تشدید بحران کمبود سوخت؛ هشدار درباره توقف تولید و فلج شدن اقتصاد
بحران کمبود گاز در ایران وارد مرحله جدیدی شده است. در اقدامی بیسابقه شرکت گاز در پایتخت گاز شش ساختمان دولتی از جلمه یک وزارتخانه را به علت عدم صرفهجویی در مصرف گاز قطع کرده است. رئیس کمیسیون اتاق بازرگانی از شهروندان خواسته برای روزهای احتمالی قطع گاز، سیلندر و کپسول گاز تهیه کنند. بیشترین فشار کمبود گاز بر صنایع تحمیل شده و یک اقتصاددان با اشاره به بحران کمبود گاز و دیگر مشکلات ناشی از محاصره اقتصادی نسبت به خاموش شدن خطوط تولید و فلج شدن اقتصاد کشور هشدار داده است.

شرکت گاز استان تهران از قطع جریان گاز وزارت آموزش و پرورش و پنج ساختمان دولتی دیگر به دلیل رعایت نکردن دستورالعملهای مدیریت مصرف خبر داده است. ادارات و ساختمانهای دولتی موظف هستند وسایل گرمازا را در درجه حرارت مشخصی طی ساعات کار اداری تنظیم کرده و در ساعات غیراداری نیز وسایل گرمازا را کاملا خاموش کنند.
با وجود اینکه ایران دارای دومین ذخائر گاز طبیعی جهان است اما به علت عدم سرمایهگذاری مولد در صنعت نفت و پتروشیمی، در سالهای گذشته کمبود گاز در فصل سرد سال مشکلساز بوده است. در این میان امسال به علت آسیب به بخشی از زیرساختهای صنعت نفت در جریان حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، کمبود گاز مرزهای بحران را رد کرده است. بخشهای مختلف صنعت با قطع کامل یا جیرهبندی گاز روبرو هستند و به گفته مقامات دولتی تأمین گاز بخش خانگی در ۱۱ استان با مشکل روبروست و احتمال قطع گاز در استانهای شمالی کشور وجود دارد.
قاسم نودهفراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران هشدار داد سه استان گلستان، مازندران و خراسان شمالی در روزهای اوج مصرف با احتمال قطعی گاز روبهرو خواهند شد و تدابیر مدیریت مصرف باید از هماکنون در دستور کار قرار گیرد.
عبدالله مهرگان، نماینده شرکت ملی گاز ایران، نیز توضیح داد حدود ۷۰ درصد گاز کشور از جنوب تأمین و با خطوط انتقال منتقل میشود؛ سه استان گلستان، مازندران و خراسان شمالی چون در انتهای خطوط انتقال قرار دارند، در سرما و اوج مصرف بیش از دیگر مناطق در معرض قطع گاز و افت شدید فشار قرار خواهند گرفت.
از سوی دیگر آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران با اعلام اینکه «از ماهها پیش در مورد ناترازی گاز و احتمال قطع آن در برخی نقاط کشور هشدار دادیم» گفته در حال حاضر میزان کسری گاز ۴۰۰ میلیون متر مکعب است.
آرش نجفی گفته «تولید گاز کشور بسیار محدود شده و همین موضوع احتمال کاهش و قطع آن در زمستان را بیشتر کرده» و از مردم خواسته که با توجه به شرایط کمبود شدید گاز، مردم به فکر تهیه سیلندر و کپسولهای گاز باشند. او همچنین استفاده از سوختهای جایگزین را در شهرکهای صنعتی و واحدهای صنفی پرمصرف ضروری دانست.
روزنامه «دنیای اقتصاد» گزارش داده کسری گاز در روزهای اوج مصرف در زمستان امسال، ممکن است به حدود ۴۳۰ میلیون مترمکعب در روز برسد و جبران این شکاف بدون تحمیل هزینه به صنایع، نیروگاهها، محیط زیست یا شبکه خانگی ممکن نیست.
همانطور که «دنیای اقتصاد» گزارش داده بخش صنعت و نیروگاهها با محدودیت در دریافت سهمیه گاز روبرو هستند. مازوتسوزی به جای گاز در نیروگاهها و برخی صنایع سبب تشدید آلودگی هوا در کلانشهرها و شهرهای صنعتی شده بطوریکه شهر تهران در هفته گذشته دومین شهر آلوده جهان شد.
قطع کامل گاز در برخی صنایع مانند صنایع سیمان از ابتدای آبانماه جاری آغاز شده و بخشی از شهرکهای صنعتی نیز با محدودیت قطع گاز در ساعاتی از شبانهروز روبرو هستند. واحدهای صنعتی از مدتها پیش با بحرانهای ناشی از رکود تورمی مزمن درگیر بودند و در ماههای گذشته محاصره اقتصادی جمهوری اسلامی توسط ایالات متحده نیز بر مشکلات آنها افزوده است. در چنین شرایطی قطع یا کاهش سوخت میتواند تداوم فعالیت صنایع را با چالش جدی روبرو کند.
