Soma’da 5 işçinin yaşamını yitirmesi sonucu 'denetimler yeterli mi' sorusu gündeme geldi: Bu anlayışla zor!

Teknik personelin hepsi denetimlerde görevlendirilebiliyor. Denetimler için ayrıca bir denetim personeli çalıştırılmıyor. İşletmelerde denetim ve kontrolle görevli personel ise, denetlediği işveren tarafından istediği anda işten çıkarılabiliyor.  

İYİ Parti Denizli Milletvekili Yasin Öztürk’ün madenlerdeki denetimlerle ilgili soru önergesine yanıt veren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, ülke genelinde 4 Eylül 2026 tarihi itibariyle faaliyette olan maden sayısının 7 bin 546 olduğunu belirtti. Bayraktar, maden ruhsat sahalarının denetimine ilişkin olarak; Maden Yasası ve Maden Yönetmeliği’ne dikkat çekti.

BEŞ YILDA BİR DENETİM!

Yasa ve yönetmelikte yer alan hükümlere göre, maden ocaklarına verilen ruhsatlar 4 ayrı gruba ayrılıyor. Çok az riskli ruhsatlar 5 yıl, az riskli ruhsatlar 4 yıl, riskli ruhsatlar 2 yıl ve çok riskli ruhsatlar yılda bir periyodik olarak denetleniyor. Bayraktar, kendi bakanlığı dışında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca da kendi mevzuatları kapsamında denetimler yapıldığını bildirdi.

801 RUHSAT İPTAL

Yanıta göre, ülke genelinde 2025 yılı başından 31 Ağustos 2026 tarihine kadar toplam 15 bin 134 adet ruhsat sahası mahallinde tetkik edildi. 2026 yılı içinde Maden Yasası’nın ilgi maddeleri gereğince bin 702 ruhsat sahasının faaliyetleri durduruldu. 801 maden ruhsatı da iptal edildi. Yanıtta, Maden Yasası çerçevesinde faaliyetleri durdurulan ruhsat sahalarında, faaliyetlerin uygun hale getirilmesi için yapılan çalışmalar haricinde (hazırlık çalışması) üretime yönelik faaliyette bulunulmasına kesinlikle izin verilmediği belirtildi.  

İYİ Parti’li Öztürk önergesinde, çok sayıda soru yöneltmişti. Ancak soruların büyük bölümüne yanıt gelmedi.  

RAPORLAR KAMUOYUNA AÇIKLANMIYOR

Yanıtta, “MAPEG’in mahallinde tetkik raporlarının kamuoyuna açılmasına ilişkin bir yükümlülüğü bulunmamakta olup, davalara konu olan işlemler için talep edilmesi halinde mahkemelere gönderilmektedir” denildi.

MÜHENDİSLER DENETİME

Yanıtta, MAPEG bünyesinde toplam 340 mühendis (maden, jeoloji ve harita mühendisi) bulunduğu, 2026 yılında 307 mühendisin mahallinde tetkiklerde görevlendirildiği bildirildi. Teknik personelin hepsinin, mahallinde yapılan denetimlerde görevlendirildiği, il/maden ruhsat ayrımı yapılmadığı da belirtildi.  

Yanıtta, yer altı maden ocaklarında mahallinde yapılan tetkikler esnasında yanıcı, patlayıcı, boğucu gaz değerlerinde aksi bir durum olması halinde ivedi olarak ruhsat mahallinde işlem yapıldığı kaydedildi.

AYRICA DENETİM PERSONELİ YOK!

Bu arada Sayıştay’ın MAPEG Denetim Raporu’nda da denetimler eleştiriliyor. Raporda, 2025 yılında toplam 9 bin 297 ruhsat sahasında denetim gerçekleştirildiği, bu denetimlerin 271 teknik personel ve 139 “mali uzman yerine” Ankara’dan yapılan geçici görevlendirmeler ile gerçekleştirildiğine dikkat çekiliyor. Raporda, “Yapılan denetimler için ayrıca bir denetim personeli çalıştırılmamakta olup kurumun diğer işlerinde çalışmakta olan personel görevlendirme ile denetim faaliyetinde bulunmaktadır. Yani denetim için görevlendirilen personelin denetim görevi dışında görevleri de bulunmaktadır” deniliyor.

İŞVERENE TABİİ DENETÇİ!

Raporda, Maden Yasası’nın maden işletmelerinin denetim ve kontrolünde çok önemli görevler yüklediği “daimi nezaretçinin” görevine son verme yetkisinin madencilik faaliyetini yürüten işverene ait olmasının, daimi nezaretçinin etkinliğini olumsuz etkileme riski bulunduğuna vurgu yapılıyor. Raporda, “Denetim görevini ifa eden görevlinin, denetlediği kişi tarafından, her an görevden alınabilecek durumda olması denetim görevinin doğasına uygun düşmemektedir” deniliyor.