Za kulisami negocjacji pokojowych. Europa dostała głos, ale może wpaść w pułapkę

Rozmowy o zawieszeniu broni w Ukrainie nabierają tempa. Niektórzy europejscy przywódcy pragnęli, by pojawił się superbohater-negocjator, który zmierzyłby się z Władimirem Putinem i Donaldem Trumpem, zapewnił Ukrainie sprawiedliwe porozumienie pokojowe oraz zagwarantował bezpieczeństwo samego kontynentu.

Nigdy jednak nie mieli szans, by taką osobę znaleźć.

Takie stanowisko przyjęło wielu dyplomatów i urzędników blisko związanych z rozmowami, którzy poprosili o zachowanie anonimowości. W piątek UE zdecydowała jednak, że musi to być praca zespołowa.

Dążenie do wyznaczenia jednego przedstawiciela, który przemawiałby w imieniu Europy, było zrozumiałe. Atrakcyjność pomysłu, by stery przejął jeden, szanowany przywódca, wynika w dużej mierze z chęci zaprezentowania europejskiej siły i jedności — a także z dążenia do zapewnienia wydajności i skuteczności negocjacji z Rosją, Stanami Zjednoczonymi i Ukrainą.

Sam prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział w tym tygodniu, że chce, aby Europa w ciągu kilku dni wyznaczyła osobę, która będzie reprezentować Kijów w rozmowach. Zasugerował, że wolałby, aby była to jedna osoba (wskazał nawet, że ma swoją preferencję, choć nie ujawnił nazwiska).

Nie udało mu się jednak przeforsować pomysłu. Zamiast tego podczas piątkowego szczytu w Dublinie przywódcy postanowili, że grupa E5, w skład której wchodzą cztery duże kraje UE — Niemcy, Francja, Polska i Włochy — oraz Wielka Brytania, a także urzędnicy z Komisji Europejskiej i Rady, będzie kontynuować prace jako zespół.

Dyskusje techniczne

Poszukiwanie najwyższego rangą przedstawiciela, który zająłby miejsce Europy przy stole negocjacyjnym podczas kolejnej rundy rozmów pokojowych, stało się w Brukseli polityczną obsesją, która pominęła co najmniej dwie istotne kwestie.

Po pierwsze, negocjacje nie toczą się obecnie na szczeblu przywódczym. Rozmowy, które odbyły się w tym tygodniu w Abu Zabi, miały charakter techniczny i prowadzili je wysocy rangą urzędnicy. Nie było tam głównych graczy politycznych, takich jak Putin i Zełenski, nie mówiąc już o Trumpie. Rosja wysłała doradcę z Kremla, a Ukraina powierzyła przedstawienie swoich argumentów szefowi wywiadu.

Jeśli urzędnicy osiągną postęp w kierunku porozumienia, przywódcy bez wątpienia będą chcieli się zaangażować. Ostatecznie to oni podpiszą wszelkie przyszłe porozumienia pokojowe — a liczba prezydentów lub premierów państw UE, którzy mogliby dołączyć do takiego spotkania jako sygnatariusze lub gwaranci ostatecznej umowy, jest nieograniczona.

Dalszy ciąg artykułu pod materiałem wideo

Kolejnym krokiem, który musi nastąpić — zdaniem zarówno Ukrainy, jak i wysłanników USA, którzy odgrywają rolę mediatorów w rozmowach — jest włączenie się Europy do dyskusji z Rosją na tym poziomie technicznym.

Drugą kwestią, którą niektóre państwa członkowskie i osoby z brukselskich kręgów przeoczyły, jest problem strukturalny: jest po prostu zbyt wiele europejskich podmiotów o równie ważnych, ale bardzo zróżnicowanych interesach i kompetencjach, co uniemożliwia konsolidację wszystkich tych wątków pod kierownictwem jednej osoby.

"To trudne"

Komisja nie może negocjować przyszłej architektury bezpieczeństwa Europy — o tym decydują członkowie NATO i stolice państw członkowskich. Tak samo jak NATO, Paryż i Berlin nie mogą negocjować unijnych sankcji ani przystąpienia Ukrainy do UE — te kwestie leżą w kompetencji Komisji.

Pomysł, że E3 — wielkie europejskie potęgi gospodarcze i militarne, czyli Niemcy, Francja i Wielka Brytania — pozwoliłyby Komisji, Radzie Europejskiej lub NATO działać w ich imieniu, jest nierealny.

Jak ujął to jeden z dyplomatów UE: "powodem, dla którego Europa nie znalazła jednej osoby, która mogłaby reprezentować całą Europę, jest to, że Europa nie jest superpaństwem".

Szczyt w Dublinie, 13 listopada 2026 r.

