Daily MaverickRISING RED TIDE: Communism is growing – How tenderpreneur frustration gave the SACP a new support baseCNN Türkİran'dan yeni füze fırlatma sistemi! "İki sıvı yakıtlı füzeyi aynı anda ateşleyebiliyor"PunchFG may raise N20,000 NELFUND student allowance — OfficialInquirer EntertainmentBTS dominates two-day 2026 MAMAs with five winsThe Jerusalem PostDefense officials reject Treasury warning over NIS 100b. shortfall in US arms dealstazHistoriker über Weihnachten: „Die Elemente kommen aus unterschiedlichen Quellen“한겨레‘AI 커닝’ 의혹, 엠디트 수석까지…“6년 준비” 반박VanguardLokpobiri celebrates Youth Minister Olawande’s weddingZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFRTL BoulevardDit is Remi! Jezelf kunnen zijn, mogen zijn, durven zijnVarietyKarla Sofia Gascon Says ‘Emilia Perez’ Oscar Controversy Came From People Who ‘Didn’t Want Someone Like Me to Receive an Award’NOSDroneaanval op woongebouw Kyiv: twee gewonden, mogelijk mensen onder puin
The Daily Newsstand · Free, Always
Sunday, November 22, 2026

Jan Hoet Junior over Kanal: 'Pas wanneer de stad binnekomt, gaat het museum echt open'

Translate

Op 28 november opent Kanal–Centre Pompidou in Brussel de deuren. De voormalige Citroëngarage wordt een museum voor moderne en hedendaagse kunst en architectuur. Waar vroeger auto’s stonden, komen nu kunstwerken en bezoekers. Ik kijk ernaar uit. Al stel ik mij bij een nieuw museum altijd dezelfde vraag: gaat straks alleen het gebouw open, of gebeurt er ook iets tussen dat museum en de mensen die errond wonen?

Steden zijn dol op nieuwe musea. Ze staan goed op de foto, lokken toeristen en geven bestuurders iets om met gepaste trots naar te wijzen. Een opvallend gebouw komt in architectuurbladen, op Instagram en op lijstjes met tien dingen die je moet zien. Voor je het weet, is het een internationaal succes. Terwijl de kunst misschien nog moet worden uitgepakt.

Bij nieuwe musea gaat het gesprek opvallend vaak over de architect, de gevel en de vierkante meters. De inhoud komt later wel aan bod. Alsof een goed programma vanzelf uit het beton groeit. Natuurlijk mag een museum mooi zijn. Graag zelfs. Alleen hoop ik dat we na de bewondering voor de buitenkant ook nog iets te vertellen hebben over wat er binnen gebeurt.

Het Guggenheim in Bilbao is daar een schoolvoorbeeld van. Bilbao bestond natuurlijk al vóór Frank Gehry er zijn museum neerzette, maar sinds de opening in 1997 staat de stad veel nadrukkelijker op de internationale toeristische kaart. Dat is citymarketing waar je moeilijk naast kunt kijken. Het gebouw is zelf een wereldberoemde attractie geworden.

Het zou onjuist zijn te zeggen dat er binnen niets verandert: naast de vaste collectie zijn er wisselende tentoonstellingen. Toch blijft voor mij de architectuur de hoofdrol spelen in het beeld dat Bilbao naar de wereld uitstuurt. Vraag iemand naar het Guggenheim en de kans is groot dat hij eerst die golvende gevel voor zich ziet. De tentoonstelling van dat moment moet dan nog even op haar beurt wachten.

Voor mij begint het daar. Wie loopt er binnen? Wie komt terug? En wie wandelt voorbij met het idee: dat is waarschijnlijk niet voor mij? Dat laatste kun je moeilijk aflezen aan een gevel. Toch zegt het veel over de betekenis van een museum. Een stad heeft pas echt iets aan zo’n plek wanneer ook haar bewoners er iets mee hebben.

In de kunstwereld wordt het woord marketing soms uitgesproken alsof iemand net een glas rode wijn over een tekening heeft gegoten. Ik vind dat niet nodig. Marketing kan veel meer zijn dan een campagne met een dure foto en een slimme slogan. Mensen nieuwsgierig maken, hen uitnodigen en zorgen dat ze zich welkom voelen: dat lijkt mij behoorlijk zinvol museumwerk. Daar mag je wat mij betreft gerust evenveel over nadenken als over de kleur van de tentoonstellingsmuren.

Een drempel is lang niet altijd van steen. Soms is het de prijs van een ticket, soms de manier waarop je wordt ontvangen, soms gewoon de taal. Je kunt mensen gratis binnenlaten en ze met de eerste zaaltekst alweer naar buiten jagen. Als je een zin drie keer moet lezen en dan nog denkt dat je een pagina hebt overgeslagen, wordt het lastig. Ik hou van kennis en onderzoek. Maar ik heb graag dat iemand die kennis ook met mij wil delen.

