Sky TG24Lavoro, smart working in Italia: le differenze tra grandi aziende e Pmi. I datiCNN TürkKuş cennetinde moloz skandalıInquirerPredawn inferno guts Bukidnon shops, housesThe Jerusalem PostYashar-led unity gov't with Netanyahu as second in rotation 'not ruled out,' Likud source saysDaily MaverickSPOTLIGHT: SA records 53,000 TB deaths despite falling infection rates, WHO estimates showPunchArmy intercepts ammunition supplier, recovers 300 bullets in KogiBollywood HungamaIFFI 2026 FULL schedule REVEALED: Panchayat Season 5, Netflix's Pushpak Vimaan to premiere; Dhurandhar team to face audience questions; Hollywood cult classic Back To The Future to be screened on Goa's beachesInquirer EntertainmentSamantha Bernardo gets husband, son baptizedZDF heuteEntdecken Sie das ZDF-NachrichtenstudioStraits Times SportUEFA chief Aleksander Ceferin: ‘Underdog’ leader who hopes to be FIFA kingmakerIl Fatto Quotidiano“Sono state 48 ore davvero spaventose…Mia figlia è stata molto male e dovrà sottoporsi a un’operazione, sono tornato a casa per starle accanto”: Lee Ryan costretto ad interrompere il tour con i Blue, l’annuncioPremium TimesOPay names the Top Finalists of the ₦18m National Innovation Challenge
The Daily Newsstand · Free, Always
Wednesday, November 18, 2026

Kolejna odsłona sporu o Puszczę Białowieską. Ma stać się rezerwatem. Nie wszystkim się to podoba

Translate
Niemal cała Puszcza Białowieska ma się stać rezerwatem

Puszcza Białowieska

Źródło wideo: Adam Bohdan

Źródło zdj. gł.: tvn24.pl

Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło, że na terenie niemal całej Puszczy Białowieskiej ma zostać utworzony rezerwat przyrody. I choć z zapewnień wynika, że rezerwat ma być otwarty i w puszczy nadal będzie można zbierać grzyby oraz swobodnie się poruszać, to są obawy, że z czasem zostaną wprowadzone zakazy.  

"Nowa forma ochrony będzie historyczną decyzją, która połączy zabezpieczenie unikalnej przyrody z realnym wsparciem finansowym dla lokalnych społeczności" – czytamy na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Pojawiła się tam informacja, że ministerstwo planuje utworzyć na terenie Puszczy Białowieskiej rezerwat przyrody o nazwie "Puszcza Białowieska Lasy Otwarte im. prof. Simony Kossak". Z materiałów wynika, że rezerwat obejmie ponad 33,7 tysięcy hektarów. Czyli zajmie niemal cały obszar puszczy (bez niewielkiej strefy buforowej od strony Hajnówki), który nie jest obecnie częścią Białowieskiego Parku Narodowego (ma ponad 10,5 tys. ha) oraz nie wchodzi w skład innych rezerwatów przyrody (zajmują łącznie ok. 12 tys. ha). 

Niemal cała Puszcza Białowieska ma się stać rezerwatem

Niemal cała Puszcza Białowieska ma się stać rezerwatem

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Las ma być "otwarty"

Ministerstwo informuje, że nowy rezerwat będzie "otwarty". Na niemal całym terenie nadal będzie można zbierać grzyby czy jagody. Wyjątek to, jak informuje nas Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, strefa przylegająca do bariery na polsko-białoruskiej granicy.

Do lasu będzie też można swobodnie wejść. Czyli w tej materii, dla mieszkańców i turystów ma się nic nie zmienić.

Wycinek i tak nie ma tu od lat

Oczywiście, w rezerwacie nie będzie można prowadzić wycinek. Choć faktem jest, że obecnie i tak nie są one prowadzone (z wyjątkiem tych wzdłuż dróg z uwagi na względy bezpieczeństwa). Ich możliwość do absolutnego minimum ogranicza, przyjęty w tym roku, Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO Puszcza Białowieska. Prace nad dokumentem trwały przez 12 lat.  Wprowadzone zostały rozwiązania postulowane przez obrońców przyrody.

Wycinki są też niemożliwe z uwagi na to, że w listopadzie 2021 roku zakaz wydał Sąd Okręgowy w Warszawie. To efekt złożenia (po szeroko oprotestowanych wycinkach w 2017 roku) przez Pracownię na rzecz Wszystkich Istot powództwa przeciwko Lasom Państwowym. Sąd – do czasu rozpatrzenia sprawy - zabezpieczył przedmiot sporu. Czyli w tym przypadku puszczę. Wyrok wciąż nie zapadł.

