The Jerusalem Post'Death is near': Inside the hoax bomb threats that rattled Europe's schools and airportsBollywood HungamaZeenat Aman spotted on sets of Pitch To Get Rich Season 2 with Malaika Arora and Karan Johar; could join reality show as judge or mentorInquirerEl Niño hits 9,348 families, damages 422 hectares in Iligan20 MinutenAus Zweier- wird Dreier-Zelle: Noch weniger Platz für HäftlingeZDF heuteEntdecken Sie das ZDF-NachrichtenstudioSouth China Morning PostSingapore will be Asean chair. What’s its biggest challenge?NotJustOkJaiye Lyrics by Olamide Feat. FOLAIl Fatto QuotidianoOmicidio Bergamini, confermati in appello i 16 anni all’ex fidanzata Isabella InternòRFI 中文人权报告指中国海外警察站大规模扩张 加总理卡尼将向习近平提出讨论The GuardianChina vows to take ‘necessary measures’ against US AI chip restrictions, as investors brace for Nvidia’s results – business liveESPNBracketology: Louisville leaps to top line as UConn fallsOnetUjawnił kremlowskie represje. Rosyjski sąd skazał go na 10 lat pozbawienia wolności
The Daily Newsstand · Free, Always
Tuesday, November 17, 2026

Mniej sodu, więcej potasu. Czy taka sól może ratować życie?

Translate

sol shutterstock_1982046944

Dlaczego warto unikać soli

Źródło wideo: Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej/YouTube

Źródło zdj. gł.: Shutterstock

Wygląda jak zwykła sól, a różnicę w smaku trudno wychwycić. Naukowcy wyliczyli, że zastąpienie tradycyjnej soli jej zamiennikiem wzbogaconym w potas mogłoby zapobiec niemal trzem milionom zgonów rocznie. Analiza objęła 193 kraje. Czy wystarczy zmienić zawartość solniczki, żeby chronić serce i nerki?

Kluczowe fakty:

  • Naukowcy sprawdzili pięć scenariuszy zamiany zwykłej soli na potasową. Analiza uwzględniła dane dotyczące 4,6 miliarda osób ze 193 krajów.
  • W badaniu klinicznym stosowanie soli z potasem wiązało się z niższym o 14 procent ryzykiem udaru. Czy podobne korzyści można osiągnąć na całym świecie?
  • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca rozważenie zamienników soli z potasem, ale nie wszystkim. Komu mogą zaszkodzić?
  • Więcej artykułów o podobnej tematyce znajdziesz w zakładce "Zdrowie".

Nawet jeśli nie dosalamy gotowych potraw, w naszej diecie może być za dużo soli. Znajduje się w pieczywie, serach, wędlinach, gotowych sosach i innych produktach, które jemy każdego dnia.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) dorosły człowiek powinien spożywać mniej niż pięć gramów soli dziennie, czyli mniej więcej jedną płaską łyżeczkę. Tymczasem z badania Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH-PIB, opublikowanego w lipcu 2026 roku, wynika, że w Polsce średnie spożycie soli w 2024 roku oszacowano na 8,3 grama na osobę dziennie. To mniej niż dziesięć lat wcześniej, ale nadal znacznie powyżej zaleceń WHO.

Dlaczego nadmiar soli szkodzi? Przede wszystkim ze względu na zawarty w niej sód. Jego wysokie spożycie sprzyja wzrostowi ciśnienia tętniczego, a nadciśnienie zwiększa ryzyko udaru mózgu, zawału serca i uszkodzenia nerek.

Naukowcy od lat szukają sposobu na ograniczenie spożycia sodu bez konieczności rezygnacji ze słonego smaku. Jednym z rozwiązań jest zastąpienie części chlorku sodu chlorkiem potasu. Potas pomaga regulować ciśnienie tętnicze, a współczesna dieta często dostarcza go zbyt mało.

Wyniki nowej analizy opublikowano 4 listopada w czasopiśmie naukowym "Nature Health". Badacze z The George Institute for Global Health i współpracujących ośrodków oszacowali, jakie skutki przyniosłoby zastąpienie zwykłej soli mieszanką zawierającą 75 procent chlorku sodu i 25 procent chlorku potasu. Wykorzystali dane z 193 krajów, dotyczące łącznie około 4,6 miliarda osób w wieku 25 lat i starszych.

Sprawdzili pięć scenariuszy, obejmujących między innymi zmianę soli używanej w domach, w żywności przetworzonej i restauracjach oraz wśród osób z nadciśnieniem.

Okazało się, że gdyby wszyscy dorośli zastąpili zwykłą sól jej odpowiednikiem wzbogaconym w potas, każdego roku można byłoby uniknąć około 2,96 miliona zgonów i 10,17 miliona nowych przypadków chorób sercowo-naczyniowych oraz przewlekłej choroby nerek - wynika z wyliczeń naukowców.

