Cocktail van relschoppers, ultralinks en criminelen: hoe kon het zo misgaan in Frankrijk?

In Frankrijk wordt er met een bittere nasmaak teruggekeken op een weekend vol protesten die uitliepen op flink geweld. De Franse regering houdt vandaag crisisoverleg en op meerdere plekken worden maatregelen genomen. Wat gebeurde er afgelopen weekend?

Afgelopen zaterdag gingen honderdduizenden mensen in heel Frankrijk de straat op om te protesteren tegen het regeringsbeleid, de staat van het onderwijs en de stijgende kosten van levensonderhoud. Die protesten verliepen over het algemeen vreedzaam, maar de dag eindigde in een ravage: terwijl aan de ene kant tienduizenden tieners, ouders en gele hesjes door de stad marcheerden, kwamen op andere plekken gemaskerde en in het zwart geklede relschoppers op de protesten af.

Zij staken auto's en prullenbakken in brand, plunderden talloze winkels en brachten vernielingen aan. In Parijs alleen al waren 1500 branden, het stadhuis in Limoges werd in brand gestoken en betogers bestormden het stadhuis van Marseille. Ook zondag werden honderden mensen in Parijs gearresteerd voor onder meer plunderingen.

Aan de vooravond van de grote protestdag op zaterdag hield de politie wel al rekening met de aanwezigheid van georganiseerde ultra-linkse groepen die erop uit waren om onrust te zaaien, liet een bron bij de politie aan de NOS weten. Deze zouden niet alleen vanuit Frankrijk, maar ook uit andere landen in Europa naar Frankrijk zijn gereisd.

Toch bleek de politie onvoldoende voorbereid: terwijl de politie eerder rekening hield met 60.000 tot 100.000 demonstranten in heel Frankrijk kwamen er tussen de 550.000 en 800.000. Daardoor waren er te weinig politieagenten op de been been en konden zij niet overal ingrijpen.

Bij Place de la République in Parijs was op zaterdag goed te zien hoe de relschoppers erbovenop sprongen: terwijl rond het middaguur honderden demonstranten zich daar rustig verzamelden, kwamen aan de randen groepjes - vaak in zwart gehulde - mensen bijeen. Black Bloc noemen ze dat in Frankrijk, oftewel Zwart Blok: een tactiek waarbij gemaskerde demonstranten in het zwart zich als groep organiseren en geweld gebruiken. Deze tactiek vindt zijn oorsprong in ultra-linkse en anarchistische bewegingen.

Vooral minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez krijgt nu kritiek, omdat hij verantwoordelijk is voor de binnenlandse veiligheid. Vanochtend erkende hij dat de autoriteiten in sommige steden de controle kwijt waren geraakt. Nuñez zou zijn ontslag hebben aangeboden, maar het Élysée liet vanochtend weten dat president Macron dit niet heeft aanvaard. Ook Gérald Darmanin, de minister van Justitie, zei vanochtend op het Franse journaal dat de regering dit weekend "onmiskenbaar heeft gefaald."

Dat neemt niet weg dat er afgelopen weekeinde, en ook in de weken daarvoor, honderdduizenden Fransen de straat op zijn gegaan om te demonstreren. Vanwege de slechte omstandigheden op scholen maar ook vanwege de hoge levenskosten. Zeker nu de brandstofprijzen weer zijn gestegen voelen veel Fransen dat hard in hun portemonnee. Zij worden nu wakker met een kater.

"Opnieuw zijn de stemmen van degenen die demonstreerden om uiteenlopende eisen kenbaar te maken, gesmoord door volstrekt ongebreideld geweld tegen instituties", schrijft minister van onderwijs Édouard Geffray op X.

Ook president Macron was daar gisteren in zijn toespraak duidelijk over: het ging om relschoppers van diverse ultra-linkse groepen, met in hun kielzog relschoppers en criminelen die er enkel op uit waren om te rellen. "We mogen hen nooit op één hoop gooien met degenen die vernielingen hebben aangericht", aldus Macron.

In de tussentijd worden in heel Frankrijk extra maatregelen genomen. De Franse premier heeft opgeroepen tot 'beperkte' en 'lokale' avondklokken. In havenstad Marseille geldt vandaag van 12.00 tot 20.00 uur een verbod op openbare bijeenkomsten en demonstraties. In de Noord-Franse stad Denain heeft de burgemeester gisteren een avondklok ingesteld die geldt tot en met zondag 25 oktober.

Elders in Frankrijk gaan de protesten gewoon door: vanochtend werd de ingang van het Louvre in Parijs geblokkeerd door demonstranten. Het museum is daardoor tijdelijk gesloten. Ook de protestbeweging van de gele hesjes kondigde een 'Act II' aan, met nieuwe acties gepland voor aankomende zaterdag en 31 oktober.