Las odradza się po wycinkach z 2017 roku

Las odradza się po wycinkach z 2017 roku

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Żeby wcielić w życie założenia planu UNESCO

Po co więc (skoro w puszczy i tak nie można prowadzić wycinek, a po utworzeniu rezerwatu nic nie zmieni się dla mieszkańców i turystów) tworzyć rezerwat?

- Sądowe "zabezpieczenie przedmiotu sporu" będzie obowiązywało do wydania wyroku, a wyrok w końcu zapadnie, stąd też trudno ten sądowy zakaz traktować jako trwałą formę ochrony. Natomiast, przyjęty w tym roku, Plan Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO jest pewnego rodzaju deklaracją naszego państwa, w jaki sposób ten obszar ma być chroniony. Przyjęcie planu nie jest więc, w świetle polskiego prawa, formą ochrony przyrody - mówi nam dr hab. Michał Żmihorski, zastępca dyrektora Instytutu Ochrony Środowiska (to instytut badawczy podległy ministrowi klimatu), który uczestniczył w pracach nad tworzeniem założeń przyszłego rezerwatu.

Dodaje, że eksperci UNESCO, którzy zaakceptowali plan wskazywali, że teraz Polska powinna wykonać następny krok, czyli ustanowić formę ochrony przyrody, dzięki której założenia planu będą wcielane w życie.

- I właśnie utworzenie rezerwatu jest wykonaniem tego "następnego kroku". Otworzy to też szanse na rozwój samorządów. Da im bowiem możliwość korzystania z narzędzi finansowych, które są przewidziane dla terenów będących rezerwatami – mówi dr Żmihorski.

Plan UNESCO podpisała ministra Paulina Hennig-Kloska

Plan UNESCO podpisała ministra Paulina Hennig-Kloska

Źródło zdjęcia: Ministerstwo Klimatu i Środowiska

Wyższe subwencje dla samorządów

Jak wynika z informacji podanych przez ministerstwo, jeśli rezerwat powstanie do 2026 końca roku, to "gminy Białowieża, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka, Narew, Narewka, powiat hajnowski oraz województwo podlaskie otrzymają od 2028 roku wyższą subwencję ogólną".

"Roczne dochody samorządów z tytułu istnienia obszarów chronionych wzrosną o około 5–7 mln zł" - czytamy na stronie ministerstwa.

- Te pieniądze nie są dotacją celową, a subwencją ogólną. Samorządy będą więc mogły dysponować nimi w swobodny sposób i wydać je chociażby na edukację, inwestycje czy też bieżące potrzeby – wyjaśnia Adam Juchnik, szef Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku.

Turyści bardzo chętnie odwiedzają rezerwat pokazowy żubrów

Turyści bardzo chętnie odwiedzają rezerwat pokazowy żubrów

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Fundusze na inwestycje

Dodatkowo samorządy, na których terenie powstanie rezerwat będą mogły skorzystać z programu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej "Przestrzeń dla przyrody – zielone gminy", który wystartował 1 października 2026 roku.

Jak mówi nam Juchnik, w programie jest zarezerwowane 100 mln zł na dotacje dla samorządów z całego kraju, które mogą starać się o pokrycie do 95 procent kosztów projektów związanych z ruchem turystycznym czy błękitno-zieloną infrastrukturą (błękitna to wody, a zielona to tereny zielone – przyp. red.).   

- Chodzi chociażby o takie inwestycję jak np. termomodernizacja szkół czy szpitali. Gminy mogą też uzyskać dostęp do preferencyjnych pożyczek na inwestycje w gospodarkę ściekową z możliwością umorzenia znacznej części środków – zaznacza dyrektor.

Dzięki temu, że powstanie rezerwat łatwiej będzie się starać o fundusze na retencję wód

Dzięki temu, że powstanie rezerwat łatwiej będzie się starać o fundusze na retencję wód

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Wójt nie wierzy w wyższe subwencje i w to, że rezerwat będzie "otwarty"

Natomiast Albert Litwinowicz, wójt gminy Białowieża, mówi że z zapowiedzi ministerstwa wynika, iż gmina dostanie w skali roku dodatkowe 600-700 tys. zł subwencji. I choć to niewielka kwota w stosunku do potrzeb, nie wierzy, żeby nawet ona trafiła do budżetu.

