«جنگ آخرزمانی»؛ زبان دیپلماسی جمهوری اسلامی برای توافق با واشنگتن
رئیس جمهور آمریکا در حالی پیشنهاد مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی برای آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز را رد کرده که هم جنگ با رژیم ایران بدون نتیجه قطعی همچنان ادامه دارد و هم انتظار میرود «مذاکرات غیرمستقیم» ادامه مییابد.
در شرایطی که جنگ هشتماهه میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی همچنان بدون نتیجهای قطعی ادامه دارد، دونالد ترامپ رئیس جمهور ایالات متحده پیشنهاد تازهی مذاکرهکنندگان تهران برای بازگشایی تنگه هرمز و آتشبس موقت را رد کرده ولی همزمان اعلام نموده است که انتظار دارد مذاکرات «غیرمستقیم» در همین هفته ادامه یابد.
بر اساس گزارش «نیویورک پست»، عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز یکشنبه در مصاحبهای با شبکهی «انبیسی» گفت که رژیم ایران برای یک «جنگ آخرزمانی» نیز آماده است اما دیپلماسی را ترجیح میدهد.
عراقچی در این مصاحبه ادعا کرد پیشنهاد جمهوری اسلامی «بسیار معقول» است و اگر واشنگتن جدی باشد، امکان بازگشایی تنگه هرمز وجود دارد. او گفت که آمریکا مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی را هم در جنگ و هم در دیپلماسی آزموده و «ما به خودمان اعتماد داریم».
لحن ترکیبی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی شامل تهدید و آمادگی مذاکره، الگوی آشنای رژیم ایران است: نمایش قدرت برای حفظ وجههی داخلی در حالی که فشار اقتصادی جمهوری اسلامی را مجبور به تحرک دیپلماتیک کرده است.
به گزارش نیویورک پست، سفر عباس عراقچی که به همراه مسعود پزشکیان برای شرکت در سخنرانی سالیانهی سازمان ملل در نیویورک حضور یافته بود، هنوز ادامه دارد تا شاید بتواند از طریق «تهدید و تطمیع» بر تصمیم دونالد ترامپ برای بازگشت به «تفاهمنامه اسلام آباد» تاثیر بگذارد.
این تحولات نشاندهندهی موضع قدرت واشنگتن در برابر رژیمی است که پس از ماهها فشار اقتصادی و نظامی در موقعیت ضعف قرار گرفته و اکنون میکوشد امتیازات فوری بگیرد؛ بدون آنکه تضمین معتبری دربارهی برنامه هستهای و رفتار منطقهای خود ارائه دهد.
دونالد ترامپ در گفتگوی تلفنی روز یکشنبه با اکسیوس گفت: «انتظار دارم مذاکرات بیشتری با جمهوری اسلامی ایران [در این هفته] انجام شود. آنها میخواهند معامله کنند اما این معاملهای نیست که من بخواهم. این همان چیزیست که شاید یک سال پیش میپذیرفتیم. آنها دست خود را بیش از حد بازی کردهاند». رئیس جمهور آمریکا در پاسخ به پرسش دربارهی از سر گرفتن حملات هوایی افزود: «همیشه به آن فکر میکنم».
پیشنهاد جمهوری اسلامی برای هفت روز آتشبس که از طریق میانجی قطری در حاشیهی هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل به هیئت آمریکایی، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، منتقل شد، شامل موارد زیر است:
-آتشبس گسترده در تمام جبههها از جمله لبنان
-لغو تحریمهای فروش نفت و رفع محاصرهی دریایی بنادر ایران
-آزادسازی حدود ۱۲ میلیارد دلار داراییهای مسدودشده
در مقابل، رژیم ایران متعهد میشود تنگه هرمز را ظرف حدود شش روز بازگشایی کند و در روز هفتم نیز مذاکرات دربارهی «توافق نهایی» از سر گرفته شود.
مقامات آمریکایی این پیشنهاد جمهوری اسلامی را «دریافت همهچیز از پیش» در برابر صرفا وعده گفتگو ارزیابی کردهاند. مایک والتز نماینده آمریکا در سازمان ملل تصریح کرد رژیم تهران خواستار امتیازات فوریست در حالی که تنها قول مذاکره میدهد.
منابع منطقهای تائید کردهاند دور تازهای از گفتگوهای غیرمستقیم ممکن است از روز دوشنبه ۲۸ سپتامبر آغاز شود. با این حال، واشنگتن تاکید دارد هر توافقی باید شامل امتیازات هستهای واقعی از سوی رژیم ایران باشد. موضع ثابت ترامپ این است که جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد.
مسئله هستهای اولویت استراتژیک دونالد ترامپ
هرگونه تسکین اقتصادی پیش از محدودیتهای راستآزماییشده بر غنیسازی و برنامهی موشکی، خطر تکرار تجربهی توافق برجام را دارد؛ توافقی که ترامپ در دورهی اول ریاست جمهوری خود روز هشتم ماه مه ۲۰۱۸ از آن خارج شد زیرا معتقد بود این توافق رژیم ایران را به اندازهی کافی محدود نمیکند.
