Landen maken zich op voor eindsprint op moeizame klimaattop, EU opvallend terughoudend

Moeizaam onderhandelen totdat de druk in de laatste dagen oploopt en er in blessuretijd toch een akkoord komt. Dat is het vaste stramien bij de jaarlijkse klimaattoppen. Het wegvallen van de Verenigde Staten en de verdeeldheid in de wereld hebben die tendens verder aangewakkerd.
De klimaattop in het Turkse Antalya lijkt dit jaar geen uitzondering te zijn. Deze vrijdagochtend, op papier de laatste dag, ligt er weliswaar een voorgestelde slottekst. Maar er klinkt nog felle kritiek en het is ongewis of alle landen vanmiddag akkoord zijn.
Iets wat er nadrukkelijk niet in staat, zijn plannen om afscheid te nemen van olie, steenkool en gas. Bij het verbranden van die fossiele brandstoffen komt CO2 vrij, en dat is de voornaamste oorzaak van de wereldwijde opwarming. Een paar dagen terug stonden die plannen nog wel in de slottekst, maar inmiddels zijn ze geschrapt.
Fossiel is taboe
Het is in de ruim dertig jaar dat de klimaattoppen plaatsvinden maar één keer gelukt om daarover afspraken te maken. Dat gebeurde drie jaar geleden in Dubai. Sindsdien weten olieproducerende landen, zoals Saudi-Arabië, de fossiele brandstoffen uit de slottekst te houden.
"Deze tekst is onacceptabel", zegt Maarten de Zeeuw, klimaatexpert van Greenpeace Nederland. Andere milieuorganisaties spreken van "een schande" en noemen de Australische voorzitter van de klimaattop, die de onderhandelingen leidt, "ruggengraatloos".
Toch vinden de Australische en Turkse voorzitters niet dat landen terugkomen op de afspraken die gemaakt zijn in Dubai. Dit jaar beloven ze meer energie in de vorm van stroom te gebruiken. Dat zou automatisch ten koste gaan van het gebruik van fossiele brandstoffen.
Het gebruiken van stroom is niet alleen zuiniger, het is ook makkelijker te verduurzamen - denk aan zonnepanelen of windmolens. Alleen staat nergens hoe de stroom dan moet worden opgewekt, tot ergernis van milieuorganisaties. Veel stroom wordt nu nog opgewekt in gas- of kolencentrales.
De milieuorganisatie zijn het er ook niet mee eens hoeveel aandacht er is voor het onder de grond stoppen van CO2. Het opvangen van broeikassen en opslaan in bijvoorbeeld lege gasvelden wordt steeds belangrijker in klimaatbeleid, maar gebeurt in de praktijk nog nauwelijks.
Andere opstelling EU
Wat opvalt is hoe anders de Europese Unie zich in Turkije opstelt. Bij klimaattoppen is de EU vaak een gangmaker voor ambitieus klimaatbeleid. Maar dit jaar benadrukt klimaatcommissaris Wopke Hoekstra telkens hoe belangrijk het is "nuchter" en "realistisch" te zijn.
Landen moeten volgens Hoekstra niet inzetten op nieuwe initiatieven, maar eerst de plannen uitvoeren die er zijn. "We hebben al veel ingezet op strategie", zei Hoekstra eerder deze week. "Nu is het tijd om te leveren en te doen." Daarbij zouden andere landen wat hem betreft een voorbeeld mogen nemen aan de ambitie van Europa.
Europa gaat ook zeker niet meer geld bijdragen, maakte Hoekstra duidelijk. Vorig jaar bracht de EU ruim 32 miljard euro bij elkaar. Dat is veel meer dan andere rijke landen als Canada en Australië inbrengen, benadrukte Hoekstra. En hij riep landen die de afgelopen tientallen jaren veel rijker zijn geworden, zoals de Golfstaten en Singapore, op om te gaan meebetalen.
Blokkade
Even leek het erop dat armere landen op deze top duidelijkheid zouden krijgen over de financiële steun die rijke landen hun zouden gaan bieden (120 miljard dollar), maar een dag voor het einde van de top is dat bedrag alweer geschrapt. Het wegvallen van dat concrete bedrag zal de armere landen sterken in hun onvrede.
Een van die landen die uiterst ontevreden zijn dit jaar, is Panama. Dat heeft een gepeperde brief naar het voorzitterschap gestuurd waarin het land waarschuwt iedere uitkomst te blokkeren, tenzij alle Panamese eisen worden ingewilligd. Hoewel het op een VN-top onhaalbaar is om op alle punten je zin te krijgen, zou een Panamese blokkade veel impact kunnen hebben op de uitkomst van de top. Daar moeten de landen het unaniem over eens zijn.
Daarmee zal het VN-terrein op de laatste officiële dag van de top weer het toneel zijn van een chaotische diplomatieke strijd. Achter de schermen zullen landen nog zoveel mogelijk van hun belangen in de eindtekst proberen te persen, en zal er weer over elke komma worden onderhandeld. Om dan aan het einde van de dag, of wellicht pas dit weekend, te kunnen afhameren.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.