Saoedi-Arabië heeft riskante Straat van Hormuz weer nodig voor olie-export

In Saoedi-Arabië ligt sinds vorige week een oliepijpleiding tijdelijk stil na aanvallen van pro-Iraanse milities in Irak. 

Saoedi-Arabië wil de pijpleiding binnen een paar dagen weer op de helft van de totale capaciteit krijgen, en binnen zes weken volledig repareren, zeggen ingewijden tegen persbureau Bloomberg. Ondertussen is dit het zoveelste probleem voor één van de grootste olie-exporteurs ter wereld.

De zogeheten Oost-West oliepijpleiding (1200 kilometer lang) is door de afgeknepen Straat van Hormuz een belangrijke exportroute geworden voor Saoedische olie. Er stroomde dagelijks genoeg olie door de pijpleiding van de Perzische Golf naar de Rode Zee, om zo'n vier tot vijf miljoen vaten per dag te vullen. Goed voor 4 tot 5 procent van de het wereldwijde aanbod. 

In de Saoedische haven van Yanbu (aan de Rode Zee) had het land nog olievoorraden voor een aantal dagen opgeslagen. "Maar de kans bestaat dat die nu op zijn", zegt energie-expert Lucia van Geuns van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS). 

Toch weer de Straat van Hormuz

Saoedi-Arabië moet dus op zoek naar andere alternatieve routes. Het is niet zo dat het land nu helemaal geen olie meer kan exporteren, legt Florence Schmit uit. Zij houdt de energiemarkt in de gaten voor Rabobank. 

Maar de Saoedi's worden volgens haar wel gedwongen om weer naar de Straat van Hormuz te kijken voor de olie-export. Ze gebruikten de Oost-West oliepijpleiding juist om diezelfde zeestraat te ontwijken, omdat die door de oorlog in het Midden-Oosten nagenoeg gesloten is. 

Ondanks het risico te worden aangevallen, zijn er schepen die het aandurven om de Straat van Hormuz te passeren. Ook uit Saoedi-Arabië. 

De Saoedi's exporteren olie via zogenoemde ship-to-ship transfers, legt Van Geuns uit. "Met een hoog risico varen kleinere olieschepen langs de kant van Oman door de zeestraat. Vervolgens hevelen ze de olie over op grotere tankers die meestal richting Azië gaan." 

Houthi's

Ook als de pijpleiding (deels) gerepareerd is, zijn de problemen voor Saoedi-Arabië nog niet voorbij. Via de pijpleiding gaat de olie dus vanaf de Perzische Golf naar de Rode Zee. Maar de veiligheid van die zee staat onder druk door de Houthi's, een door Iran gesteunde rebellengroep. 

Schepen kunnen de Rode Zee verlaten via de straat van Bab al-Mandeb. Die zeestraat is echter sinds vorige week in handen van deze Houthi-rebellen. Zij hebben sindsdien de doorgang gesloten voor olietankers uit Saoedi-Arabië. 

Lees ook

Houthi-rebellen veroveren strategisch gebied, en dat kan grote gevolgen hebben

Een andere optie is om de Rode Zee te verlaten via het Suezkanaal. Maar voor schepen die naar Azië moeten, is dat omvaren. En dat is duur. Verder kunnen door het Suezkanaal alleen kleinere schepen varen, dan door de straat van Bab al-Mandeb. "Dat beperkt dus ook de olie-export", zegt Rabobank-analist Schmit. 

Er is ook een pijpleiding om olie van Saoedi-Arabië naar de Middellandse Zee te krijgen. Dat is de SUMED-pijpleiding, die door Egypte loopt en een capaciteit heeft van 2,5 miljoen vaten per dag.

Dure olie

De stilgelegde pijpleiding in Saoedi-Arabië zet de al gespannen oliemarkt nog verder onder druk. De prijs van een vat Brentolie, de belangrijkste maatstaf voor ruwe olie uit het Midden-Oosten en de Noordzee, steeg na het nieuws tot 108 dollar. 

Inmiddels is die prijs weer wat gedaald tot zo'n 102 dollar per vat, nu de pijpleiding naar verwachting sneller wordt gerepareerd dan eerder werd gedacht, zegt Schmit. Vanwege alle onzekerheid over de Saoedische olie-export, merkt zij dat de prijs flink schommelt.

Door de duurdere olie stijgen ook de prijzen aan de Nederlandse pomp. 

De komende dagen is het afwachten of Saoedi-Arabië erin slaagt de pijpleiding te repareren, aldus Schmit. Ze wil waken voor optimisme. "De problemen met de Houthi's in de Rode Zee blijven bestaan."

Van Geuns sluit zich daarbij aan. "Nieuwe aanvallen op infrastructuur van de Houthi's of andere aan Iran gelieerde milities zijn niet uitgesloten." 

Niet meer via Hormuz? In deze video zie je dat Golfstaten bezig zijn met alternatieve routes voor hun olie.