- Nie wierzę też, że rezerwat naprawdę będzie "otwarty". Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody, RDOŚ określa szlaki po jakich można się poruszać oraz wyznacza miejsca, gdzie można zbierać grzyby. Jeśli nie od razu, to w przyszłości RDOŚ może wprowadzić takie ograniczenia – mówi wójt.

Profesor Jędrzejewska: to jak "jasna ciemność" czy też "czarna białość"

Podobnie komentuje prof. Bogumiła Jędrzejewska z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk.

- Puszcza jest obecnie w dostateczny sposób chroniona, natomiast "rezerwat otwarty" to sprzeczność sama w sobie. To jakby powiedzieć "jasna ciemność" czy "czarna białość". Rezerwat nie jest bowiem lasem otwartym. W rezerwacie są różne ograniczenia. Chociażby co do tego, gdzie mogą wchodzić turyści. Poza tym bardzo złym pomysłem jest nazywanie go imieniem Simony Kossak, która została zapamiętana przez mieszkańców jako postać kontrowersyjna – mówi. 

W granicach rezerwatu nie będzie dróg i miejscowości

W granicach rezerwatu nie będzie dróg i miejscowości

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Obawa o utratę miejsc pracy przez leśników

Uważa też, że powstanie rezerwatu może doprowadzić do likwidacji trzech puszczańskich nadleśnictw, co oznaczałoby utratę miejsc pracy przez leśników. 

- Już teraz są plany połączenia nadleśnictwa Browsk z nadleśnictwem Białowieża. Osobne ma pozostać jedynie nadleśnictwo Hajnówka – zaznacza prof. Jędrzejewska.

Gdy pisaliśmy o tym w lipcu, Regina Klimaszewska z Centrum Komunikacji Społecznej Lasów Państwowych informowała, że zmiana wiąże się z wdrażaniem planu UNESCO, ale nie pociągnie za sobą redukcji zatrudnienia. 

RDOŚ: leśnicy będą uczestniczyć w działaniach ochronnych

W ostatnich dniach temat puszczańskich nadleśnictwach poruszył Związek Leśników Polskich w RP Regionu Dolnośląskiego. W poście opublikowanym w mediach społecznościowych wybrzmiewa obawa, że utworzenie rezerwatu oznacza "wygaszenie działalności nadleśnictw".

- Wręcz przeciwnie. W związku z powstaniem rezerwatu pojawią się nowe zadania i leśnicy będą uczestniczyć w działaniach ochronnych. Zresztą już niedługo zajmą się realizacją dużego projekt retencyjnego (chodzi o zatrzymanie wody w puszczy, tak żeby nie była ona wyprowadzana istniejącymi rowami melioracyjnymi – przyp. red.). Na terenie już istniejących rezerwatów będziemy to robili my jako RDOŚ, a na terenach trzech nadleśnictw - właśnie leśnicy - komentuje, cytowany wcześniej, Adam Juchnik.

Wspomina też, że niedawno wiceminister klimatu i główna konserwator przyrody Urszula Zielińska stwierdziła podczas spotkania z samorządowcami i leśnikami, że planowana konsolidacja nadleśnictwa Browsk z nadleśnictwem Białowieża została cofnięta.

- Nadal mają być trzy nadleśnictwa, a ich pracownicy zaangażują się w działania ochronne, które będą realizowane w ramach rezerwatu – mówi Juchnik.

Trwają konsultacje

Trwają konsultacje

Źródło zdjęcia: tvn24.pl

Simona Kossak była kontrowersyjna? Adam Mickiewicz też był

A jeśli chodzi o wątpliwości, czy rezerwat na pewno będzie otwarty, twierdzi że obawy te nie mają nic wspólnego z rzeczywistością.

– Dla mieszkańców i turystów nic się nie zmieni. Natomiast co do kwestii prof. Simony Kossak, to na przykład Adam Mickiewicz również był w życiu osobistym postacią kontrowersyjną. Co nie zmienia faktu, że był też postacią symboliczną. Tak jak Simona Kossak, która przeszła do historii jako najbardziej znany popularyzator idei ochrony całej Puszczy Białowieskiej – zaznacza Juchnik.