بیتالله عبداللهی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی، با انتقاد از ناتوانی مسئولان در تأمین برق و گاز صنایع گفته است کمبود انرژی به بحرانی تبدیل شده که مقامهای حکومتی تنها در «شعارهای تلویزیونی» به آن میپردازند.
این نماینده مجلس شورای اسلامی افزوده «برق و گاز صنایع نباید به بهای حفظ روشنایی خانهها قطع شود، زیرا تعطیلی کارخانهها بهطور مستقیم معیشت کارگران را تهدید میکند.»
بیتالله عبدالهی همچنین از مشکلات گسترده واحدهای تولیدی برای تامین سوخت جایگزین، از جمله گازوییل، خبر داده و خواستار تغییر رویکرد وزارتخانههای صنعت، معدن و تجارت، نیرو و نفت شده است.
محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان، در گفتگو با وبسایت «اقتصادنیوز» نیز با اشاره به بحرانهای انباشته در واحدهای تولیدی و صنعتی کشور گفته است: «قبل از وقوع جنگ، مجموع واردات کشور از مرزهای زمینی و دریای خزر حداکثر ۲۵ تا ۳۰ میلیون تن در سال بوده است. این در حالی است که حجم واردات و صادرات از بنادر جنوبی کشور حدود ۱۵۰ تا ۱۸۰ میلیون تن بوده است؛ به این معنی که مجموع مرزهای زمینی به همراه دریای خزر حداکثر یکششم کل واردات و صادرات کشور را تشکیل میداده است. بنابراین حدود ۸۰ درصد از واردات و صادرات کشور از مرزهای جنوبی انجام میشده که متأسفانه مدت زیادی است این مسیرها مسدود شدهاند.»
به گفته محمدمهدی بهکیش «در یکی دو ماه آینده احتمال بروز مشکلات جدی بسیار بالا خواهد بود. کارخانهها عموماً ذخایر خود را مصرف کردهاند و موضوع مهمتر این است که برای مثال، انبارهای کارخانههای فعال پتروشیمی به دلیل عدم امکان صادرات، از محصول پر شده است. تنها مقدار کمی از تولیدات صرف نیاز داخلی میشود که آن هم به دلیل افزایش قیمتها، با کاهش شدید تقاضا در داخل مواجه شده است. بسیاری از کارخانهها دیگر فضایی در انبارهای خود برای نگهداری تولیدات جدید ندارند و بر اساس شنیدهها، برخی از واحدهای پتروشیمی هماکنون با حدود ۱۰ درصد ظرفیت خود فعالیت میکنند و ممکن است به زودی مجبور به توقف کامل خطوط تولید خود شوند.»
او افزوده است: «کارخانهها نیز به همین ترتیب توان پرداخت حقوق ماهانه را نخواهند داشت؛ کارخانهای که با ۱۰ درصد ظرفیت کار میکند یا در آستانه تعطیلی است، حداکثر یک یا دو ماه میتواند حقوق بپردازد و پس از آن مجبور به تعدیل و بیکار کردن پرسنل خواهد شد که این امر کشور را با موجی بسیار گسترده از بیکاری مواجه میسازد. از سوی دیگر، تأمین نیازهای اولیه خوراکی نیز با مشکل مواجه میشود که هماکنون نیز شده است؛ در پی آن ابتلا به بیماریها در جامعه افزایش یافته و هزینههای درمان بر بودجه بهداشت و درمان کشور بار میشود و فشار سنگینی به بیمارستانها و بخش پزشکی وارد میگردد.»
محمدمهدی بهکیش توضیح داده است: «اختلال واردات دارو، نهادههای تولید و کالاهای اساسی، همزمان با کاهش تقاضا، تورم و رکود را تشدید میکند. کارخانههای کمفعالیت حداکثر یکیدو ماه توان پرداخت حقوق دارند و سپس تعدیل نیرو آغاز میشود؛ پیامدی که کمبود خوراک، بیماری و فشار بر درمان را افزایش میدهد.»
او با اشاره به اینکه «صادرات نفت تقریباً متوقف شده و مشکلات پالایشگاهها و یارانههای پنهان انرژی، تأمین برق و گاز صنایع را تهدید میکند» هشدار داده است که «در نتیجه این اختلالات، کشور در روزهای آینده در بخش انرژی شامل برق و گاز با مشکلات بسیار جدی مواجه خواهد شد و اگر توان تأمین برق و گاز کارخانهها وجود نداشته باشد، همین چرخ نیمهفعال و لنگان تولید نیز به طور کامل متوقف خواهد شد.»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.