MİT Başkanı Kalın: Sorun Filistin değil sorun işgal

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, İstanbul Kongre Merkezi'nde bu yıl 10'uncusu "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla düzenlenen TRT World Forum 2026 kapsamında "Uluslararası Hukuk ile İnsani Çöküşün Kesişiminde Gazze" başlıklı panel oturumu öncesinde konuştu.

MİT Başkanı Kalın, siyasetin ahlak olmadan kör, ahlakın ise sosyal ve siyasal otorite olmadan güçsüz olduğunu vurgulayarak, şu anda yaşanılan dünyanın bu gerçekliklerden bazılarını yansıttığını dile getirdi.

Gazze'nin, Filistinlilerin hikayesinin bir kısmı olduğuna işaret eden Kalın, Gazze meselesini bazen daha kapsamlı Filistin meselesinden ayırmaya meyilli olunduğunun ancak Gazze'nin Filistin'in, Filistin'in ise adalet, onur ve herkes için eşitlik mücadelesinin parçası olduğunun altını çizdi.

Kalın, bu mücadelenin yalnızca "bir toprak parçası" için olmadığına dikkati çekerek, aynı zamanda küresel ve evrensel değerler ve ilkeler için olduğunu vurguladı.

Çok merkezli yeni dünya düzeni arayışı

Dünya düzeninin açık bir hedef ya da rota olmadan farklı yönlere doğru ilerlediğine işaret eden Kalın, Batı merkezli, Amerikan ve Avrupa merkezli dünya düzeninin ardından çok merkezli dünya düzeni arayışında olunduğunu ifade etti.

Kalın, kimsenin bu düzenin hangi şekilde olacağına dair bilgisinin bulunmadığını dile getirerek, "Alternatif ne olacak? Kim bu inşa edilecek yeni dünya düzeni için ahlaki, yasal ve insani ilkeleri sağlayacak? Elimizde olan şey oldukça kaotik, belirsiz ve öngörülemez bir tablo, küresel yönetişim ise her zamankinden daha erişilmez durumda." dedi.

Kurumlar, ilkeler, fikirler ya da toplumsal ve siyasi projeler gibi üzerine inşa edilebilecek sağlam bir zeminin de bulunmadığına dikkati çeken Kalın, "Siyasi düzenin çöküşünün ve ahlaki sorumluluğun iflasının, insan olmanın en temel dayanaklarını yok ettiği Filistin, şüphesiz bu gidişatın zirve noktalarından biri. Elbette aşınan ve çöken şey, yalnızca kurumlar veya (uluslararası) sözleşmeler değil evrensel olduğuna inandığımız ahlaki ilkeler, temeller ve kurallar. Gazze, bu hikayenin bir parçası ve Filistin'in hikayesinden ve hafızasından ayrı düşünülemez." diye konuştu.

"Sorun Filistin değil sorun işgal"

Kalın, "Filistin sorunu" terminolojisini doğru bulmadığına dikkati çekerek, "Sorun Filistin değil sorun işgal ancak ne yazık ki bu durum, bir bakıma günlük dilimizin ve terminolojimizin ayrılmaz bir parçası haline geldi. Her zaman sanki sorun Filistinlilermiş gibi 'Filistin sorunu' diyoruz. Bu, doğru değil sorun işgal. İşgali sonlandırmadan Orta Doğu'da bir çözüm, barış ve adalet olmayacak." ifadelerini kullandı.

MİT Başkanı Kalın, Filistin meselesi hakkında son yıllarda küresel uyanış ve yeni bilinç yükselişi gördüklerine işaret ederek, Katar ve Mısır ile birlikte arabulucu olarak Türkiye'nin Gazze'deki soykırımı ve krizi sonlandırmak için neler yaptığını ve süreci anlattı.

Kalın, iki devletli çözüm için mücadelelerinden asla vazgeçmeyeceklerini vurgulayarak, "Bölgeye barışın yalnızca Filistinliler başkenti Doğu Kudüs olan, 1967 sınırları temelinde kendi devletlerine kavuştuğunda geleceğine inanıyoruz, Filistinliler için adalet ancak o zaman tecelli edecek ve İsrail ile gerçek bir barış sadece o zaman mümkün olacak." değerlendirmesinde bulundu.