Pomysłodawcy twierdzą, że zakończy to spór w Komisją Europejską

W materiałach opublikowanych przez ministerstwo jest też mowa o tym, że utworzenie rezerwatu oddali ryzyko nałożenia na Polskę kar finansowych, ponieważ "pozwoli zakończyć wieloletni, trwający od 2018 roku spór z Komisją Europejską dotyczący braku odpowiedniego zabezpieczenia w prawie krajowym tych cennych przyrodniczo obszarów".

- To pewien skrót myślowy. Chodzi o postępowania, które wciąż są na wokandzie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Występująca jako wnioskodawca Komisja Europejska zarzuciła Lasom Państwowym, że poprzez prowadzenie w 2017 roku wycinek naruszyła dyrektywę środowiskową i ptasią, które obowiązują na terenie obszaru Natura 2000 (niemal cała Puszcza Białowieska leży na terenie Natury 2000 – przyp. red.). Sprawa wciąż nie została ostatecznie rozstrzygnięta, niemniej TSUE w jednym ze swoich wyroków nakazał objąć puszczę krajową formą ochrony przyrody. Co obecnie ma się stać – zaznacza dyrektor Juchnik.

Rezerwat ma objąć ponad 33,7 tysięcy hektarów

Rezerwat ma objąć ponad 33,7 tysięcy hektarów

Źródło zdjęcia: RDOŚ w Białymstoku

Były leśnik o "jednej wielkiej parodii"

Były leśnik i działacz społeczny Andrzej Antczak komentuje, że powoływanie rezerwatu jest "jedną wielką parodią".

- Puszcza Białowieska już dzisiaj jest bardzo dobrze chroniona. Można powiedzieć, że wręcz w takim zakresie jakby była w całości parkiem narodowym. Rządzący nie mogą jednak utworzyć parku, bo zgodnie z polskim prawem wymaga to uzgodnienia z samorządami, a wiadomo, że te by się na to nie zgodziły. Zdecydowano się więc na rezerwat, bo wymaga to jedynie konsultacji społecznych. Które są zresztą bardzo krótkie, bo trwają raptem od 30 października do 20 listopada i przewidują jedynie formę pisemną. Nie odbędzie się żadne otwarte spotkanie. Można składać swoje uwagi wyłącznie na piśmie – mówi.

Wątpi też, że dla mieszkańców nic się nie zmieni.

– Sądzę, że będzie tak, że RDOŚ owszem udostępni ścieżki i szklaki, ale co z tego, skoro wiadomo, że grzyby nie rosną na ścieżkach. Żeby je znaleźć trzeba wejść w głąb puszczy, a nie będzie można, bo do poruszania się będą przewidziane tylko ścieżki i szlaki – zaznacza Antczak.  

Michał Żmihorski: nie ma tu nic kontrowersyjnego

Cytowany wcześniej dr hab. Michał Żmihorski twierdzi, że grzyby będzie można zbierać swobodnie również poza ścieżkami, natomiast spotkań nie było sensu organizować, bo już podczas konsultacji nad Planem Zarządzania Obiektem Światowego Dziedzictwa UNESCO odbyło się mnóstwo różnych spotkań.  

- Poza tym nie ma tu nic kontrowersyjnego. W żaden sposób nie zmienia się reżim ochronny, nie ma nic nowego w stosunku do tego co jest zapisane w planie UNESCO, w skład rezerwatu wejdą wyłącznie grunty Skarbu Państwa, a finansowo zyskają na tym wszystkim samorządy – wylicza.

Radna ma wątpliwości

Katarzyna Szuma, radna gminy Białowieża, komentuje że choć być może subwencja rzeczywiście będą nieco wyższa, to bardzie niepokoi ją to, że "rezerwat to jest rezerwat".

- I można nazwać go "lasy otwarte", jednak w przepisach są określone ramy mówiące o tym, co w rezerwacie można, a czego nie można i niekoniecznie współgra to z zapowiedziami, że dla mieszkańców i turystów nic się nie zmieni – mówi radna.

Restaurator jest za rezerwatem

Pomysł utworzenia rezerwatu podoba się natomiast Sławomirowi Droniowi, który prowadzi w Białowieży restaurację.

- W świat pójdzie wiadomość, że chcemy jeszcze bardziej opiekować się puszczą, dzięki czemu być może jeszcze więcej osób będzie chciało do nas przyjechać.  Tym bardziej, że rezerwat ma być otwarty – mówi.

View the original on TVN24 →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.