„Putin poczuł krew. Witkoff i Kushner popełnili ogromny błąd”

Michael Carpenter, dawniej ambasador USA przy OBWE i doradca Bidena ds. Europy, odniósł się w ten sposób do niedawnej serii rozmów w Abu Zabi, Moskwie i Dublinie poświęconych zakończeniu wojny Rosji przeciw Ukrainie. Jak ocenił, podjęcie rozmów z Moskwą okazało się przeciwskuteczne.

Rosja sprawdza Zachód

Steve Witkoff i Jared Kushner popełnili ogromny błąd, przychylając się do rosyjskiego stanowiska, że USA wraz z europejskimi partnerami powinny rozważyć zbudowanie na nowo europejskiej architektury bezpieczeństwa. To było całkowicie niepotrzebne ustępstwo - powiedział PAP Carpenter.

Kiedy Rosjanie zaczynają mówić o przebudowie architektury bezpieczeństwa w Europie tak, jak robili to pod koniec 2021 i na początku 2022 r. (tj. przed pełnoskalową agresją na Ukrainę - red.), oznacza to, że sami nie mają zamiaru iść na żadne ustępstwa, a jedynie chcą sprawdzić, co uda im się uzyskać od Zachodu - dodał.

Jak ocenił, w Abu Zabi strona rosyjska nie zgodziła się na nic poza wymianą jeńców, co świadczy o tym, że Moskwa tylko utwardziła swoje stanowisko i maksymalistyczne żądania. 

Żądania Kremla tylko przykrywką

Jak napisał „New York Times”, Rosja rozpoczęła negocjacje w Abu Zabi od wysunięcia listy postulatów odwołujących się wprost do ultimatum, które postawiła przed inwazją na Ukrainę w 2022 r. Chodziło wówczas m.in. o wycofanie sił i baz NATO z państw wschodniej flanki, rezygnację z dalszego rozszerzania Sojuszu i ograniczenie parasola nuklearnego nad europejskimi sojusznikami. 

Carpenter, który w 2022 r. był ambasadorem USA przy OBWE, uczestniczył wówczas w rozmowach z Rosją na ten temat. Jak wspomniał, już wtedy wiedział - mając dostęp do informacji wywiadowczych - że Rosja zaatakuje Ukrainę, a żądania Kremla były tylko przykrywką i zostały sformułowane w taki sposób, by musiały zostać odrzucone. 

„Rosjanie zburzyli wszystko”

Przyznał jednak, że niewielu europejskich partnerów mu wtedy wierzyło. Jak relacjonował, wspólnie z ówczesnym szefem polskiej dyplomacji Zbigniewem Rauem zainicjował wtedy odnowiony dialog o bezpieczeństwie europejskim w OBWE — nie po to, by normalizować zachowanie Rosji, lecz by dać jej platformę do przedstawienia żądań i obnażyć ich skrajność. 

Zadziałało to dokładnie tak, jak sobie wyobrażaliśmy  — powiedział. Rosjanie odmówili merytorycznej rozmowy, a my mogliśmy powiedzieć, że podjęliśmy próbę (porozumienia się z nimi - red.). 

Dlatego dziś nie ma żadnego uzasadnienia dla dyskusji o architekturze bezpieczeństwa europejskiego. Rosjanie zburzyli wszystko - każdy traktat, łącznie z porozumieniami takimi jak dokument wiedeński (Dokument wiedeński na temat środków budowy zaufania i bezpieczeństwa z 1994 r. - red). Nie ma już o czym rozmawiać - podkreślił.

Wysłannicy Trumpa „patrzą przez pryzmat dolarów”

Carpenter ocenił, że choć działania Witkoffa i Kushnera mogą wydawać się naiwne, to nie naiwność stoi za ich działaniami. Jego zdaniem wysłannicy Trumpa chcą zresetować relacje USA z Rosją, bo widzą w tym okazję do ubicia interesu, przy czym ich interesy nie pokrywają się z interesami Ukrainy.

Nie mam wątpliwości, że (wysłannik Władimira Putina) Kiriłł Dmitrijew i inni Rosjanie obiecali im ogromne biznesowe okazje - powiedział. Dlatego (Kushner i Witkoff) patrzą na to przez pryzmat dolarów i tego, jak mogą się wzbogacić, jeśli dojdzie do złagodzenia sankcji - dodał. 

„Ukraińcy nie zawsze w pełni rozumieją świat”

Przed rozmowami w Abu Zabi jeden z ukraińskich urzędników zaangażowanych w negocjacje powiedział PAP, że za udziałem Kijowa w planie Kushnera i Witkoffa, by rozszerzyć negocjacje o sprawę architektury bezpieczeństwa, stała nadzieja, że pomoże to przełamać impas w sprawie Donbasu i skłoni Rosję do większej elastyczności. Carpenter uznał to podejście za skrajnie błędne.

Być może byli Ukraińcy, którzy liczyli, że jeśli poszerzy się zakres rozmów, Ukraina będzie musiała ustąpić w mniejszym stopniu, a to Zachód będzie musiał pójść na pewne ustępstwa. To jednak bardzo naiwne - powiedział.

To prawie tak samo naiwne, jak świętowanie przez niektórych Ukraińców zwycięstwa Trumpa (w wyborach prezydenckich - red.) w 2024 roku. Bo rzeczywiście wielu z otoczenia (prezydenta Ukrainy Wołodymyra) Zełenskiego to świętowało. Widać więc, że (Ukraińcy) nie zawsze w pełni rozumieją świat takim, jaki jest naprawdę - ocenił. 

Udział Polski niewiele zmieni?

Odnosząc się do udziału delegacji europejskiej, w tym Polski, w dalszych rozmowach, Carpenter powiedział, że rozumie i popiera chęć bycia przy stole negocjacyjnym, ale w praktyce niewiele to zmieni.  

Fundamenty rozmów pozostają te same, niezależnie od tego, kto i na jakim szczeblu zasiądzie przy stole - ocenił. Europejczycy nie zrezygnują ze swojego bezpieczeństwa, Ukraińcy nie oddadzą kontrolowanych przez siebie części Donbasu ani nie pozwolą, by Rosja dyktowała im ich przyszłość, a Putin nie ma powodu, by iść na duże ustępstwa, dopóki uważa, że Trump jest po jego stronie. 

Zdaniem rozmówcy PAP za usztywnieniem rosyjskiego stanowiska stoją kalkulacje Kremla związane z nadchodzącą zimą i nadzieja, że zniszczenie ukraińskiej infrastruktury doprowadzi do wyludnienia największych ośrodków w Ukrainie i wywoła kryzys uchodźczy.

W jego ocenie dla Putina nie ma łatwej drogi wyjścia z wojny, a zarazem „zwietrzył krew” w związku ze zbliżającą się zimą i liczy na uzyskanie przewagi.

Być może jest w tym element prawdy. Jednocześnie jednak słabości Rosji piętrzą się u niej w kraju — zaznaczył Michael Carpenter.