"Wypijcie to, a obudzicie się w raju". Mroczne wydarzenia w dżungli Gujany
- 18 listopada 1978 r. w osadzie Jonestown zginęło 918 członków sekty Świątynia Ludu, w tym ponad 300 dzieci.
- Wbrew utrwalonemu w mediach mitowi o "zbiorowym samobójstwie", setki osób zmuszono do wypicia napoju z cyjankiem pod lufami karabinów lub wstrzyknięto im truciznę siłą.
- Masakrę poprzedziło zabójstwo amerykańskiego kongresmena Leo Ryana i towarzyszących mu dziennikarzy, którzy przylecieli do obozu z misją ratunkową.
- Przywódca sekty Jim Jones zginął od kuli w głowę, a tragedia dała początek makabrycznemu powiedzeniu "drink the Kool-Aid", oznaczającemu ślepe posłuszeństwo manipulatorowi.
Wyobraź sobie miejsce, w którym nie ma rasizmu, biedy ani nierówności społecznych. Miejsce, w którym wszyscy ciężko pracują na wspólne dobro, a nad wszystkim czuwa charyzmatyczny, kochający przywódca. Taką właśnie wizję roztaczał przed tysiącami Amerykanów w latach 70. Jim Jones, założyciel sekty Świątynia Ludu.
Dla wielu wyrzutków, biednych oraz idealistów Świątynia była domem. W szczytowym momencie organizacja liczyła kilkanaście tysięcy członków. Kiedy jednak wokół Jonesa zaczął zaciskać się pierścień oskarżeń o pranie mózgu, wyłudzenia i znęcanie się nad wyznawcami, postanowił on uciec. Zabrał swoją trzodę tam, gdzie amerykańskie prawo nie mogło go dosięgnąć – do Gujany.
Utopijny raj zamieniony w obóz pracy
Osada Jonestown, nazwana oczywiście na cześć przywódcy, miała być socjalistycznym rajem na ziemi. W rzeczywistości przypominała obóz koncentracyjny.
Wyznawcy pracowali w morderczym upale po kilkanaście godzin na dobę. Byli niedożywieni, a nocami nie pozwalano im spać – z głośników rozwieszonych w obozie bez przerwy płynęły wielogodzinne, paranoiczne monologi Jima Jonesa. Przywódca, coraz bardziej uzależniony od amfetaminy i środków przeciwbólowych, wmawiał im, że lada chwila Stany Zjednoczone wyślą wojsko, by ich zniszczyć.
W obozie regularnie organizowano tzw. "Białe Noce". Jones budził wszystkich w środku nocy, ogłaszał, że obóz jest atakowany i kazał wyznawcom ustawiać się w kolejce po plastikowe kubeczki z owocowym napojem. Mówił im, że to trucizna, i że jedynym wyjściem jest "rewolucyjne samobójstwo". Kiedy z płaczem wypijali płyn i czekali na śmierć, Jones zaczynał się śmiać. To był tylko test lojalności. Aż do 18 listopada.
Iskra na beczce prochu
Rodziny członków sekty, które pozostały w USA, błagały polityków o interwencję. W końcu do Jonestown przyleciał kongresmen Leo Ryan w towarzystwie dziennikarzy. Wizyta miała charakter pokojowy, ale na miejscu Ryan szybko zorientował się, że obóz to pułapka. Część zdesperowanych wyznawców po kryjomu wsunęła mu karteczki z błaganiem o ratunek.
Kongresmen zgodził się zabrać kilku uciekinierów na pokład swojego samolotu. To rozwścieczyło Jonesa. Gdy grupa dotarła na pobliski pas startowy w Port Kaituma, z dżungli wyjechał traktor z uzbrojonymi bojówkarzami Świątyni Ludu.
Otworzyli ogień. Leo Ryan, trzech dziennikarzy i jeden z uciekinierów zginęli na miejscu. Jones wiedział, że zabójstwo amerykańskiego kongresmena to punkt bez powrotu. Oznaczało koniec.
Ostatnie kazanie i "Kool-Aid"
W obozie rozbrzmiały syreny. Po raz ostatni zwołano "Białą Noc". W ogromnym kotle rozrobiono tani napój owocowy (Flavor Aid, który w popkulturze błędnie zapisał się jako Kool-Aid), do którego dodano śmiertelne dawki cyjanku potasu i leków uspokajających.
Z nagrań magnetofonowych, które odnaleziono po tragedii, wyłania się przerażający obraz ostatnich chwil Jonestown. Jones przekonywał zgromadzonych, by odeszli z godnością. "To nie jest samobójstwo, to rewolucyjny akt" – krzyczał do mikrofonu.
Jako pierwsze zginęły dzieci. Matki, często wierzące, że oszczędzają swoim pociechom okrutnej śmierci z rąk wyimaginowanych "amerykańskich żołnierzy", wlewały im truciznę do gardeł za pomocą strzykawek. Konwulsje i śmierć następowały w ciągu kilku minut. Widok umierających dzieci wywołał panikę, ale obóz był otoczony przez strażników z bronią palną i kuszami.
Morderstwo, nie samobójstwo
Choć w mediach utarło się pojęcie "zbiorowego samobójstwa", historycy i ocaleni są zgodni: dla ogromnej części ofiar było to masowe morderstwo. Kto odmawiał wypicia napoju, był do tego zmuszany pod groźbą broni lub otrzymywał zastrzyk z trucizną siłą (koronery znaleźli ślady po igłach na ciałach wielu dorosłych).
Łącznie zginęło 918 osób, z czego ponad 300 stanowiły dzieci. Sam Jim Jones nie wypił trucizny – znaleziono go z raną postrzałową głowy. Do dziś nie wiadomo z całą pewnością, czy pociągnął za spust sam, czy wyręczył go któryś ze strażników.
Makabra w Jonestown pozostawiła trwały ślad w kulturze i psychologii. Amerykański słownik wzbogacił się o makabryczny idiom "drink the Kool-Aid" (wypić Kool-Aid), oznaczający ślepe podążanie za niebezpiecznym autorytetem. Tragedia z 18 listopada 1978 r. pozostaje najdobitniejszym dowodem na to, jak niszczycielska potrafi być siła ludzkiej manipulacji, gdy idealizm wpadnie w ręce psychopaty.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.