Kunst zelf hoeft daarom niet gemakkelijk te zijn. Ze mag schuren, vragen oproepen en je behoorlijk in de war brengen. Je hoeft ook niet alles mooi te vinden. Een bezoeker moet kunnen zeggen: ik begrijp dit niet. Of: dit doet iets met mij, maar vraag mij voorlopig niet wat.

Daar begint vaak een interessant gesprek. Het zou jammer zijn als iemand zwijgt omdat hij denkt dat hij eerst de juiste woorden moet kennen.

Ik kom dan vanzelf bij Gent terecht. Bij de beginjaren van S.M.A.K. en bij de mentaliteit waaruit dat museum gegroeid is. Ik herinner mij veel jonge mensen, kunstenaars, studenten en bezoekers die er misschien een beetje toevallig beland waren. Er gebeurde iets. Dat klinkt weinig wetenschappelijk, maar iedereen die ooit een levendige plek heeft meegemaakt, weet wat ik bedoel.

Neem de Belmondo-feesten. Memorabele avonden met meer dan drieduizend mensen. Er werd gedanst, gelachen en afgesproken. Sommigen kwamen voor de muziek, anderen voor hun vrienden. Er zal ook wel iemand gekomen zijn omdat een bepaalde persoon misschien zou komen. Allemaal uitstekende redenen om voor het eerst een museum binnen te stappen. Je had er iets meegemaakt. Het was voortaan ook een beetje jouw plek.

Kunst en feestvieren kennen elkaar al langer. Ik heb een foto met mijn grootouders erop, die mij is bijgebleven als een dansfeest in het huidige Bozar, naar aanleiding van een Ensor-tentoonstelling. Mogelijk gaat het om het feestelijke banket van 1929 bij zijn retrospectieve, waar ook De intrede van Christus in Brussel te zien was. De precieze gelegenheid moet ik nog nakijken. Blijkbaar zat de belangstelling voor kunst én een goed feest al in de familie.

Leven rond de kunst

Natuurlijk werd niet iedereen na zo’n nacht plots een trouwe museumbezoeker. Je hoefde de volgende ochtend ook geen favoriete kunstenaar in te vullen om te bewijzen dat de avond cultureel verantwoord was geweest. Wie zich ergens op zijn gemak voelt, komt misschien terug. Wie er een mooie herinnering aan heeft, neemt gemakkelijker iemand mee. Soms groeit belangstelling langs een omweg. Daar moet je als museum tegen kunnen, en liefst ook plezier in hebben.

Die feesten pasten bij een ruimere houding. Kunst stond centraal, maar er mocht leven omheen zijn. Het museum was een plek om mensen te ontmoeten, zonder dat je aan de ingang je belangstelling moest bewijzen. Daardoor kwamen er ook mensen die je met een klassieke uitnodiging voor een tentoonstelling misschien nooit had bereikt.

Het publieke kunstmuseum is, vergeleken met de kunst zelf, nog vrij jong. Het kreeg vooral vanaf de achttiende eeuw vorm en groeide in de negentiende eeuw uit tot een vertrouwd instituut. Het British Museum opende al in 1759, het Louvre in 1793. Daarvóór had kunst natuurlijk ook een leven: in kerken, op pleinen, in stadhuizen en andere gebouwen, maar ook in paleizen en privécollecties.

Lang niet alles was voor iedereen toegankelijk. Toch hoorde veel kunst bij een plek waar mensen voor hun geloof, hun werk of het openbare leven samenkwamen. Wie vandaag kunst buiten het museum brengt, vindt dus niet helemaal iets nieuws uit. Kunst had al eenadres voor er een museum aan te pas kwam.

En het museum ging zelf de stad in. Denk aan Chambres d’Amis in 1986, lang voor S.M.A.K. onder die naam zijn deuren opende, en aan Over the Edges in 2000. Bij Chambres d’Amis kwam hedendaagse kunst terecht in Gentse privéwoningen. Mensen stelden hun huis open en bezoekers gingen op zoek naar kunst in de stad. Bij Over the Edges werd de stedelijke ruimte opnieuw een plek voor kunst. Het museum wachtte dus niet alleen tot iedereen de weg naar het Citadelpark gevonden had.

Dat deed iets met Gent. Je volgde andere routes, kwam op onverwachte plekken en ontmoette mensen die je anders niet zou spreken. Er werd enthousiast gereageerd, maar ook gemopperd en gediscussieerd. Dat hoort erbij. Liever een gesprek dat begint met “wat hebben ze hier nu weer neergezet?” dan kunst waar niemand naar omkijkt. Ook onbegrip kan het begin van nieuwsgierigheid zijn, als iemand de moeite neemt om te luisteren en te antwoorden.

