieren gaan werken. Als we met anonieme bronnen moeten gaan werken, dan gaat dat ten koste van betrouwbaarheid. Dat is vervelend, want we proberen met open vizier te werken. Uiteindelijk is het dus wel degelijk schadelijk."