The Jerusalem PostFrance calls for UN Security Council meeting after Russian strikes kill eight, damage Kyiv embassyInquirerRomualdez co-accused surrenders to NBI, says OmbudsmanZDF heuteEntdecken Sie das ZDF-NachrichtenstudioAntara NewsIndonesia foils eight attempts to smuggle 500,751 lobster seedsThe RegisterMicrosoft suggests Registry hack to work around hotpatch woesIl Fatto Quotidiano“Sono allergico alle friggitrici ad aria: niente colore, niente sapore. La destinazione gastronomica più sottovalutata? Il Vietnam. La più sopravvalutata? Parigi. E il cioccolato di Dubai è disgustoso”: Gordon Ramsay a ruota liberaNDTVPM Modi Inaugurates First SCO Civilisation Dialogue Forum In DelhiWirtualna PolskaFala dezinformacji ws. alertów RCB. MSWiA wyjaśniaVanguardTaraba varsity ASUU suspends strike conditionallyDW EnglishMyanmar genocide ruling: Rohingya say struggle for justice not overCNN بالعربيةالحوثيون يوسعون قائمة أهداف هددوا بمهاجمتها في السعودية.. ما هي؟OnetTrzy obiekty spadły na teren Polski. MSWiA przedstawia godzinowy przebieg wydarzeń
The Daily Newsstand · Free, Always
Friday, November 20, 2026

MSZ utajnia raport w sprawie zabójstwa Polaka w Gazie. Poznaliśmy kulisy

Translate

Pochodzący z Przemyśla Damian Soból został zabity przez izraelskie wojsko 1 kwietnia 2024 r. Polak pracował w Strefie Gazy jako wolontariusz międzynarodowej organizacji humanitarnej World Central Kitchen (WCK), dostarczającej żywność Palestyńczykom na ogarniętym wojną terytorium.

Trzy samochody, którymi podróżowali pracownicy WCK, zostały kilkukrotnie ostrzelane przez izraelską armię mimo wyraźnych oznaczeń, że należą one do organizacji humanitarnej i wcześniejszej koordynacji ich przejazdu. Oprócz Sobola w ataku zginęło sześć innych osób.

Polski rząd jeszcze w 2024 r. zlecił zbadanie tej sprawy Międzynarodowej Komisji do spraw Ustalania Faktów z siedzibą w szwajcarskim Bernie (ang. skrót IHFFC). To specjalne ciało powołane na mocy Konwencji Genewskich, które może m.in. ustalać okoliczności popełnionych zbrodni wojennych.

IHFFC przeprowadziła śledztwo i 18 października 2024 r. przekazała Polsce swój raport na temat zabójstwa Damiana Sobola. Dokument do dziś nie ujrzał światła dziennego. Podobnie jak stanowisko polskiego rządu przyjęte w tej sprawie 6 grudnia 2024 r.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Onet wygrywa w sądzie z MSZ

Onet we wrześniu 2025 r. zwrócił się do Ministerstwa Spraw Zagranicznych o przekazanie obu dokumentów w trybie dostępu do informacji publicznej. Gdy resort dyplomacji odmówił, zasłaniając się ogólnikowo "tajemnicą dyplomatyczną", skierowaliśmy skargę do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał rację Onetowi i uchylił decyzję ministra spraw zagranicznych. Według sądu uzasadnienie resortu o odmowie dostępu było "lakoniczne i niewystarczające dla podjętego rozstrzygnięcia".

— To bardzo ważna wygrana dla dziennikarzy — zaznaczał adwokat Mateusz Ostrowski, pełnomocnik Onetu w tej sprawie. — Sąd w całej rozciągłości podzielił zarzut, że samo powołanie się na "tajemnicę dyplomatyczną" nie wystarcza, żeby odmówić dostępu do informacji publicznej.

Po wygranej w WSA ponownie zwróciliśmy się do MSZ o udostępnienie nam raportu IHFFC i stanowiska rządu na temat zabójstwa Damiana Sobola. W środę ponownie otrzymaliśmy odpowiedź odmowną.

Tym razem ministerstwo przedstawiło jednak dużo obszerniejsze uzasadnienie. Jego treść rzuca nowe światło na okoliczności powstania raportu międzynarodowej komisji.

Znamy szczegóły porozumienia ze szwajcarską komisją. Od początku przewidywało tajność

Jak się dowiadujemy, polski rząd wyraził zgodę na podpisanie porozumienia z Komisją w Bernie już 11 czerwca 2024 r. Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski zawarł je dziewięć dni później w Warszawie.