Gdyby zmiana objęła wyłącznie sól używaną podczas domowego gotowania i doprawiania potraw, liczba zgonów mogłaby być niższa o około 1,85 miliona rocznie. - Spożywanie zbyt dużej ilości sodu i zbyt małej ilości potasu to dobrze poznane przyczyny wysokiego ciśnienia tętniczego - wyjaśnia profesor Bruce Neal, jeden z autorów badania, cytowany w komunikacie The George Institute for Global Health.

Sól potasowa a ryzyko udaru i zawału. Co już wiemy?

Wyniki nowej analizy to szacunki oparte na modelu matematycznym. Naukowcy wykorzystali istniejące dane dotyczące spożycia sodu i potasu, ciśnienia tętniczego oraz ryzyka chorób. Na tej podstawie wyliczyli, ile zgonów i zachorowań można byłoby uniknąć.

Czy podobne korzyści zaobserwowano już u osób, które rzeczywiście zmieniły rodzaj spożywanej soli?

W opublikowanym w 2021 roku w "The New England Journal of Medicine" badaniu "Salt Substitute and Stroke Study" (SSaSS) uczestniczyło niemal 21 tysięcy mieszkańców chińskich wsi. Były to osoby po udarze lub seniorzy z nadciśnieniem. Część stosowała zwykłą sól, pozostali mieszankę wzbogaconą potasem.

W grupie stosującej sól wzbogaconą potasem ryzyko udaru było o 14 procent niższe, poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych o 13 procent niższe, a ryzyko zgonu z dowolnej przyczyny o 12 procent niższe.

Jak wyjaśnia Liping Huang, pierwsza autorka nowej analizy, cytowana przez "Medical News Today", próby ograniczania spożycia sodu przynoszą powolne rezultaty, ponieważ ludzie są przyzwyczajeni do słonego smaku. Sól wzbogacona potasem może pomóc zmienić dietę bez radykalnej zmiany nawyków.

Czy sól potasowa jest bezpieczna? Kto powinien uważać?

Więcej potasu w diecie nie dla każdego oznacza korzyści zdrowotne. U niektórych osób jego nadmiar może być niebezpieczny, zwłaszcza gdy nerki nie pracują prawidłowo. To one odpowiadają za usuwanie nadmiaru potasu z organizmu, a kiedy ich funkcja jest zaburzona, pierwiastek może gromadzić się we krwi i prowadzić do hiperkaliemii, czyli zbyt wysokiego stężenia potasu. W ciężkich przypadkach grozi to niebezpiecznymi zaburzeniami rytmu serca.

Na zawartość potasu w diecie powinny uważać również osoby przyjmujące niektóre leki stosowane między innymi w leczeniu nadciśnienia i niewydolności serca. - Osoby z zaawansowaną chorobą nerek lub przyjmujące leki wpływające na stężenie potasu powinny skonsultować się z lekarzem przed taką zmianą - ostrzega Huang.

Naukowcy oszacowali także ryzyko związane z powszechnym stosowaniem soli potasowej. Według ich wyliczeń wśród osób z przewlekłą chorobą nerek w stadium od trzeciego do piątego mogłoby dochodzić do około 100 tysięcy zgonów rocznie związanych z hiperkaliemią. Z drugiej strony, dzięki obniżeniu ciśnienia tętniczego, w tej samej grupie można byłoby uniknąć około 750 tysięcy zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.

Autorzy zastrzegają, że w swoich obliczeniach przyjęli ostrożne założenia dotyczące hiperkaliemii, dlatego rzeczywiste zagrożenie może być mniejsze, niż wynika z modelu.

Ile soli dziennie zaleca WHO? Czy warto wybierać sól z potasem?

W styczniu 2025 roku WHO opublikowała wytyczne dotyczące zamienników soli o obniżonej zawartości sodu. Organizacja sugeruje, aby dorośli, którzy używają soli kuchennej, rozważali zastąpienie jej odpowiednikiem zawierającym potas. Zalecenia nie obejmują jednak osób z zaburzeniami pracy nerek ani innych pacjentów, u których organizm może mieć trudności z usuwaniem nadmiaru potasu. Nie dotyczą również dzieci i kobiet w ciąży.

Przed zakupem warto sprawdzić skład produktu. Nie każda sól reklamowana jako mineralna czy zdrowsza zawiera mniej sodu. Sól potasowa również go dostarcza, dlatego nie można używać jej bez ograniczeń.

A co z solą ukrytą w gotowych produktach? - W Europie i Ameryce Północnej, gdzie ponad siedemdziesiąt procent spożywanej soli pochodzi z żywności przetworzonej i restauracji, potrzebujemy zaangażowania przemysłu spożywczego - mówi profesor Bruce Neal.

Badacz zwraca też uwagę na konieczność zwiększenia produkcji chlorku potasu, aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu, gdyby sól wzbogacona potasem zaczęła być stosowana na szeroką skalę.

WHO nadal zaleca przede wszystkim ograniczanie ilości soli w diecie. Zamiennik wzbogacony potasem może w tym pomóc, o ile nie ma przeciwwskazań do jego stosowania.

View the original on TVN24 →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.