Paul Faith / AFP / AFP

W kontekście rozmów dotyczących Ukrainy europejskie interesy obejmują wiele krajów członkowskich UE, ale również państwa takie jak Wielka Brytania i Norwegia, a także Turcję i Mołdawię — mówi dyplomata. — Kto może w imieniu reszty Europy obiecać wysłanie żołnierzy na teren konfliktu? Kto może zaoferować miliardy na finansowanie? To trudne — dodaje źródło.

Niektórzy urzędnicy zaangażowani w proces z Abu Zabi doszli do wniosku, że Europa musiałaby być reprezentowana przez zespół, podobnie jak miało to dotychczas miejsce — choć jak dotąd z pewnym dystansem względem głównej sali negocjacyjnej. Różni członkowie zespołu będą odpowiedzialni za różne kwestie.

Czego chce Putin

Pozostaje też kwestia treści: co będzie przedmiotem rozmów i jakie będzie wspólne stanowisko "zespołu Europy"?

— To, co faktycznie powiemy, jest ważniejsze niż dokładny skład osób obecnych w sali — oświadczył premier Szwecji Ulf Kristersson w drodze na piątkowe spotkanie przywódców UE.

Powodem, dla którego amerykańscy i ukraińscy urzędnicy chcą udziału Europy, jest przekonanie, że rozpoczęcie dyskusji na temat przekształcenia struktur bezpieczeństwa kontynentu mogłoby skłonić Rosję do bardziej kooperacyjnego podejścia.

Główny negocjator Rosji Władimir Miedinski stwierdził, że ramy bezpieczeństwa Europy były głównym tematem poruszanym w tym tygodniu w Abu Zabi. — Konflikt w Ukrainie pokazał, że cały system bezpieczeństwa funkcjonujący po konferencjach w Jałcie i Poczdamie działa słabo, a w Ukrainie doszło do pęknięcia ropnia — powiedział.

Ukraiński zespół zauważył, że twarde stanowisko Rosji nieco złagodniało, gdy przedstawiciele Moskwy dostrzegli szansę na omówienie swoich szerszych postulatów dotyczących bezpieczeństwa europejskiego.

Jednak sama Europa nie była częścią tej rozmowy.

• Trump może przez przypadek spełnić marzenie Putina. Stawką przyszłość Europy [OPINIA]

Kolejne przeszkody na europejskiej drodze

Pierwszą kwestią do rozwiązania będzie kolejność etapów negocjacji — a przede wszystkim to, kiedy Europejczycy powinni pozwolić sobie na dyskusję nad rosyjskim żądaniem gruntownej przebudowy bezpieczeństwa regionalnego. Jest to kwestia krytyczna i potencjalnie egzystencjalna dla krajów europejskich. To też temat, w przypadku którego najwyżsi urzędnicy UE ostrożnie rozważają swoje stanowiska.

Źródła uważają, że można znaleźć sprytny sposób, by zaproponować Rosji rozmowy na temat bezpieczeństwa regionalnego w ramach starannie zaplanowanej kolejności negocjacji, bez całkowitego wiązania tej kwestii z ostatecznym porozumieniem pokojowym dotyczącym Ukrainy.

Jednak różni rzecznicy UE wypowiadają się w różny sposób na temat, co może być albo sprytną strategią, albo oznaką utrzymującego się chaosu.

Kaja Kallas, wysoka przedstawicielka UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, stwierdziła, że nie może być mowy o szerszej europejskiej architekturze bezpieczeństwa — takiej jak struktury NATO, rozmieszczenie wojsk i fora robocze służące konsultacjom z Rosją — dopóki nie zostanie sfinalizowane porozumienie pokojowe.

Jednak w Abu Zabi urzędnicy UE zasygnalizowali gotowość do dopuszczenia równoległych ścieżek w rozmowach, tak aby jednocześnie można było omawiać porozumienie pokojowe dla Ukrainy oraz przyszłe struktury bezpieczeństwa Europy.

Przedstawiciele władz w stolicach poszczególnych krajów zgadzają się również, że kluczowe znaczenie ma kolejność negocjacji w tej kwestii. Różne państwa i frakcje mają za kulisami odmienne poglądy na temat tego, jaka powinna być właściwa strategia, a także zmagają się z pytaniem, czy w ogóle słuszne jest podejmowanie bezpośrednich rozmów z Putinem.

Oczywiście kwestia roli Europy może okazać się bezprzedmiotowa. W czwartek wieczorem wysłannicy USA oświadczyli, że Putin zgodził się na udział Europejczyków w rozmowach, ale w piątek Kreml podał to w wątpliwość.

Po zakończeniu negocjacji w Abu Zabi w tym tygodniu Jared Kushner, zięć Trumpa i główny wysłannik, przyznał, że stoi przed dwoma problemami. — Gdyby Europa mogła wyznaczyć jedną osobę, która przemawiałaby w jej imieniu, byłoby to większym osiągnięciem niż przekonanie Rosjan do włączenia jej do negocjacji — powiedział.