Szczegółowe zapisy umowy od początku przewidywały utajnienie ustaleń Komisji. Punkt 2.1 porozumienia mówił, że "IHFFC będzie kierować się zasadami neutralności, niezależności, bezstronności i poufności". Z kolei punkt 2.7 głosił: "Praca IHFFC będzie objęta klauzulą poufności. IHFFC i Rząd zgadzają się, że nic nie zostanie upublicznione, dopóki obaj Uczestnicy nie wyrażą na to zgody". Dalej punkt 3 porozumienia mówił, że "rząd poda do wiadomości publicznej ustalenia i zalecenia wyłącznie za obopólnym porozumieniem".

Ujawnienie ustaleń na temat śmierci Polaka wymagało więc od początku dodatkowej akceptacji ze strony międzynarodowej komisji. Tymczasem IHFFC 11 czerwca 2025 r. wprost poinformowała stronę polską o braku zgody na opublikowanie tekstu jej raportu. Blokada informacyjna dotyczyła zarówno ustaleń komisji, jak i wydanych przez nią rekomendacji — dowiaduje się Onet.

"W tym stanie rzeczy, przede wszystkim wobec braku zgody komisji na udostępnienie raportu, minister spraw zagranicznych nie ma innego wyboru, jak tylko konsekwentnie chronić przedmiotowe informacje, wykorzystując wszelkie dostępne ku temu instrumenty prawne, posługując się jedynym obecnym dostępnym mu narzędziem prawnym, jakim jest tajemnica dyplomatyczna" — czytamy w przesłanym nam przez MSZ uzasadnieniu.

Ponowna odmowna decyzja ministerstwa także podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Izrael zamyka dochodzenie bez pociągania winnych do odpowiedzialności karnej

Śledztwo w sprawie zabójstwa Damiana Sobóla od kwietnia 2024 r. prowadzi Prokuratura Okręgowa w Przemyślu. Postępowanie utknęło jednak w miejscu ze względu na brak współpracy ze strony Izraela, który nie odpowiada na wnioski polskich śledczych o pomoc prawną.

Swoje własne wstępne ustalenia poczyniły izraelskie władze. Już kilka dni po zabiciu wolontariuszy oceniły, że ostrzał ich samochodów był "poważnym błędem" wynikającym z "mylnej identyfikacji". Dwóch izraelskich oficerów zostało odwołanych ze stanowisk dowódczych, a trzech innych otrzymało nagany.

Zniszczony samochód pracowników WCK 2 kwietnia 2024 r. w Strefie Gazy

Zniszczony samochód pracowników WCK 2 kwietnia 2024 r. w Strefie Gazy

ABACA/Abaca / PAP

Jednocześnie izraelska armia przez ponad dwa lata prowadziła swoje wewnętrzne dochodzenie. Wreszcie w sierpniu 2026 r. ogłosiła, że zamyka sprawę i nie będzie w niej wszczynać postępowania karnego.

Decyzji tej sprzeciwiło się polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych, publicznie oświadczając, że "nie akceptuje unikania przez sprawców prawnej i moralnej odpowiedzialności". W związku z sytuacją do resortu wezwany został ambasador Izraela.

Wspólny komunikat w tej sprawie wydały rządy Kanady, Australii i Wielkiej Brytanii, których obywatele również zginęli w ostrzale samochodów WCK. Trzy państwa nazwały izraelską decyzję o odstąpieniu od śledztwa "haniebną". "Ofiary tego ataku i ich rodziny zasługują na sprawiedliwość i pociągnięcie sprawców do odpowiedzialności, a my będziemy nadal szukać odpowiedzi w ich imieniu" — zaznaczyły.

Pod koniec sierpnia tego roku australijska publiczna telewizja ABC opublikowała na swojej stronie rozmowę z pułkownikiem Noczim Mendelem, izraelskim oficerem, który wydał rozkaz ataku na konwój wolontariuszy World Central Kitchen. — Nie żałuję tego, co zrobiłem — oświadczył Mendel. Jego zdaniem wolontariusze wcześniej przebywali w jednym miejscu z "terrorystami z Hamasu", a w ich samochodzie znajdował się "uzbrojony mężczyzna".

Organizacja World Central Kitchen nazwała twierdzenia pułkownika "fałszywymi i oburzającymi".

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz: marcin.terlik@redakcjaonet.pl

View the original on Onet →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.