Bunun İsrailliler dahil Orta Doğu'daki tüm insanların menfaatine olduğunu dile getiren Kalın, MİT olarak analizlerinde bu unsurlara dikkat ettiklerini ve Gazze ve Filistin meseleleri ile bu bölgelerin devamlı işgalinin başka bir radikalleşme dalgasını tetikleme olasılığının bulunduğunu söyledi.

Kalın, bu konuda endişeli olduklarını belirterek, "Çünkü Filistin topraklarında yaşanan ölümler ve zulümler arttıkça benimsenen tutum da o denli sert veya radikal hale gelecektir. Bu, insan doğası." dedi.

"Filistin konusunda yeni uyanış çağı başladı"

Büyük bir umutsuzluğun, karanlığın, çaresizliğin, acı ve ıstırabın yaşandığı bir dönemde şaşırtıcı bir şeyin yaşandığını ve karanlığın içinde umut ışığı belirdiğini dile getiren Kalın, Filistin meselesine ilişkin yeni uyanış çağının başladığını ve Gazze'deki soykırımın, İsrail'in "işgal, yerinden etme ve şeytanlaştırma" politikalarının sınırlarını ortaya çıkardığını ifade etti.

Kalın, küresel kamuoyunun sesini yükseltmeye başladığını ve bunun kendiliğinden geliştiğine dikkati çekerek, "Kimse bunu kimseye dayatmadı. Avrupa'da, Amerika Birleşik Devletleri'nde ve dünyanın diğer bölgelerindeki küçük topluluklarda, geleneksel olarak Filistin davasıyla ilişkilendirilmeyen kesimlerde filizlendi ve uzun bir aradan sonra Filistin meselesi küresel kitlesine kavuştu." diye konuştu.

Küresel çapta kolektif vicdanın ortaya çıkmaya başladığının altını çizen Kalın, bu durumun tüm siyasi çeşitliliği ve toplumsal yapıyı kapsadığını, kültürel ve dini sınırların ötesine geçtiğini söyledi.

Kalın, bunun hayatın her kesiminden, her türden insanı içerdiğini ve bunun yalnızca Filistin meselesi açısından değil küresel adalet ve barış açısından da tarihi bir an, belki de paradigma kırılma noktası olduğunu belirtti.

"Filistin'de barış, kaybettiğimiz ahlaki ve siyasi düzeni yeniden kazanmak anlamına geliyor"

Gazze ve Filistin'de işlerin yoluna koyulmasının, çöken uluslararası düzenin parçalarını bir araya getirmenin başlangıç noktası olacağını dile getiren Kalın, şunları söyledi:

"Belki de küresel düzen ile onun beraberinde getirdiği ahlaki düzene dair algılarımız, anlayışımız ve ahlaki sorumluluğumuz konusunda küresel bir dönüşüme yol açacaktır. Dolayısıyla Filistin'de barış, onur ve özgürlük mücadelesi, aslında parçalanmış bir dünyada kaybettiğimiz ahlaki ve siyasi düzeni yeniden kazanmak anlamına geliyor."

Kalın, bunun herkes için bir umut ve ilham kaynağı olması gerektiğine dikkati çekerek, Filistin topraklarında ve oradan Orta Doğu'nun geri kalanında ve bölgeden de tüm dünyada adalet yoluyla barışı tesis etme çabalarını sürdürmeleri gerektiğini söyledi.

Önlerinde zorlukların bulunduğunu ve bunun kolay olmayacağını belirten Kalın, ABD ve İsrail'deki seçimlerin ardından yaşanan siyasi değişimlerle siyasi ortamın nasıl şekilleneceğini göreceklerini ifade etti.

Kalın, Filistin konusunda yeni siyasi düzenleme ve yeniden yapılanma olabileceği yönünde biraz daha umutlu olma eğiliminde bulunduğunu sözlerine ekledi.