Kleine en middelgrote bedrijven hebben de basis van cybersecurity niet op orde

Kleine en middelgrote bedrijven (mkb'ers) lopen een wezenlijk risico slachtoffer te worden van een cyberaanval. Daarvoor waarschuwt de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV). Volgens de veiligheidsdienst ontbreken vaak eenvoudige basismaatregelen van cybersecurity. Het gaat om bedrijven soms eenvoudig kunnen nemen.
Zo gebruikt 5 procent van het mkb geen antivirussoftware, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Bedrijven werken soms ook met zwakke wachtwoorden: 17 procent van het mkb heeft geen afspraken om dat te voorkomen.
Ook ontbreekt vaak een extra beveilingslaag bij het inloggen. Bijvoorbeeld dat een medewerker naast een wachtwoord een extra toegangscode moet invullen. In de cybersecuritywereld heet dit MFA: multifactorauthenticatie. Deze beveiliging maakt een hack veel moeilijker. Toch past 18 procent van de mkb'ers de maatregel niet toe.
"De meeste hacks zijn niet de spannende cyberaanvallen die je in films ziet", zegt Martine Groen. Zij doet aan de Hogeschool Utrecht onderzoek naar cybersecurity bij het mkb. "Meestal komt het door stommiteiten, zoals een makkelijk te raden wachtwoord."
Onvoldoende aandacht voor beveiliging: 'Gevaarlijke cocktail'
Hoe het mis kan gaan, weten ze bij Royal Dirkzwager. Dit bedrijf monitort scheepvaart voor onder meer havens. In maart 2023 werd het bedrijf digitaal gegijzeld: alles op de computerservers werd op slot gezet. Een criminele groep eiste losgeld om de bestanden weer toegankelijk te maken.
"Dat was een gevaarlijke situatie", zegt Nicolas Maes, hoofd IT bij het bedrijf. "We houden bijvoorbeeld ook het scheepverkeer rond boorplatformen in de gaten, zodat daar geen schepen varen die daar niet mogen zijn. Door de aanval verloren we het zicht op veertig boorplatformen. We moesten er helikopters naartoe sturen om ze te bewaken."
De aanval had waarschijnlijk voorkomen kunnen worden als Royal Dirkzwager een aantal basisbeveiligingsmaatregelen had genomen, denkt Maes. "Vlak daarvoor verhuisden we al onze bestanden, computerprogramma's en IT-omgeving naar externe computerservers", vertelt hij. Zo kunnen medewerkers altijd via het internet toegang krijgen tot bedrijfsinformatie.
Die omgeving was niet goed beveiligd. "Er was geen limiet op het aantal inlogpogingen dat iemand kon doen", zegt Maes. Daardoor kon een hacker net zo lang wachtwoorden proberen tot het met het juiste wachtwoord lukte.
Ook had het bedrijf geen MFA-beveiliging, zegt Maes. "Ik schaam me een beetje als ik dat zeg, want dat was een gevaarlijke cocktail. We hebben bij die verhuizing onvoldoende aandacht gegeven aan de IT-beveiliging. Het zijn een paar kleine maatregelen waarvan we nu zeggen: hadden we die toen maar genomen."
'Groot en structureel probleem'
Het ontbreken van die basismaatregelen is een structureel probleem, waarschuwt de NCTV. De veiligheidsdienst ziet bijvoorbeeld ook dat bedrijven hun bedrijfsnetwerk niet actief monitoren, zodat ze indringers kunnen betrappen. "Je wil dat er een alarm afgaat als er een aanvaller binnenkomt", zegt Vaisha Bernard van beveiligingsbedrijf Eye Security. "Daarom moet je een soort camerasysteem op je netwerk installeren."
Toch doet 37 procent van de mkb'ers dat niet. Een ongeveer net zo grote groep houdt geen bestanden bij over hoe computernetwerken of -systemen gebruikt worden. Daardoor kan na een cyberaanval geen onderzoek plaatsvinden naar waar een hacker allemaal toegang toe had.
"In de media gaat veel aandacht uit naar grote aanvallen van bekende bedrijven", zegt Harm Teunis van beveiligingsbedrijf ESET. "Wat je niet hoort, zijn al die mkb'ers die jaarlijks slachtoffer zijn van een cyberaanval en gegevens van medewerkers of klanten worden gestolen."
"Kleine bedrijven geven vaak minder geld uit aan cybersecurity. Ondernemers zijn bang dat het een grote hap uit hun omzet kost. Ook gelden voor grote bedrijven strenge eisen. Voor veel mkb'ers is dat niet zo."
'Mkb stelt cybersecurity vaak uit'
Grote bedrijven hebben vaak specialisten of hele afdelingen die zich bezighouden met cybersecurity, zegt onderzoeker Groen van de Hogeschool Utrecht. "Dat kan in het mkb niet. Die kennis ontbreekt vaak. Ondernemers vinden cybersecurity echt wel belangrijk. Maar ze hebben het altijd druk, dus het wordt vaak uitgesteld."
Daarom vindt ze dat mkb'ers meer ondersteuning moeten krijgen, bijvoorbeeld van brancheverenigingen. Als die veel dingen uitzoekt voor bedrijven in hun sector, hoeven ondernemers dat niet zelf te doen. Zo kunnen mkb'ers heel concrete adviezen krijgen om hun cybersecurity te verbeteren."
De cyberaanval op Royal Dirkzwager was voor het bedrijf een leerzame ervaring, zegt Maes. "Die basismaatregelen hebben we daarna wel genomen", zegt hij. "Mijn advies aan andere bedrijven: regel dit nu. En niet als het te laat is."
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.