40 yaşından sonra yeni bir zekâ türü ortaya çıkıyor: Harvard Profesörü açıkladı

Bilişsel yeteneklerimiz de yaşla birlikte değişiyor. Harvard Tıp Fakültesi'nde kıdemli araştırmacı olan Profesör Arthur Brooks'a göre, zihinsel çeviklik ve hızlı problem çözme becerileri zamanla azalırken, yaşam boyunca edinilen bilgi ve deneyimleri kullanma yeteneği güçleniyor. Bu durum, "kristalize zeka" olarak adlandırılıyor.

Birçok insan yaşlanmaya olumsuz bakıyor. Yaş almak, özellikle profesyonel yaşamda, çoğu zaman yeteneklerin azalmasıyla ilişkilendiriliyor. Arthur Brooks, yaşlanmaya bakış açısının değiştirilmesi gerektiğini savunuyor. Vanderbilt Üniversitesi'nde profesör olan ve Harvard Tıp Fakültesi'nde kıdemli araştırmacı olarak görev yapan Brooks, yetişkinlik boyunca insan yeteneklerinin farklı şekillerde geliştiğine dikkat çekiyor.

Yaşlanmaya ilişkin bakış açısını değiştirmek, yetişkinlik döneminde ortaya çıkan bu değişimleri anlamak ve yaşamın ilerleyen dönemlerine ilişkin daha gerçekçi bir perspektif geliştirmek açısından önem taşıyor.

Harvard uzmanı: Zekadaki değişimler hayal kırıklığı yaratabiliyor

İspanyol haber portalı La Nacion'a göre Brooks, 40 yaşın altındaki insanların çalışma belleği, konsantrasyon ve problem çözme gibi becerilerle ilişkilendirilen akıcı zekada daha yüksek kapasiteye sahip olduğunu belirtiyor. Ancak bu kapasite zaman içinde aynı düzeyde kalmıyor ve çalışma hayatı boyunca değişebiliyor.

Brooks, "İnsanlar genellikle 40'lı yaşlarında tükenmişlik sendromu yaşıyorlar çünkü eskiden kolay olan şeyler artık zor, eskiden zor olan şeyler ise imkansız gibi geliyor" ifadelerini kullanıyor.

Bu değişim, insanların gençlik dönemlerindeki performans ve tempoyu korumaya çalışırken zorlanmasına ve hayal kırıklığı yaşamasına neden olabiliyor. Brooks, "Bir zamanlar iyi oldukları ve gençlerin hâlâ sahip olduğu tempoyu korumaya çalışıyorlar. Bu onlar için çok moral bozucu" diyor.

Ancak akıcı zekadaki gerileme, zihinsel yeteneklerin bütünüyle kaybedildiği anlamına gelmiyor. Tam tersine, yaşam boyunca edinilen bilgi ve deneyimlerin kullanılmasını sağlayan kristalize zeka giderek daha fazla öne çıkıyor.

Brooks'a göre kristalize zeka, 40'lı ve 50'li yaşlarda önemli ölçüde gelişiyor ve 60'lı, 70'li ve 80'li yaşlarda da yüksek seviyesini koruyor.

Kristalize zeka, farklı deneyimlerden edinilen bilgileri bir araya getirerek bunları yeni durumlarda kullanabilme becerisini kapsıyor. Brooks, bu yeteneğin "öğretme, kalıpları tanıma, eğitim ve rehberlik etme" gibi becerilerle bağlantılı olduğunu belirtiyor.

Gençlik, hızlı kavrama ve bilgi işleme açısından avantaj sağlarken, ilerleyen yaşlar deneyimlerin birikmesi sayesinde liderlik ve stratejik düşünme gibi alanlarda farklı avantajlar sunabiliyor. Brooks bu nedenle kişinin her yaşam döneminde güçlü olduğu alanlara odaklanması gerektiğini savunuyor: "30 yaşındayken yenilikçi olun! 60 yaşındayken öğretmen olun!"

Duygusal istikrar yaşla birlikte artıyor

Yaşlanmanın zihinsel becerilerin yanı sıra kişilik üzerinde de bazı olumlu değişimlerle ilişkili olabileceğine dikkat çekiliyor.

Gerontologlar Jana Nikitin ve Christina Ristl'in "Yaşlanmanın 7 Efsanesi" adlı kitabında güncel psikolojik araştırmalar ele alınıyor. Kitapta aktarılan araştırmalara göre, duygusal istikrar yaşla birlikte düzenli olarak artıyor.

Bu durum, insanların yaşlandıkça daha sakin ve dengeli hale gelmesiyle ilişkilendiriliyor. Duygusal istikrarın genel refahla güçlü biçimde ilişkili kişilik özelliklerinden biri olduğu göz önüne alındığında, araştırmacılar bu değişimi olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyor.

Bunun yanı sıra, uyumluluk da ergenlik döneminden itibaren artma eğilimi gösteriyor ve bu eğilim yaşam boyunca devam ediyor. Sorumluluk bilinci ise en az 70 yaşına kadar artış gösteriyor.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.