Sypią się donosy. Kto w Polsce donosi najczęściej?

O skali i kulisach procederu poinformował dziennik "Fakt". Do urzędów skarbowych w całej Polsce rocznie trafiają dziesiątki tysięcy donosów, a ich liczba z roku na rok dynamicznie rośnie.

Fala zawiadomień płynie do KAS. Rekordowe statystyki

Dane szacunkowe pokazują jasny trend wzrostowy. Jak wylicza Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy inFaktu:

DLA CIEBIE

30 lat Škoda Octavia. Miliony kilometrów i jeszcze więcej historii

• w 2023 r. do KAS trafiło 76,3 tys. donosów,
• w 2024 r. było ich 79,8 tys.,
• w 2025 r. liczba ta wzrosła do 84,4 tys.,
• tylko w pierwszym półroczu 2026 r. odnotowano już 45,5 tys. zgłoszeń (wzrost o ok. 20 proc. w porównaniu z analogicznym okresem roku ubiegłego).

O czym najczęściej donosimy? Prowadzi "życie ponad stan" i praca na czarno

Jak przekazują przedstawiciele Izb Administracji Skarbowej, katalog spraw wzbudzających podejrzenia obywateli jest niezwykle szeroki.

Michał Kasprzak, rzecznik IAS w Katowicach, wskazuje, że sygnały dotyczą najczęściej: nieujawnionych źródeł przychodów oraz niezarejestrowanej działalności gospodarczej, nieopodatkowanego wynajmu mieszkań i lokali, ukrywania obrotów, niewydawania paragonów i nieprawidłowości w fakturowaniu, nielegalnego handlu w internecie (na portalach aukcyjnych i w mediach społecznościowych) oraz zatrudniania na czarno i wypłacania części pensji "pod stołem".

Dodatkowo coraz częściej pojawiają się zawiadomienia dotyczące obrotu kryptowalutami, nielegalnego hazardu oraz handlu podróbkami i wyrobami akcyzowymi.

Z kolei Bartosz Stróżyński z IAS w Bydgoszczy zwraca uwagę na kategorię zgłoszeń odnoszących się do tzw. "życia ponad stan". Sąsiedzi i znajomi chętnie zgłaszają przypadki osób, które nabywają drogą barierę materialną – samochody czy nieruchomości – nieproporcjonalnie do wykazywanych dochodów.

Motywacja? Najczęściej zemsta i spory osobiste

Eksperci podkreślają, że duża część zgłoszeń nie wynika z troski o finanse państwa. – Z danych Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wynika, że nawet do 70 proc. zgłoszeń może wynikać z osobistych konfliktów: sporów sąsiedzkich, rodzinnych czy rozstań – zauważa Piotr Juszczyk. W branżach usługowych i gastronomicznych autorami donosów bywają najczęściej zwolnieni pracownicy lub bezpośrednia konkurencja.

Mimo olbrzymiej liczby pism, donos nie jest głównym narzędziem skarbówki do typowania kontroli. Dziś urzędnicy opierają się przede wszystkim na automatycznej analizie danych z JPK (Jednolitego Pliku Kontrolnego), systemów bankowych oraz Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF).

Od nagrania z taksówki po "zapach zbijany ze ścian"

Wśród tysięcy pism trafiają się zawiadomienia niezwykle szczegółowe, ale też kompletnie kuriozalne.

Przedstawiciel katowickiej IAS przytacza przypadek zgłoszenia braku paragonu w taksówce, do którego dołączono dokładne nagranie wideo przedstawiające taksometr, numer boczny auta, twarz kierowcy oraz moment odmowy wydania paragonu.

Są też donosy, które z podatkami nie mają nic wspólnego. Dorota Beznosik-Majchrzak z IAS w Warszawie wyjawia, że do urzędników trafiały skargi na niewłaściwe zachowanie młodzieży w mediach społecznościowych, a także zawiadomienia o rzekomej nielegalnej działalności, której jedynym "dowodem" miały być... odgłosy i zapachy dobiegające z wnętrza ścian.

Jak zabezpieczyć się przed kontrolą?

Ekspert inFaktu podkreśla, że przed samym donosem nie da się obronić, ale można sprawić, by był on bezskuteczny dla urzędników.

– Paragon przy każdej sprzedaży, zgłoszeni pracownicy i porządek w dokumentach to najlepsza ochrona. Warto też pamiętać, że kontrola kasy fiskalnej nie musi być zapowiedziana – przypomina Piotr Juszczyk. Uczciwie prowadzący biznes przedsiębiorcy, posiadający pełną dokumentację, nie muszą obawiać się niezapowiedzianych wizyt kontrolerów.