To popularny nawyk z łazienki milionów Polaków. Lekarze ostrzegają przed skutkami

Dla wielu z nas to nieodłączny element porannej i wieczornej higieny. Okazuje się jednak, że popularny produkt, który ma chronić nasze zęby, może przynieść więcej szkody niż pożytku. Najnowsze badania i opinie niezależnych ekspertów rzucają zupełnie nowe światło na rutynowe stosowanie płynu do płukania jamy ustnej. Dentyści oraz kardiolodzy biją na alarm: ten codzienny nawyk może niszczyć kluczowe bakterie, a nawet podnosić ciśnienie krwi.

Maskuje problem jak odświeżacz powietrza. Lekarze ostrzegają przed popularnym produktem /Shutterstock

Nawyk milionów. Dlaczego tak chętnie po niego sięgamy?

Płyn do płukania jamy ustnej jest obecny w łazienkach milionów osób na całym świecie. Według statystyk, aż 60 procent z nas sięga po niego przynajmniej raz w tygodniu. Dla wielu użytkowników produkt ten jest niezbędnym elementem dbania o świeżość oddechu, walkę z bakteriami i zapobieganie próchnicy. Jednak najnowsze rekomendacje specjalistów podważają sens codziennego stosowania płynu.

Dentyści stawiają sprawę jasno: to nie jest element podstawowej higieny

Coraz więcej dentystów i naukowców zwraca uwagę, że regularne sięganie po płyn do płukania ust może wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Dr David Conway z University of Glasgow Dental School nie pozostawia wątpliwości: 

„Nie polecałbym rutynowego stosowania płynu do płukania jamy ustnej, kropka. Nie jest on potrzebny jako element ogólnej higieny jamy ustnej”.

Badania wykazują, że nie istnieją solidne dowody na to, iż płyn do płukania ust jest skuteczniejszy od tradycyjnego szczotkowania zębów w zapobieganiu próchnicy czy eliminacji nieświeżego oddechu. Co więcej, niektóre analizy wskazują na potencjalnie negatywny wpływ płynu na ciśnienie krwi oraz zwiększone ryzyko nowotworów.

Szczoteczka i pasta wystarczą. Mechanika wygrywa z chemią

Lekarze podkreślają, że podstawą higieny jamy ustnej jest regularne szczotkowanie zębów – najlepiej dwa razy dziennie, przy użyciu szczoteczki i pasty z fluorkiem. Mechaniczne usuwanie bakterii i resztek jedzenia jest znacznie skuteczniejsze niż działanie płynu do płukania ust, a piana powstała podczas mycia zębów pozwala lepiej przylegać fluorkowi do szkliwa.

Kosmetyk czy lek? Pułapka sklepowych półek

Na rynku dostępne są dwa główne typy płynów do płukania ust: lecznicze i kosmetyczne. Pierwsze zawierają składniki aktywne, które mają pomagać w walce z chorobami dziąseł, nieświeżym oddechem i próchnicą. Drugie – kosmetyczne – jedynie maskują nieprzyjemny zapach z ust, nie oferując przy tym realnych korzyści zdrowotnych.

Eksperci zwracają przy tym uwagę, że płyny lecznicze mogą zaburzać mikrobiom jamy ustnej, niszcząc zarówno „dobre”, jak i „złe” bakterie. To z kolei może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Zaskakujący mechanizm. Jak płyn niszczy barierę ochronną organizmu

Jama ustna jest domem dla miliardów bakterii, które pełnią ważną rolę w utrzymaniu ogólnego zdrowia. Dr Joanna L'Heureux podkreśla, że bakterie z tyłu języka przekształcają azotany z pożywienia w azotyny, które później przekształcane są w tlenek azotu – związek niezbędny do utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi. Regularne stosowanie płynu do płukania ust może zaburzać ten proces.

W badaniu przeprowadzonym na 36 zdrowych dorosłych zaobserwowano „znaczną zmianę mikrobiomu śliny” oraz spadek liczebności bakterii odpowiedzialnych za utrzymanie prawidłowego ciśnienia krwi po tygodniowym stosowaniu płynu terapeutycznego. Podobne wyniki uzyskano w innych niewielkich badaniach, w których odnotowano wzrost ciśnienia krwi oraz spadek poziomu azotynów u osób regularnie używających płynu do płukania ust.

Od ciśnienia krwi po poważne schorzenia. Co ukrywa alkohol w składzie?

Naukowcy ostrzegają, że podwyższone ciśnienie krwi wywołane regularnym stosowaniem płynu do płukania ust może zwiększać ryzyko chorób serca. Dodatkowo, wiele płynów zawiera wysokie stężenia alkoholu – nawet do 27 procent – który jest uznawany za czynnik rakotwórczy. Badania Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem wykazały związek między częstym stosowaniem płynu do płukania ust a występowaniem raka jamy ustnej, zwłaszcza u osób używających produktu ponad trzy razy dziennie.

Efekt odświeżacza powietrza. Płyn maskuje, ale nie leczy

Stosowanie płynu do płukania ust jako remedium na nieświeży oddech nie rozwiązuje problemu u jego źródła. Dr Praveen Sharma zwraca uwagę: 

„Nieświeży oddech może być spowodowany chorobami dziąseł, a wtedy stosowanie płynu do płukania ust to jakby spryskać problem odświeżaczem – maskuje objawy, ale nie leczy przyczyny”.

Używać czy wyrzucić? Eksperci podają bezpieczną częstotliwość

Eksperci zalecają ostrożność w regularnym stosowaniu płynu do płukania jamy ustnej. Dr Purnima Kumar podkreśla, że sporadyczne użycie – raz w tygodniu lub rzadziej – nie powinno zaszkodzić zdrowiu jamy ustnej. Jednak codzienne stosowanie przez dłuższy czas może prowadzić do poważnych powikłań. Jak sama przyznaje: 

„Czy mam butelkę płynu do płukania ust obok szczoteczki? Oczywiście. Ale czy używam go codziennie? Zdecydowanie nie”.

Eksperci zgodnie więc podkreślają, że płyny do płukania ust – jeśli już po nie sięgamy – najlepiej stosować z umiarem.