واشنگتن نمیتواند اجازه دهد رژیم تهران با فروش نفت و دسترسی به داراییهای مسدودشده نفس تازه کند و سپس مذاکرات هستهای را به تأخیر بیندازد یا شروط خود را دیکته کند.
دست بالای آمریکا در کنترل تنگه هرمز
مقامات آمریکایی اعلام کردهاند شب جمعهی گذشته حدود ۲۲ میلیون بشکه نفت از تنگه عبور کرده و واشنگتن «کنترل کامل» بر آن دارد. پذیرش شروط تازهی رژیم ایران برای بازگشایی فوری، این اهرم را از دست آمریکا خارج میکرد و به جمهوری اسلامی امکان میداد که دوباره از مسیر حیاتی انرژی جهان به عنوان ابزار باجخواهی استفاده کند.
ابعاد منطقهای پیشنهاد جمهوری اسلامی
در این میان، درخواست آتشبس شامل لبنان عملاً به معنای وادار کردن اسرائیل به توقف عملیات علیه حزبالله است؛ نیرویی که سالها از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تجهیز و هدایت شده و امنیت اسرائیل و نیروهای آمریکایی در منطقه را تهدید میکند.
منافع آمریکا ایجاب میکند که اسرائیل به عنوان متحد اصلی آن در خاورمیانه تضعیف نشود و شبکهی مزدوران نیابتی جمهوری اسلامی بدون هزینه باقی نماند؛ چنانکه حوثیهای وابسته به رژیم ایران در یمن همچنان فعال هستند. هر توافقی که این جبههها را نادیده بگیرد، از نظر واشنگتن میتواند ناقص و ناپایدار محسوب گردد.
زمانبندی سیاسی و نظامی
انتخابات میاندورهای ایالات متحده در اوایل نوامبر نزدیک است. گزارشها حاکی از آن است که ترامپ به مشاورانش گفته احتمال از سر گرفتن حملات هوایی پس از انتخابات را در نظر دارد، هرچند موضع او میتواند تغییر کند. حفظ گزینهی نظامی، رژیم ایران را در وضعیت عدم قطعیت نگه میدارد و از امتیازدهی عجولانه مانند تفاهمنامه اسلامآباد جلوگیری میکند.
همزمان، ادامهی گفتگوهای غیرمستقیم از طریق قطر نشان میدهد واشنگتن درِ دیپلماسی را نبسته، اما از شروط خود نیز کوتاه نیامده است. این تعادل- فشار حداکثری همراه با کانال مذاکره- منطبق با رویکرد ترامپ در دورهی اول ریاست جمهوری وی در ارتباط با کره شمالی است.
اقتصاد جمهوری اسلامی تحت فشار شدید عملیات «طرد اقتصادی» قرار دارد. محاصرهی بنادر، محدودیت فروش نفت و انزوای مالی، رژیم را وادار به ارائهی پیشنهاد هفت روز آتشبس کرده است. پذیرش این پیشنهاد توسط آمریکا، چنین فشاری را پیش از کسب امتیازات ملموس از بین میبرد.
وزیر خزانهداری ایالات متحده اسکات بسنت تأکید کرده کارزار اقتصادی علیه بقایای جمهوری اسلامی در حال نتیجه دادن است. برای آمریکا، هدف نهایی نه صرفاً بازگشایی تنگه هرمز، بلکه تغییر رفتار رژیم ایران در سه حوزهی هستهای، موشکی و حمایت از گروههای مزدور نیابتی است.
اکنون میانجیگری با چانهزنی قطریها ادامه دارد و دو طرف از نظر فاصلهی مواضع هنوز از یکدیگر بسیار دور هستند. جمهوری اسلامی همچنان اصرار دارد بدون تحقق شروط خود دربارهی مسئلهی هستهای صحبت نکند.
در آمریکا نیز هر توافقی باید از آزمون کنگره و افکار عمومی بگذرد، به ویژه اگر به نظر برسد که امتیازات یکطرفه داده شده است. احتمال تشدید حملات نظامی پس از انتخابات میاندورهای نیز وجود دارد و عراقچی صراحتاً گفته رژیم ایران تاکتیکهای خود را تغییر داده و آمادهی از سر گرفتن جنگ است.
با این حال، موقعیت کنونی آمریکا حتی قویتر از ماههای ابتدایی جنگ است. عبور نفت از تنگه هرمز تحت نظارت آمریکا ادامه دارد. دونالد ترامپ به درستی تشخیص داده پیشنهاد فعلی مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی، همان چیزیست که «یک سال پیش شاید پذیرفته میشد»، اما امروز واشنگتن در موقعیت بالاتر و تعیین شروط بیشتری قرار دارد.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.