Een uitspraak van Braco Dimitrijević vat voor mij veel samen: “Louvre is my studio, street is my museum.” Het Louvre als atelier, de straat als museum. Ik hoor daarin vooral een uitnodiging om kunst en het dagelijkse leven met elkaar in contact te houden. Ideeën kunnen in een museum ontstaan en buiten verder leven. Op straat kun je op kunst botsen zonder dat je van plan was om die dag iets cultureels te doen. Je was misschien gewoon op weg naar de bakker.

Eigen verhalen

Daar zit voor mij de kracht van een museum dat de stad opzoekt. Een indrukwekkend gebouw kun je bewonderen en vervolgens van je lijstje schrappen. Maar een kunstwerk dat plots opduikt langs je vaste route kan blijven hangen. Je kijkt anders naar een plein of een straat. Je spreekt erover met je buur. Er ontstaat een herinnering die verder gaat dan de foto die je gemaakt hebt.

Brussel hoeft daarbij uiteraard geen Gent te worden. Het heeft meer dan genoeg eigen verhalen. Kanal komt terecht in een meertalige stad waar heel verschillende levens vlak naast elkaar bestaan. Ik hoop dat die mensen ook iets te zeggen krijgen over wat er in het museum gebeurt. Dat ze mee kunnen bouwen aan een plek die hun iets te bieden heeft.

Een uitnodiging voor de opening is een goed begin, maar een verhouding vraagt wat meeronderhoud.

De aangekondigde opening geeft mij alvast hoop. Er komt een gratis weekend met tentoonstellingen, performances, concerten, dj-sets, films en activiteiten voor kinderen en families. Voor de tentoonstellingen moet je een tijdslot reserveren; andere delen van het gebouw kun je tijdens dat weekend gewoon binnenlopen.

Voor de publieke opening wil Kanal bovendien bijna vijfduizend kinderen uit Brusselse buurtscholen ontvangen, gevolgd door buurtbewoners en lokale organisaties. Dat vind ik een mooie keuze. De eerste bezoekers hoeven niet altijd mensen met een badge en een glas champagne te zijn. Daarna begint het gewone werk. Wanneer de opening achter de rug is, de fotografen vertrokken zijn en er ergens nog een laatste bloemstuk staat. Blijven jongeren dan komen? Stappen buren er spontaan binnen? Hebben de samenwerkingen met scholen en verenigingen ook voor die partners betekenis? En kan er iets ontstaan dat niet maanden vooraf helemaal is uitgeschreven? Een levendige plek laat zich nu eenmaal niet tot op de laatste minuut programmeren.

Ik hoop ook dat er onder de naam Pompidou volop ruimte komt voor Brussel. Een internationale samenwerking kan veel opleveren: kennis, ervaring en de kans om belangrijke kunstwerken te tonen. Maar deze stad heeft zelf kunstenaars, organisaties en bewoners met iets te vertellen. Daar moet je als museum nieuwsgierig naar blijven. Ook wanneer je mooie bruiklenen hebt en de internationale pers je telefoonnummer gevonden heeft.

Dat vraagt tijd, geld en volharding. Een opvallend gebouw levert snel aandacht op. Een duurzame band met een buurt ontstaat door afspraken na te komen en jarenlang samen te werken. Door de mensen die je aanwerft, de uren waarop je open bent en de manier waarop je bezoekers aanspreekt. Ook iemand die voor het eerst een museum binnenstapt, moet merken dat er aan hem gedacht is. Zo krijgt het woord toegankelijkheid eindelijk iets praktisch.

Ik gun Kanal alle succes. Brussel verdient een museum met sterke kunst en een programma dat mensen nieuwsgierig maakt. Een plek waar je kunt kijken, twijfelen, discussiëren, vrienden ontmoeten, en af en toe dansen. De kunst kan best tegen wat leven in huis. En een bezoeker hoeft bij zijn eerste bezoek geen mondeling examen af te leggen.

Bij de opening zullen we veel over het gebouw horen. Daarna hoop ik vooral verhalen van bezoekers te horen. Over een kind dat een kunstwerk maar niet uit zijn hoofd krijgt. Over jongeren die terugkomen met vrienden. Over een buur die eindelijk eens binnenloopt en ontdekt dat hij er graag is. Dan krijgt zo’n museum een plaats in het leven van de stad. En wordt het ook binnen
interessant genoeg om je telefoon even weg te steken.

View the original on Bruzz →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.